Fotos en fabels

De Franse dichter en kunstcriticus Charles Baudelaire ging ervan uit dat de verbeeldingskracht de belangrijkste eigenschap van de kunstenaar is. Schilders hoorden uit te gaan van wat ze droomden, niet van wat ze zagen. Het lijkt een paradox dat de Antwerpse galerie Baudelaire fotos exposeert in de tentoonstelling Fabulous!; fotografie is net de kunstvorm bij uitstek die toont wat er is en legt die werkelijkheid dan nog eens met een optische accuraatheid vast.De tentoonstelling Fabulous! brengt fotografen samen die hun beelden veeleer creëren dan registreren. In een tijdperk waarin de hedendaagse kunstfotografie gedomineerd wordt door kille registraties, lijkt dit een gewaagd initiatief.De klemtoon van de tentoonstelling ligt op drie Praagse fotografen. Rudo Prekop, Vasil Stanko en Miro Svolík destilleren hun beelden niet uit de realiteit maar construeren die. Zij worden aangevuld met een selectie voornamelijk Nederlandse fotografen als Steef Zoetmulder, Winnifred Limburg of Paul Overdijk. Allemaal manipuleren ze de werkelijkheid door theatrale ensceneringen, montages, dubbeldrukken of fotogrammen. De algemene teneur van de expo Fabulous! doet denken aan de hoogdagen van dada en surrealisme. Als reactie op de nieuwe zakelijkheid ging een aantal kunstenaars tijdens het interbellum bijzonder vrij om met het medium fotografie, alsof ze de objectiviteit ervan wilden ontkrachten. In de tentoonstelling vinden we uit de jaren veertig een paar voorbeelden van Steef Zoetmulder, een van de vertegenwoordigers van de subjectieve fotografie. Het merendeel van de actuele fotografen oogt gedateerd, zoals de sepia omgekleurde beelden van Paul Overdijk (68). In zijn montages voegt hij architecturale elementen toe aan het portret. Omdat zijn fotos zo sterk refereren aan de fotos van de surrealisten, resulteren ze in een kitscherig effect. Maniërisme en kitsch lijken wel de rode draad in deze tentoonstelling. Hier en daar doen digitale hulpmiddelen hun intrede. Over het algemeen houden de kunstenaars zich aan het oerdegelijke manuele knip-en-plakwerk.De drie Tsjechen ademen dan weer een heel eigen sfeer uit: speels, poëtisch en soms ergerlijk naïef. Vijftien jaar geleden werd het werk van Oostblokfotografen zoals Jan Saudek of de hier getoonde Miro Svolík vaak omschreven als een vlucht uit hun zogenaamde onvrijheid. De expliciete droombeelden werden al te gemakkelijk politiek geïnterpreteerd. Dat wordt hier pijnlijk duidelijk: er is haast geen evolutie merkbaar in het werk van de Tsjechen. Prekop, Stanko en Svolík maakten in het begin van de jaren 80 deel uit van wat met toen omschreef als de New Wave in de Praagse fotografie en maken vandaag nog precies hetzelfde werk. Helaas zijn het vaak niet meer dan flauwe grapjes, kinderlijke trompe-loeils of getuigenissen van groteske overacting. Toch moet ook gezegd dat deze fotografen registers opentrekken die binnen de westerse normen als not done beschouwd worden en dat zegt natuurlijk evenveel over de dogmas die de hedendaagse kunst ons oplegt.De opstelling in de kleine huiselijke galerie met de gewichtige naam is duidelijk op de verkoop gericht. De fotos staan in stapels achter elkaar opgesteld, klaar om meteen geconsumeerd te worden. Uitgeverij Voetnoot maakte een mooie catalogus met het werk van de drie Tsjechen, voor 19 euro in de galerie te koop.Bert DANCKAERTFabulous ! is tot en met 22 maart 2003 te zien in Galerie Baudelaire, Sint-Paulusstraat 41, 2000 Antwerpen. Open op zaterdag van 14 tot 18 uur. Catalogus Fabulous ! ISBN : 90-71877-63-9