Het lijstensyndroom

Huwelijkslijsten zijn u al langer bekend: het paar in wording heeft er een in een bekende zaak in de stad of het heeft die lijst al op het internet staan. En bij de volgende verjaardag van uw zoon gaat u toch op www.amazone.com/ giftlist/bart om die ontbrekende schakel in zijn Pokemon-collectie aan te tikken? Maar opgelet: de fiscus ziet straks niet alleen wat we al allemaal gekocht hebben, maar ook welke voordelen in natura we hebben gekregen. De lijstencultuur of de nieuwe zakelijkheid in de cadeaucultuur.Natuurlijk is het een opluchting dat die trouwers een huwelijkslijst hebben geponeerd. Hoeven wij ons het hoofd niet meer te breken. Het is heel leuk om te lezen wat ze allemaal in hun kasten gaan tasten. Zon uitzet leest als een roman. Weet u niets af van het paar, dan vertelt de huwelijkslijst u alvast alles over de moeder van de bruid. Traditioneel heeft die eindbeslissingsrecht, die is al een keer getrouwd en die weet precies wat een jong paar in huis moet hebben om een spetterende start te maken. U leest dus in die lijst of de bruid een moeder aan de haard wordt (een volledige pannenset) of een uithuizig vrouwtje (microgolfoven) en of ze vrienden (Allesi) dan wel familie (Rosenthal) over de vloer zullen krijgen. Nieuw rijk opteert nog steeds voor zilveren couverts (Christofle), echt rijk houdt het discreet en vermeldt desnoods een nummer voor een goed doel. Met andere woorden, u leest hoe geëmancipeerd het paar is.Een huwelijkslijst is of een voldongen feit, of een compromis, of een oorlogsverklaring. De tijd dat een jong paar zich de soepterrines liet welgevallen mag dan voorbij zijn, de etnologen van de 21ste eeuw zullen er hun voordeel mee blijven doen. Een huwelijkslijst is de voorafspiegeling van het leven zoals we het dromen. Meestal is het een breekbare droom, zo breekbaar als het gleiswerk en kristal. De hele lifestyle van het toekomstige echtpaar zit in die lijst verweven.Zon lijst getuigt in het beste geval van enige diplomatie. Er zijn betaalbare en haast onbetaalbare items, en er zijn cadeaus waarvan u een deel kunt betalen. Het komt er gewoon op neer dat ze exact kunnen weten wat je gedokt hebt.Vroeger was dat anders. Je kwam de feestzaal binnen en na het omhelzen van bruid en bruidegom gaf je het cadeau of een enveloppe. We hebben die tijden nog meegemaakt en het zelfs eens zo ver gedreven dat we een nichtje een snijmessenset geoffreerd hebben, inclusief snijplank. De verkoper in de winkel had ons de goede raad gegeven de bruid een frank in de hand te stoppen die ze ons vervolgens moest overhandigen. Om wel te verstane redenen geef je nooit een slagersmes cadeau aan een bruid, want dat werpt een omen op het huwelijk. Vandaar dat mijn nicht het mes officieel kocht, voor één frank.Maar de mooiste cadeaus hebben geen prijs. Jarenlang hebben wij ons bekwaamd in het vinden van cadeaus waarvan de begunstigde op geen duizend frank na de juist prijs kon inschatten. En nu moeten we zwart op wit inschrijven op een huwelijkslijst. Pas op, die lijst is een optie en voor zover u een soepele relatie hebt met wie in het huwelijk treedt, kan er nog altijd geopteerd worden voor een en/of. Een stukje van de huwelijkslijst en een kleine attentie.Wat denkt u: wordt de afgesloten huwelijkslijst door de familieraad aan een nauwkeurig onderzoek onderworpen? Mij dunkt van wel, want de etiquette wil dat elke schenker een bedankkaartje krijgt. De listing van de schenkers, items en bedragen wordt door de winkel samen met de cadeaus bij het bruidspaar afgeleverd. Oom Frans en tante Jacqueline hebben blijkbaar geen zotte kosten gedaan en neef Jan heeft toch wel diep in