Het grillige parcours van de alternatieve operator

Aanbieders van vaste telefonie, data en internetdiensten die in rechtstreekse concurrentie treden met nationale telefoonmaatschappijen, behoren tot de grootste slachtoffers van de recente correctie in TMT-aandelen. Gemiddeld zijn de koersen gehalveerd tegenover de topkoers. In het afgelopen jaar deden verschillende alternatieve operatoren hun intrede op de beurs. Meestal zorgde dit meteen voor stevige koerswinsten. Tot medio maart behoorden deze aandelen immers tot het favorietenkransje van menig belegger door de mooie vooruitzichten van de Europese telecommunicatiemarkt. Toen het sentiment keerde, werd het ontbreken van een positieve ebitda winst voor belastingen, intresten en afschrijvingen bij de meeste operatoren, door de belegger ongemeen afgestraft. Versatel bevindt zich 50 procent onder de topkoers, bij Jazztel is dit maar liefst 75 procent. Daarenboven hebben de operatoren nog heel wat netwerkinvesteringen voor de boeg. Dit vereist financieringsmiddelen op korte termijn van particulieren in de vorm van nieuwe aandelen of hoogrentende obligaties. De huidige voorkeur voor aandelen met gegarandeerde groei brengt de financiering in gevaar. Ondernemingen die financieel stevig in het zadel zitten, worden op de markt echter weer opgepikt en behaalden in de voorbije maand een return van meer dan 10 procent. Energis zal een positieve ebitda kunnen voorleggen dit jaar, en zelfs een positief winstcijfer in 2001. Het aandeel bevindt zich slechts 25 procent onder de topkoers. Colt publiceerde een positieve ebitda over het eerste kwartaal, maar uitgebreide expansieplannen zullen tot een negatieve ebitda leiden in het tweede kwartaal. In het derde kwartaal hoopt het opnieuw een positieve bedrijfscashflow voor te leggen. Beide operatoren startten vele jaren terug de operaties in Groot-Brittannië, waar de liberalisering van de telecommunicatiemarkt veel vroeger plaatsvond dan in continentaal Europa, en van waaruit de expansie in continentaal Europa kan worden gefinancierd. Het vergelijken van de alternatieve operatoren is geen eenvoudige klus. Vaak zijn ze ook niet vergelijkbaar door verschillen in strategie, doelgroep of netwerkeigendom. Twee tendensen die we reeds geruime tijd waarnemen in de telecommunicatiemarkt is het groeiend belang van lokale telefonie tegenover langeafstandstelefonie, en van geavanceerde diensten tegenover zuiver netwerkbeheer.De volledige vrijmaking van het telecommunicatieverkeer in Europa sinds 1998 zorgde voor de intrede van heel wat nieuwe operatoren die voornamelijk telefonie over de lange afstand aanbieden. Een hoger aanbod doet uiteraard de prijzen dalen. In de eerste 12 maanden van vrije concurrentie in Duitsland moest Deutsche Telekom de tarieven verlagen met 66 procent om stand te houden. Niet alleen het aantal netwerken vergroot, maar ook de grootte van één netwerk. Nieuwe technologieën zoals het DWDM-systeem (dense wavelength division multiplexing) zorgen dat de capaciteit voor het doorsturen van stem, data en dergelijke ontzettend vergroot. De capaciteit van optische glasvezel verdubbelt in 9 tot 12 maanden. Hierdoor zal binnen enkele jaren een telefoontje naar New York niet veel duurder zijn dan een telefoontje naar de buurman. In de nieuwe economie heeft het versturen van spraak over lange afstanden geen waarde meer. Dit zal nooit het geval zijn bij kabels die onderzee zijn aangelegd, door de hoge financiële en fysieke barrières. De activa van Global Crossing en concurrent Flag Telecom mogen dan ook als waardevol worden bestempeld. Beide operatoren verhuren de lijnen door aan andere operatoren, die hun klanten een service over verschillende continenten wensen aan te bieden. Ook de concurrentie in de lokale telefonie is minder zwaar dan in de langeafstandstelefonie, al was het maar omdat de plaatselijke autoriteit niet zal blijven aanvaarden dat de straat wordt opengegooid voor het leggen van glasvezel. Het is dus belangrijk er als eerste bij te zijn. Deze early mover advantage is onder meer van toepassing op Colt Telecom en Global Telesystems, die beide glasvezelkringen hebben aangelegd rond verschillende Europese steden. De concurrentie zal eerder moeten worden gezocht bij andere technologieën zoals DSL (nationale