Advertentie
Advertentie

Genetische informatie: een bedreiging voor de levensverzekeringsmarkt?

Genetisch onderzoek leert ons steeds meer over erfelijk bepaalde ziekten, en de kans dat een bepaald persoon deze ziekten ook effectief zal ontwikkelen. Interessante informatie voor verzekeringsmaatschappijen, slecht nieuws voor de consument. Althans, zo lijkt het op het eerste gezicht, maar de realiteit blijkt minder eenvoudig. Engels precedentOnlangs werd Engeland het eerste land ter wereld waar levensverzekeraars de testresultaten van genetisch onderzoek mogen opvragen. Het British Genetics and Insurance Committee (GAIC), een comité opgericht door de Britse overheid, stelt dat de betrouwbaarheid en relevantie van de genetische tests voor een fatale, degenererende hersenaandoening, Huntingtons ziekte genaamd, zo hoog is dat verzekeringsmaatschappijen de resultaten hiervan bij de verwerking van een aanvraag tot een levens- of ziekteverzekering mogen gebruiken. Het comité acht het bewezen dat mensen die het gen voor Huntingtons ziekte bezitten, een verhoogde kans hebben om vroeg te sterven. Dit houdt ook in dat mensen die negatief scoren op de test geen hogere premies zullen moeten betalen, zelfs niet als zij behoren tot een familie met een geschiedenis van Huntingtons ziekte. Het betekent niet dat mensen zal gevraagd worden een genetische test te ondergaan alvorens zij een verzekering kunnen krijgen. Maar verzekeringsmaatschappijen mogen wel het resultaat van vroeger ondergane genetische tests opvragen.Deze beslissing is ongetwijfeld de start van een hele omwenteling in de levensverzekeringswereld.Nog maar het beginDe gedachte dat het in de toekomst wellicht mogelijk wordt de kans op levensbedreigende ziekten aan de hand van genetisch onderzoek op te sporen, zorgt voor veel commotie in de verzekeringswereld. We staan nog maar aan het begin. Duidelijke genetische antwoorden, waarbij een gen eenvoudig en direct gerelateerd is tot het risico op sterven van een persoon, zijn zeldzaam. In het geval van Huntingtons ziekte is het antwoord echter duidelijk. Mensen die dit gen bezitten, zullen jong sterven, en veel geld kosten aan levensverzekeraars. Toch zijn al tien andere genetische tests in gebruik, waarvoor een gelijkaardige goedkeuring wordt verwacht. Het onafhankelijk orgaan dat hiertoe toelating moet verschaffen, moet niet beslissen of het gebruik van genetische informatie ethisch verantwoord is. Het moet enkel beslissen of de tests betrouwbaar zijn en relevant voor verzekeraars. Verzekeraars die nu reeds gebruik maken van deze tests, beloofden hiermee te stoppen, als een bepaalde test geen toelating krijgt, en eventuele verhoogde premies als direct gevolg van zon test, terug te betalen. Meestal echter bepaalt een cluster van genen het risico om een bepaalde ziekte te ontwikkelen, en is dit bovendien nog afhankelijk van de aanwezigheid van andere genetische of omgevingsfactoren. Maar als de tests verbeteren, zal het mogelijk worden om te voorspellen of een bepaald individu risico loopt. Men mag verwachten dat in de komende jaren onderzoekers steeds meer van het menselijk genoom zullen ontrafelen, de functies van individuele genen steeds beter zullen begrijpen, en meer bepaald zullen kunnen inschatten welke gezondheidsrisicos er mee geassocieerd zijn. Winnaars of verliezersWat zijn de gevolgen als levens- en ziekteverzekeraars toegang krijgen tot de resultaten van dergelijke genetische tests? Algemeen wordt aangenomen dat dit goed nieuws is voor verzekeraars. Zij kunnen slechte risicos weigeren of enkel afsluiten aan hoge premies. Voor de consument lijkt het minder goed nieuws. Die zal zich niet graag laten onderzoeken uit vrees dat hij hierdoor hogere premies zal moeten betalen. Maar verzekeraars hebben evenveel te verliezen als de consument.Verbieden ...Momenteel beperken of verbieden de meeste landen het gebruik van informatie uit genetische tests bij verzekeraars. In 18 staten van Amerika kunnen verzekeraars geen dekking weigeren, geen polissen annuleren of hogere premies vragen op basis van genetische informatie. Een wet in Oostenrijk verbiedt verzekeraars en werkgevers gebruik te maken van de resultaten van genetische tests. In Frankrijk heeft de Federatie van Verzekeringsmaatschappijen een vijfjarig moratorium