Geert Bekaert, architectuurcriticus, over de eergisteren overleden arc

hitect Renaat BraemEr was iets dubbelzinnigs aan Renaat Braem. Hij werd in Antwerpen niet geaccepteerd, maar kreeg wel de grootste opdrachten en was in de jaren vijftig bijzonder succesvol. Braem propageerde het collectieve wonen, maar dat hield hem niet tegen om knusse privé-huizen met open haard te ontwerpen. Een ideoloog, maar ook een pragmaticus dus. Zijn overtuiging en de uiteindelijke realisatie botsten wel eens. Braem had het stigma van een martelaar, een apostel van de architectuur die moeilijk met afwijkende meningen kon omgaan. Zijn bewogenheid en mensopvatting waren zeer te appreciëren, maar er school ook iets gevaarlijks in: Braem was niet te stuiten. De politietoren vind ik zijn belangrijkste realisatie. De toren pikte in op de Europese trends van het moment. Hij geeft een sterk accent aan de stad, je zou hem wel moeten kunnen zien temidden van een groot bouwblok. De StandaardJoop van den Ende, voormalig covoorzitter van het productiehuis Endemol, over zijn burn-outVeel ruzie, overal, met iedereen. In een beursgenoteerd bedrijf kan zoiets natuurlijk niet. Als ik s avonds thuiskwam, moest ik mezelf echt de trap op hijsen. Zo moe, zo kapot. Werkdagen van zestien, achttien uur, zeven keer per week. En altijd die druk, die verantwoordelijkheid. Want het moet af. Je had het toch belóófd? Aan je werknemers, aan de beurs, aan jezelf. Heel geleidelijk gaat de grond onder je voeten scheuren. Je begint te twijfelen aan jezelf, aan je beslissingen. Was dat programma dat ik net verkocht had nou wel zo goed? Dat had ik nooit eerder gehad. (...) Als ik terugkijk, heb ik momenten dat ik denk: godverdorie Joop, je hebt het best goed gedaan allemaal. Maar laatst liet ik iets verbouwen aan mijn huis. Ik vind het als voormalige timmermansleerling altijd leuk om met die mannen te kletsen. Lekker lachen, een schuine bak vertellen, weer even Joop van vroeger zijn. Dan kan ik opeens heel jaloers zijn: ik wou dat ik om vier uur mijn gereedschapskist kon inpakken en lekker naar huis gaan. Je bestaan is zoveel overzichtelijker: je enige zorg is dat schrootjesplafond, en of dat kozijn wel waterpas is. Daar kan ik stiekem naar terugverlangen. Vrij NederlandSalomon B. Kroonenberg, hoogleraar geologie aan de TU Delft, over het klimaatStel, al was het alleen maar als gedachtenexperiment, dat het International Panel for Climate Change van de Verenigde Naties had geoordeeld dat de opwarming een natuurverschijnsel is. Dat de vulkanen op aarde zoveel koolstofdioxide de lucht hebben ingepuft dat het klimaat is veranderd. Wat zouden we dan doen? Zouden we dan ook zo rigoureus het gehalte aan broeikasgassen willen terugdringen als nu? Zouden we dan niet het omgekeerde gevoel hebben? Wat ook de primaire drijfveer is van onze visie op het klimaat: schuldbesef, heerszucht, respect voor de natuurlijke processen of angst voor de toekomst, terug naar het verleden kan niet meer. En voor de toekomst is de schuldvraag irrelevant. NRC Handelsblad