Het (eigen)belangKristien van Haver

De Europese Unie gaat de laatste rechte lijn in naar de grote uitbreidingsronde. Tien kandidaat-lidstaten kunnen in 2004 lid worden van de Europese Unie. En met die tien moeten de onderhandelingen over toetreding nog dit jaar afgesloten worden, om die deadline te halen.De stap is minutieus voorbereid in allerhande technische werkgroepen en vakraden. Maar precies omdat het om zon grote, onbekende groep landen gaat en de onderhandelingen vrij technisch zijn, leek alles nog ver van ieders bed. Jarenlang heeft de Unie het refrein herhaald dat er tegen 2004 wel tien nieuwe lidstaten bij moeten kunnen. Het leek de evidentie zelf en kondigde zich in die liedjes aan als een vlekkeloze operatie, want ontsproten aan de historische wens om het verdeelde continent te herenigen.Vragen en oprispingen van bezorgde burgers of verontruste kandidaten werden met een lachje weggewuifd naar morgen. Zelfs de vraag hoe en in welke mate de Oost-Europese boeren mee deel krijgen aan de Europese subsidiemolen, werd praktisch geregeld in 1999. Er werd gewoon niets voor ingeschreven in het begrotingsstramien tot 2006.Intussen nadert het moment van de waarheid voor de uitbreiding van Europa razendsnel. De politieke druk van de uitbreiding heeft de franjes en retoriek van de Vijftien ingehaald. Wat overblijft, is een knarsend refreintje dat in niets nog herinnert aan de zorgeloze uitbreiding van de toekomst.Pas nu lijken de hoofdsteden zich bewust van de tekst van het lied. Want nu wordt duidelijk dat de uitbreiding ook centen gaat kosten, zelfs veel centen, en in het eigen vlees zal snijden. En dat je dit inzicht niet eindeloos vooruit kan schuiven.En precies op het ogenblik dat Europa na al die jaren van onderhandelingen en refreintjes zingen duidelijk moet maken aan de kandidaten waar het op staat, blijft het oorverdovend stil. En trekken de Vijftien zich terug in de eigen achtertuintjes om hun wonden te likken en uit te dokteren hoe ze in die uitgebreide Unie het eigenbelang het best kunnen dienen.Oostenrijk strijdt tegen de Slovaakse kerncentrale. Italië zegt voor de uitbreiding te zijn, maar geeft wel tegelijk vijf argumenten die ertegen pleiten. Ierland wil alleen maar geld van Europa, geen plichten; hetzelfde geldt voor de meeste zuidelijke lidstaten.En Frankrijk en Duitsland hebben zo hun eigen redenen om de blik veeleer naar binnen te richten. In Frankrijk wordt het behoud van de Europese landbouwsubdies wellicht een van de centrale themas voor de presidentsverkiezingen. Duitsland heeft in het najaar eveneens verkiezingen voor de boeg. En ook daar draait alles rond de macht die Brussel al dan niet krijgt.Europa zou eindelijk eens voor die oeroude angst voor een verruimde Unie moeten uitkomen. Dat kan dan het begin zijn van een nieuw refrein. Als de Vijftien vanuit hun achtertuintje tenminste beslissen dat ze nog een Europa willen.