Gouden afscheidChristopher Hughes

Het Europese Gerechtshof vindt het onwettig dat de Britse en Spaanse regering 'gouden aandelen' behoudt in British Airports Authority, Repsol-YPF, Telefonica, Endesa en Argentaria. Gouden aandelen, die het regeringen mogelijk maken de controle te behouden over geprivatiseerde ondernemingen, kunnen zowel een zegen zijn als een vloek. De beslissing van het Europese Gerechtshof dat Groot-Brittannie en Spanje er in sommige gevallen afstand moeten van doen, wil vermijden dat het kind met het badwater wordt weggegooid. Het gerechtshof stelt dat gouden aandelen het vrij verkeer van kapitaal tussen lidstaten belemmeren. De bezwaren van het hof zijn evenwel niet absoluut. Indien het gaat om nutsbedrijven of wanneer de nationale veiligheid op het spel staat, kunnen regeringen over bedrijven in zekere mate de scepter blijven zwaaien. De uitspraak zal vooral voelbaar zijn in gevallen waarbij men zich vastklampt aan gouden aandelen om emotionele redenen, of het nu gaat om het koesteren van een nationale kampioen of om het sussen van de publieke opinie die zich zorgen maakt over de verkoop van 's lands tafelzilver. Op deze manier schrikt de uitspraak privatiseringen af. Zulke emotionele overwegingen lijken echter steeds minder belangrijk. De voorbije twee jaar heeft het VK het voortouw genomen bij het overboord gooien van gouden aandelen die niets te maken hadden met nutsvoorzieningen of de nationale veiligheid. De bescheiden pleidooien van het Verenigd Koninkrijk voor het behoud van de controle over luchthavenexploitant BAA leken enkel de verdediging te beogen van het principe dat men gouden aandelen kan behouden in bedrijven waar ze echt nuttig zijn. Elders lopen de gemoederen echter hoog op. De heisa rond het Duitse Volkswagen toont aan dat staatsbezit een emotionele materie is, ook voor de grootste economie van Europa. Ook Italie en Denemarken vechten met hand en tand voor het behoud van bepaalde gouden aandelen. Het is echter fout te veronderstellen dat de privatiseringen in Europa volledig stilvallen omdat regeringen geen volledige controle kunnen behouden. Liberalisering op specifieke domeinen is een voorwaarde voor EU-lidmaatschap en het hof is vergevingsgezind wanneer staatscontrole echt belangrijk is. Hongarije en Polen hebben reeds tevreden overheidsactiva verkocht aan buitenlandse kopers. Zal het 'oude Europa' een even progressieve houding zal aannemen.