operatoren), kabel, vaste radioverbindingen, en last but not least mobiele telefonie. Deze laatste vorm van communicatie is voorlopig nog geen vervangmiddel voor vaste telefonie. Het ontbreken van een volledige dekking en het veelvuldig voorkomen van slechte verbindingen, zijn ontoelaatbaar voor professionele gebruikers. KMOsHet aanbieden van vast-tot-mobiel verbindingen vormt een aanvulling op het dienstenpakket van de operator van vaste telefonie. Dit kan via verschillende methoden zoals het meedingen naar een licentie voor radioverbindingen of voor de bouw van een mobiel netwerk van de derde generatie (UMTS). Het op Easdaq genoteerde Jazztel liep een UMTS-licentie in Spanje mis, maar probeert het opnieuw in Portugal. Operatoren kunnen ook gebruik maken van een bestaand netwerk van een andere operator. Hierdoor worden mobiele verbindingen die hoge kosten uitmaken voor ondernemingen, geprijsd volgens een vaste verbinding in het netwerk. Energis kiest voor deze optie.Van de operatoren die zich op lokale verbindingen concentreren, de CLECs, competitive locale exchange carriers, richten Versatel (Benelux) en Jazztel (Iberische eilanden) zich op een bepaalde geografische regio. Colt Telecom en GlobalTelesystems bouwen een pan-Europees netwerk. Maar de omlijning is geenszins afgebakend. Versatel is bijvoorbeeld sinds kort ook op de Duitse markt aanwezig. In de tabel lezen we tot welke doelgroep de operatoren zich richten, zoals andere operatoren, multinationale ondernemingen of KMOs. Ook hier spreken we veelal over accentverschillen. Het segment van de KMOs is beloftevol. Volgens marktonderzoeksbureau Analysys komt 70 procent van de groei in dataverkeer in de volgende vijf jaar van dit segment. Deze markt is dit jaar goed voor 8 miljard dollar, maar zal stijgen tot 19 miljard dollar tegen 2005 (zie grafiek). Maar de concurrentie voor de gunst van de KMO is groot. Om het gemiddeld inkomen per gebruiker te verhogen is de aanbieding van geavanceerde internetdiensten cruciaal. Via DSL-lijnen kan via een gewone telefoonlijn, aan klanten die zich buiten het netwerk bevinden, toch snelle internettoegang verschaft worden. Onder meer Colt en Energis plannen de lancering van DSL-diensten. Ook in de markt van ASPs of Application Service Providers zien de operatoren brood. Veel KMOs, maar ook grote ondernemingen, willen verlost zijn van de installatie en het onderhoud van software. ASPs bieden deze mogelijkheid tegen een maandelijkse vergoeding. Deze markt is goed voor 17 tot 23 miljard dollar (al naargelang de bron) tegen 2003. Momenteel maakt minder dan 1 procent van de ondernemingen gebruik van ASPs. Een percentage dat dus gevoelig zal toenemen.De link die gelegd moet worden tussen de centrale server en de klant vereist een kanaal dat hoge snelheden aankan waardoor de telecomoperatoren in zicht komen. Ook het marketingpotentieel is bij telecomondernemingen zeker aanwezig. Het probleem is wel de afwezigheid van specifieke IT-vaardigheden. De oplossing bestaat dan in een samenwerking met een IT-onderneming zoals de combinaties MCI Worldcom/Compaq en KPNQwest/IBM. De operator stelt het netwerk ter beschikking, de IT producent de benodigde hardware. Uiteraard is de winstmarge voor de telecomoperator dan veel kleiner, maar de samenwerking verzekert dat de groep niet achterloopt op de aanbieding van complexe en snel evoluerende diensten. Andere operatoren zoals het Finse Sonera (ex - Telecom Finland) en Colt kiezen ervoor op zelfstandige basis ASP diensten te ontwikkelen en te verkopen. Alle ingrediënten zijn aanwezig voor een verregaande consolidatie in deze sector. Snel dalende tarieven en de schaalvoordelen in de aanbieding van geavanceerde diensten, maken toenadering noodzakelijk. De torenhoge waarderingen van de telecomoperatoren maakten tot voor kort een overname echter te duur. Het was interessanter een netwerk te bouwen dan een operator over te nemen.De hevige correctie van de koersen maakt overnames opnieuw aantrekkelijker. Illustratief zijn de overnamespeculaties rond Equant door onder meer France Telecom en Global Crossing twee weken geleden. De noodzakelijke consolidatiebeweging zorgt voor een uitbodeming van de koersen, een schrale troost echter voor wie in volle TMT-hype op de telecomtrein sprong. Christophe DE RIJCKE