Advertentie
Advertentie

Geen onschuldig spelletje

Naar jaarlijkse gewoonte reserveert Kaaitheater juni voor uitzonderlijke voorstellingen: dit keer is de New-Yorkse Wooster Group te gast met een nieuwe voorstelling, To you, The Birdie. Het gezelschap van regisseur Elizabeth LeCompte doet zijn reputatie alle eer aan: een meer tegendraadse en spitante lezing van Racines meesterwerk Phèdre is haast ondenkbaar. Phèdre is een schoolvoorbeeld van een klassiek stuk: de actie, geïnspireerd op klassieke bronnen, speelt zich af in één ruimte en in één dag. Racine ontplooit er in strakke alexandrijnen het panorama van de menselijke passies. Centraal staat Phaedra, zus van Ariadne, de eerste vrouw van koning Theseus. Theseus verstootte zijn eerste vrouw voor deze Phaedra. Uit een buitenechtelijke affaire met de koningin van de Amazonen heeft Theseus ook een zoon, Hippolytus. De familiegeschiedenis wordt zo van bij de aanvang getekend door ontrouw en passie. De protagonisten zijn hierin trouwens het evenbeeld van hun al even promiscue, zelfs perverse voorouders. Niet te verwonderen dus dat Venus alle gebeurtenissen in het stuk becommentarieert en stuurt.Tegenhangers van de almachtige Venus zijn aan de ene kant Theramenes, de mentor van de jonge Hippolytus en Oenone, de voedster van Phaedra. Theramenes staat voor de moraal en het gezond verstand. Hij is zo de woordvoerder van de auteur zelf die aan het tragische einde van het stuk een moraliserende conclusie verbindt. Oenone daarentegen staat voor de slavenmentaliteit: haar bemoeienissen in het stuk zijn er alle op gericht de positie van haar meesteres, en daarmee ook haar eigen positie, veilig te stellen. Wellicht gaf Racine in deze figuur impliciet kritiek op het hofleven onder Louis XIV. LeComptes enscenering van dit stuk is gebaseerd op een simpele transpositie: de strakke formele structuur van het stuk werd omgezet in een spelletje badminton, met Venus die als scheidsrechter vanaf een scherm toekijkt. Twee potsierlijk opgedirkte lijnrechters gooien de spelers hun pluimpjes (the birdie) toe, en poetsen na elke bal het veld even op met een zwabbertje. Ze onderstrepen de etiquette van dit spel, die al even streng-formeel is als de spelregels van klassieke theaterteksten. De scenograaf Jim Findlay en de équipe van geluids- en videotechnici voeren dit spelgegeven op tot een waar huzarenstukje van theatertechniek. De klankeffecten bij het badminton zijn bijvoorbeeld zo verbluffend dat de voorstelling alleen al daarom de moeite waard is. Toch gaat het hier om veel meer dan een post-moderne grap. Het subversieve van deze ingreep is immers dat je niet meer kijkt naar een slechts schijnbaar objectieve representatie van de menselijke passies, maar naar een echt spel tussen echte mensen. Dat leidt tot ongezouten kritiek op de subtekst van Phèdre. Kate Valk, die de rol van Phaedra speelt, kan bijvoorbeeld haar bovenarmen niet bewegen door touwtjes tussen haar gordel en haar elleboog. Ze kan met andere woorden in het spel niet optornen tegen Ari Fliakos die Hippolytus speelt. Dat die machtige heerseres dus een geknevelde vrouw is, verbergt ze echter zelfs voor zichzelf door het spel te bederven: al bij de eerste slag simuleert ze dat ze in zwijm valt. Een rechtstreekser commentaar is dat de acteurs zelden spreken. Haast steeds mimeren zij enkel hun actie, terwijl het Scott Shepherd is die als Theramenes/ Racine buikspreekt voor hen. Versta: Racine gebruikt acteurs als marionetten om zijn kijk op de wereld te illustreren. Die kritiek is echter slechts een opmaat voor een uitzinnig-briljant spel met picturale en scenografische conventies. Als Willem Dafoe met dreunende stappen de scène opkomt, ironiseert het stuk in één beeld zowel de Hollywood-retoriek, de academische schilderstijl als de idolatrie voor de kunst. De voorstelling laat zich zo lezen als een reeks overlappende tableaux vivants waarin verbeeldingen van sentimentaliteit en moralisme door de tijden heen op superieure (en af en toe ook behoorlijk obscene) wijze gemixt worden. De acteurs vervullen deze aartsmoeilijke taak bovendien meer dan con brio. Haast u om een kaartje te bemachtigen. To You, The Birdievan Wooster Group nog tot 19 juni,telkens om 20u.30 in Kaaitheater Brussel. Reservaties: tel. 02/201.59.59.