Gouden kalfNico Tanghe

Ruim vier jaar na de oprichting van Fortis en KBC, twee van de leidinggevende financiële groepen van het land, blijft het wachten op de beloofde schaalvoordelen. Integendeel, de nagelnieuwe fusiekantoren zijn vaak het toneel van lange wachtrijen en gestresst personeel. Een nieuw incident bij Fortis Bank, waar een computerstoring de normale werking van het kantorennet al de hele week zo goed als onmogelijk maakt, versterkt dit beeld alleen maar.De winstdruk is er door de fusies nochtans niet kleiner op geworden. Integendeel, de komst van de euro heeft meer macht bij de institutionele belegger gelegd. En die eist rendement en stelt kritische vragen. Je kunt je daardoor als beursgenoteerde financiële instelling niet meer permitteren minder te presteren dan de concurrentie in de eurozone, want die is nu de referentie geworden.Maar na zeven vette jaren stellen Belgische fusiebanken als Fortis en KBC plots vast dat de rendabiliteit niet uit de lucht komt vallen. Want de kosten blijven hoog en de aanslagen van 11 september en de daaruit volgende economische groeivertraging slaan grote gaten in de belangrijke, marktgevoelige inkomstenstromen.Beide factoren zorgen er voor dat de kosten-inkomstenverhouding - voor vele analisten de beste graadmeter voor de efficiëntie van een bank - vorig jaar onrustwekkend steeg. KBC en Fortis geven nu voor elke 100 euro inkomsten respectievelijk 70,5 en 66,6 euro uit, een cijfer dat tegen eind 2004 moet teruglopen tot 55 euro.Er gaapt zon grote kloof tussen doelstelling en realiteit, dat er bij de buitenwacht steeds meer vragen rijzen over de haalbaarheid van de schaalvoordelen. Het is typisch voor een fusie dat de kosten voor de baten komen, redeneren zij. Maar omdat institutionele beleggers niet bereid zijn vijf jaar op een aandeel zonder noemenswaardig rendement te zitten, werd de lat bij aanvang veel te hoog gelegd.Diezelfde zoektocht naar rendement zet Fortis er nu toe aan de grootste vermogensbeheerder van het land (FIM) te ontmantelen en te versassen naar Parijs. Maar de vraag dringt zich op of de banken er op lange termijn wel goed aan doen alles te offeren aan het gouden kalf van de beurskoers. De vlucht vooruit in grotere gehelen laat de klant, toch nog altijd het belangrijkste actief van de bank, namelijk steeds in de kou staan. Ontevreden over de McDonalds-aanpak van zijn vroegere bankier, die volgens hem is verworden tot een onpersoonlijke massaproducent, wordt hij nog ontrouwer dan voordien.Bankiers en verzekeraars zouden er dan ook beter aan doen hun resultatenrekeningen en dure consultancyrapporten even opzij te leggen om zich opnieuw te concentreren op de basis van hun beroep. Efficiënt, en vooral, op mensenmaat bedienen van hun klanten. Dexia en Artesia BC, die aan het begin staan van hun fusieproces, zijn gewaarschuwd.