zijn buidel moeten tasten voor dat ene zilveren eierdopje. Het zou zelfs niet verwonderlijk zijn als in de beste families neef Jan bij zijn huwelijk van hetzelfde laken een pak krijgt.De cadeaulijst is echter een standaard geworden die ons voortaan van de wieg tot het graf begeleidt. Een pasgeboren baby heeft een geboortelijst om zijn eigen uitzet te bevoorraden. Zodra hij goed jarig begint te worden, krijgt hij een verjaardagslijst, gevolgd door een verlovingslijst, een samenwoonlijst, een huwelijkslijst en ga zo maar door tot de pensioneringslijst. Een vriendin van u is jarig en u wil haar een bloemetje cadeau doen, of een parfum, maar wat vindt zij nu precies mooi of goed ruiken? U bent de baas van een bedrijf en u wil alle secretaresses op secretaressedag een gepersonaliseerd cadeautje geven, als uw human resource manager nu eens een listing zou aanleggen van hun desiderata? Ja, dat roept om een bezoek aan hun webpage, waar ze discreet hun voorkeuren bekendmaken. En hebben ze die niet, dan kan u er ook niets aan doen: dan hebben ze het zelf gezocht. In Amerika heeft de lokale Fleurop al voorkeurslijstjes van vrouwen wat hun bloemenkeuze betreft.Nog zoiets: u hebt vrienden en kennissen die u op geregelde tijdstippen voor een etentje uitnodigt. Zou het niet handig zijn om een databank aan te leggen met daarin: rokers of niet-rokers, vegetariërs, zij die allergisch zijn aan schelp- en schaaldieren, suikerzieken, soort humor, vrijgezel of getrouwd en andere persoonlijke voor- en afkeuren. Met een eenvoudig selectieprogramma kan u voortaan de ideale cocktailparty of het uitgelezen diner samenstellen. Niet-rokende paren die u voor een uitgebreide fruits de mer-avond kan uitnodigen: het is zo gebakken. Of een vrijgezellenavond met alleen gegarandeerd geestige moppentappers. Wij laten niets meer aan het toeval over.U herinnert zich nog die Japanse love-beepers of lovegety waarmee je op straat de liefde van je leven kon ontmoeten. Kwam je dichter dan honderd meter in de buurt van een gelijkgezinde partner, dan ging het ding af. Daar hing het dan hoofdzakelijk van de eerlijkheid van elkeen af of the perfect match te maken was, maar het lijstjessyndroom was er weer mee gemoeid. De Engelse supermarktketen Sainsbury gaf zijn klanten zon lovegety voor de duur van hun winkelrondje. Kon je van de supermarkt terugkeren met de liefde van je leven of met alleen maar je vertrouwde portie vrijgezellenvreten. (Alleen hebben in Japan de prostituees onmiddellijk het nieuwe speelgoed omhelsd: discreter kon hun pick-upmethode niet zijn.)Cultuurpessimisten zullen grif stellen dat wij met deze lijstenmanie voorbijgaan aan onze intuïtie en aan de echte zin van het cadeau. Het gebaar dat telde, dreigt vervangen te worden door een kwantificeerbare ruil. Moeten cadeaus beantwoorden aan de efficiency é utility waar Ward Ruyslinck ons reeds 25 jaar geleden voor waarschuwde in zijn Het reservaat? Wij denken met genoegen terug aan onze studententijd. Een vriendin had de vaste gewoonte om op het even welke verjaardag met een fles port te verschijnen. Wij hebben het op haar verjaardag zo aangelegd dat iedereen luchtharig met een fles port haar studentkot binnendweilde. Bij de tiende fles ging het haar dagen.En de fiscus dan? Wij zegden het al: die kan dus al je klantenkaart opvragen, maar ook je cadeaulijst. De voordelen in natura kunnen nagetrokken worden en ook eventuele frauduleuze circuits waarbij nephuwelijken opgezet worden om drugsgeld wit te wassen. En niet te vergeten: hackers die voor hun plezier on-linehuwelijkslijsten kraken en het huwelijkspaar met een honderdtal ijsemmers en soepterrines opzadelen. GS