Advertentie
Advertentie

Geweldig wit

Wie als actief beeldend kunstenaar in dit land vijfenzestig is geworden, is blijkbaar geen actueel beeldend kunstenaar meer, als we de Belgische artistieke scène mogen geloven. Slechts enkele uitzonderingen, zoals Guy Mees, Raoul de Keyser en Jef Geys - maar die moest zijn faam dan vooral in het buitenland gaan verdienen - halen nog de almaar schaarser en dunner wordende kunstkritieken. Camiel van Breedam is vijfenzestig en heeft zich in zijn carrière ontpopt tot een van onze belangrijkste en originele collage- en assemblagekunstenaars. Toch moet hij, en hij niet alleen, vechten om aandacht. In galerie William Wauters in Oost-Eeklo loopt nu een meer dan bezienswaardige tentoonstelling met recent werk.Van Breedam werkt met arme recuperatiematerialen (lood, hout, zink), die hij omkneedt tot beelden met een sterk uitgezuiverde expressie. Zijn afkomst - hij is de zoon van een loodgieter - en zijn leefomgeving - de baksteenindustrie in de Rupelstreek - hebben dat oeuvre sterk bepaald: Van Breedam is in feite zijn hele leven op zoek naar een combinatie van schoonheid, evenwicht en juistheid via het manipuleren van op het eerste gezicht alledaagse, lelijke en zelfs vuile dingen. Sinds zijn eerste tentoonstelling in 1958 maakte Van Breedams oeuvre sterk cyclische bewegingen door, maar vandaag lijkt het weer naar de beginjaren terug te keren: geen exuberante expressiviteit meer zoals in zijn bekende indianenwerken, maar een abstrahering in de richting van een bedrieglijke eenvoud, waarbij de kleur wit weer de hoofdrol opeist. Etienne Wils, die de tekst schreef bij de catalogus voor de expositie bij William Wauters, ziet het zo: Wit werkt hypnotiserend. Hoe helderder het wordt, hoe meer het duidelijk wordt dat het niet bestaat. Op zijn slechtst wordt het een fata morgana van het niets. Maar bij Camiel heeft het zich behoedzaam volgezogen met gekleurde suggesties.Je kan het ook het geweld achter het wit noemen. Bij William Wauters staan of hangen een aantal assemblages en kastjes met als thema de zee: met stukjes hout, draad en andere attributen bouwde Van Breedam telkens een poëtisch beeld op. Toch is het niet esthetiserend of vrijblijvend harmonieus: op de een of andere manier schuilt achter deze perfect in elkaar vallende puzzeltjes een dreiging, een kracht, die de kijker duidelijk maakt dat achter elke schijn van harmonie een veel grotere realiteit van chaos zit.PlafonneerlatjesOver dat perfect in elkaar vallen vindt Van Breedam: Het is alsof het in je hoofd zit. Als het niet vanzelf gaat, is het meestal een slecht werk. Maar dat vanzelf is natuurlijk een werk van jaren. Van Breedam heeft zijn eigen kleine voorkeurmaterialen: plafonneerlatjes en oude deurtjes bijvoorbeeld, die hij assembleert tot stillevens waarbij het woord stil belangrijk is. Het lijken beelden uit vervlogen tijden, toen het leven nog eenvoudig was. Of lood, waarmee hij in de tuin van de galerie beelden maakte met als thema tweelingen. Daarmee creëert hij nog een ander conflict: Ik mag daar niet te veel mee werken, want dan zegt men: daar is hij weer met zijn lood en zijn plafonneerlatjes. Maar dat is toch onzin? Hetzelfde met een reeks van collages met oud papier die hij maakte (werken die zichzelf lijken te verbergen): Ik haat reeksen. Maar toen ik met dat papier begon te werken, ontstond er vanzelf een reeks van tien. Stop ermee, zeg ik dan, of het wordt een reeks. Zie je, ik beperk me weer. Maar ik gebruik een taal, zoals iedereen: die kan je toch niet veranderen? Het tekent zijn onvrede en onrust over de manier waarop kunstenaars vandaag razendsnel gecatalogeerd worden als actueel of als passé. Dat mag in feite zijn probleem niet zijn: Camiel van Breedam heeft tot vandaag een mooie carrière opgebouwd, met een sterk persoonlijk en valabel oeuvre. Niet de kunstenaars moeten met de vinger gewezen worden, maar al die anderen, van curatoren tot critici, die een nepwereldje hebben opgebouwd waarin ze elkaar e-mail- en gsm-gewijs ondersteunen in hun zelfbevestiging. Voor een oud stilleven is in dat wereldje geen plaats. Tot ze zelf een fossiel geworden zijn. Marc RUYTERSCamiel van Breedam in Galerie William Wauters, Antwerpse Heirweg 5, Oost-Eeklo. Open vrij, za, zo en ma van 14 tot 18 uur, en op afspraak: 09/373.70.06. www.artsite.be/galerie.ww