afgekondigd betreffende het gebruik van dergelijke tests.Maar dergelijke beperkingen gaan in tegen een aantal basisprincipes van verzekeren, en legaliseren mogelijk misbruik. Momenteel verplicht het principe van te goeder trouw een aanvrager van een verzekering om alle relevante informatie aan de verzekeraar mee te delen, op risico van het ongeldig verklaren van de overeenkomst. De toelating om een belangrijk gegeven, zoals het resultaat van een genetische test, niet te moeten doorgeven, ondermijnt een van de basisuitgangspunten van de verzekering. Wie dankzij een genetische test weet dat hij binnen een aantal jaar zal sterven, kan zichzelf voor een groot bedrag verzekeren en deze polis doorverkopen aan een derde partij. Als ziekteverzekeraars de resultaten van genetische tests niet mogen kennen, dan kunnen mensen met een hoger risico meer verzekering kopen of zich voor hogere bedragen verzekeren, terwijl de mensen met een lager risico minder verzekering zullen kopen. Het niet vrijgeven van resultaten van genetische tests kan zo het einde van de levensverzekeringsmarkt betekenen....of toelatenDe meeste landen zullen daarom wellicht het voorbeeld van Engeland volgen, en de verzekeraars toelaten de resultaten van genetische tests in rekening te brengen. Maar ook verplichte vrijgave van testresultaten zal enorme veranderingen in de verzekeringswereld teweegbrengen. Verzekering is gebaseerd op onzekerheid en het principe dat het zinvol is risicos samen te brengen. Door voldoende mensen te verzekeren, kunnen verzekeringsmaatschappijen erop vertrouwen, dat gemiddeld gezien, de betalingen aan ongezonde polishouders zullen gecompenseerd worden door onnodige premies die betaald worden door gezonde polishouders. In een onzekere wereld is iedereen bereid zijn risico samen te brengen met dat van anderen. Genetische tests beloven echter een groot deel onzekerheid weg te nemen. De genetisch gezondsten zullen hun risico niet meer willen samenbrengen met dat van anderen, zij die genetisch het slechtst af zijn zullen geen verzekering vinden, of die niet kunnen betalen, en de levensverzekeringsmarkt zal in elkaar storten.Moeilijke keuzeHet lijkt erop dat de overheden hier voor de keuze staan tussen enerzijds het verbieden van het gebruik van genetische testresultaten en de vernietiging van een industrie, of anderzijds het toelaten van dit gebruik en een klasse van mensen creëren die geen verzekering zullen vinden, of deze niet kunnen betalen. Dit is nu al voor een stuk het geval: zelfs zonder genetische tests kunnen mensen die uit een familie stammen met Huntingtons ziekte heel moeilijk of onmogelijk een levensverzekering krijgen. Uiteindelijk zullen de overheden wellicht een soort veiligheidsnet moeten opbouwen voor mensen met een hoog risico. Genetische tests kunnen het machtigste argument worden om een overheidsgefinancierde gezondheidsverzekering op te starten.Fundamenteel onderzoekHet hele bovenvermelde debat is hevig, maar wordt vooral gevoerd op basis van speculaties en niet op basis van harde feiten en degelijk onderzoek. De problematiek is evenwel te belangrijk om verder te gaan op basis van gissingen en veronderstellingen, en verzekeraars moeten zeker kunnen zijn dat de informatie waarop zij hun premies bepalen correct en betrouwbaar is. Daarom richtte een consortium van verzekeraars onder impuls van de Associatie van Britse Verzekeraars (ABI) een onderzoekseenheid op binnen het departement Actuariële Wiskunde en Statistiek aan de Britse Heriot-Watt Universiteit in Edinburgh. De voornaamste sponsors zijn Allied Dunbar, AXA Sun Life, CGU, ERC Fankona, Lincoln, Norwich Union, Prudential, Royal Sun Alliance, Scottish Widows en de Association of British Insurers. Ook Cologne Re, Friends Provident en Standard Life verlenen hun medewerking. Toch zal deze eenheid, genaamd Genetics and Insurance Research Centre, volledig onafhankelijk kunnen werken. Haar taak is de implicaties van genetische testen op de verzekeringsmarkt op een grondige en wetenschappelijk gefundeerde wijze te onderzoeken. Het is de bedoeling dat het Centrum uiteindelijk het orgaan wordt, dat aan beleidsmensen de noodzakelijke en correcte gegevens verschaft, zodat zij een gefundeerde beslissing kunnen nemen in deze snel veranderende omgeving. Griet DECOCK