Francis Fukuyama, auteur van Het einde van de geschiedenis en de laat

ste mens, over de wereld na de gebeurtenissen van 11 septemberAangezien de geslaagde aanval op het hart van het wereldkapitalisme onmiskenbaar het werk was van islamitische extremisten die de westerse beschaving zonder meer afwijzen, slaan waarnemers Huntingtons botsingshypothese merkbaar hoger aan dan mijn einde-van-de-geschiedenis-hypothese. Toch denk ik dat ik nog steeds gelijk heb: de moderne cultuur is een uiterst krachtige goederentrein, die door de jongste gebeurtenissen, hoe pijnlijk en uitzonderlijk ook, niet zomaar zal ontsporen. (...) Wij staan nog steeds aan het einde van de geschiedenis, want er is maar één stelsel dat de wereldpolitiek zal blijven beheersen, en dat is het stelsel van de westerse, democratische rechtsstaat. Dat betekent niet dat de wereld geen conflicten meer zal kennen, noch dat de karakteristieke cultuurverschillen tussen samenlevingen zullen verdwijnen. De strijd waarvoor wij staan is niet de botsing van verschillende, gelijkwaardige culturen die als de negentiende-eeuwse Europese mogendheden hun krachten meten. De botsing bestaat uit een reeks achterhoedegevechten met samenlevingen wier traditionele levenswijze door de modernisering wordt bedreigd. De felheid van hun reactie weerspiegelt de ernst van die dreiging. NRC HandelsbladGabriël van den Brink, cultuursocioloog, over assertiviteit vroeger en nuHet moest bevochten worden op de heersende cultuur dat iedereen als brave onderdaan het gezag moest volgen. In die zin dienden het verzet, de ordeverstoring en de agressie destijds een doel. Toch beweer ik dat het zinloze geweld van nu in het verlengde ligt van die assertiviteit. Op een gegeven moment was iedereen assertief, inclusief de mensen die eigenlijk niets te bieden hebben. Dat is nu de heersende cultuur; iedereen bepaalt nu zelf wel wat hij of zij doet. En dan wordt assertiviteit improductief. Nu komen ook de nadelige kanten aan bod. (...) Het levert een hele harde samenleving op. Juist als mensen assertief zijn en zichzelf willen ontplooien, hebben ze veel ruimte nodig en komen ze eerder in botsing met anderen die ook ruimte nodig hebben. (...) Het is een kwestie van evenwicht. Er is een pendelbeweging tussen ordeverstoring en ordeherstel. Op dit moment gaan we terecht richting ordeherstel. Het Volkskrant Magazine