Het vermoeide huis dat Europa heet

De Zweden verwezen met hun 'nej' de uitbreiding van de eurozone naar de Griekse kalenden. Ze stonden al bekend als koele minnaars van de Europese Unie, maar een zo duidelijke 'nee' doet toch pijn. De Britse premier, Tony Blair, mag dan zeggen dat voor hem het dossier nog niet gesloten is, er zijn maar weinigen die hem geloven. Het 'nej' van de Zweden toont wel aan dat het een volwassen democratie is, waar emoties en politiek nog niet hopeloos met elkaar verweven zijn. De laffe moord op de minister van Buitenlandse Zaken, Anna Lindh, lokte een golf van verontwaardiging uit in het land, maar speelde duidelijk niet mee in het euroreferendum. Het is een totaal andere reactie dan pakweg het Nederlandse stemgedrag na de moord op Pim Fortuyn. Nederland mag naar alle waarschijnlijkheid wel de nieuwe secretaris-generaal van de NAVO leveren. De huidige minister van Buitenlandse Zaken, Jaap de Hoop Scheffer, maakt meer dan een goede kans om in de loop van volgende week het postje toebedeeld te krijgen. De enige tegenstander van de Nederlandse excellentie is de Canadese vice-premier maar die man is afkomstig van een fout continent. Er bestaat immers een stilzwijgende afspraak dat een Europeaan de administratieve leiding krijgt van de NAVO, de Amerikanen pikken dan gewoon de rest van de belangrijkste militaire postjes in. Belgie steunt zelfs voluit de Nederlandse kandidaat. Voluit is misschien veel gezegd, maar de federale regering heeft toch steun aan de Hoop Scheffer toegezegd. Misschien heeft dat ook te maken met de postjes die in de toekomst in de Europese Commissie moeten worden verdeeld. Rekenen we dan op een beetje steun van de noorderburen? Kandidaten genoeg, naar verluidt. De cohesie in Europa is nog steeds zoek. Irak blijft doorwoekeren, maar ook het Stabiliteitspact. De Franse president, Jacques Chirac, en de Duitse kanselier, Gerhard Schroder, nemen het heft in eigen handen, blijkt. Beide heren stippelden eerst samen een strategie uit en bewandelen nu diplomatieke wegen om hun standpunt door te drukken. Toptrio De eerste opmerkelijke stap is het overleg van Chirac, Schroder en Blair in Berlijn nu zaterdag. Het Europese toptrio probeert een oplossing te vinden voor de patstelling over Irak. Terwijl Frankrijk en Duitsland koppig vasthouden aan de VN-lijn en meer inspraak eisen voor de VN en de Irakezen, staat Blair nog steeds dicht bij de Amerikaanse lijn. De VS willen eigenlijk alleen maar geld van de VN voor hun bezetting van Irak. Maar voor de Amerikaanse president, George W. Bush, dringt de tijd. De hele argumentatie die in het verleden werd opgebouwd om de oorlog te rechtvaardigen wordt nu bijna dagelijks ontkracht. Bovendien houden de aanslagen tegen de coalitietroepen in Irak aan en dat kost de Amerikaanse president heel wat populariteit. De onderhandelingsronde in Berlijn krijgt overigens een vervolg in de VS zelf. Kanselier Schroder wil de kilte tussen Duitsland en de VS verdrijven. Een ontmoeting met George W. moet dat kunnen bereiken. Het is belangrijk elkaar de nodige ruimte en symbolen te gunnen en op die manier een eerbaar compromis uit te werken. Dat compromis kan vervolgens door de VN-Veiligheidsraad worden gesluisd. Dat is alvast het scenario, maar of dat allemaal ook zo zal verlopen, blijft voorlopig afwachten. Schroder en Chirac namen in Berlijn nog niet veel gas terug en of hun eisen ook aanvaardbaar zijn aan de andere kant van de oceaan valt nog te bezien. De ontmoeting Blair-Schroder-Chirac leidt tot tandengeknars in Spanje en Italie. De Spaanse premier, Jose Maria Aznar, is woest omdat hij niet uitgenodigd is, terwijl hij de braafste Amerika-aanhanger is. En de Italiaanse premier, Silvio Berlusconi, als voorzitter van de EU, heeft ook geen stem in het verhaal. Gelukkig maar misschien. Silvio heeft de laatste tijd al zoveel geflaterd dat het niet meer leuk is. Terwijl de EU zich opmaakt om de Europese grondwet te bespreken, kraakt het economisch. Frankrijk noch Duitsland voelt zich geroepen om het Stabiliteitspact te respecteren. Ze willen precies de economie aanwakkeren met overheidsgeld. Besparen om de vooropgestelde 3 procent van het BBP te halen, dat gaat hen te ver. Groei is belangrijker dan het pact, dat is de boodschap. Natuurlijk wordt die boodschap anders verpakt. Frankrijk en Duitsland kondigen in ieder geval een grootschalig plan aan om de kwakkelende economie te herlanceren. De verhouding tussen Frankrijk en Duitsland en de Europese Commissie is dus meer dan gespannen. En die loopt nog verder op met Frankrijk. Het EU-commissielid Mario Monti floot Frankrijk terug in het dossier-Alstom. De Franse staat moet op een of andere manier het noodlijdende bedrijf helpen. De bouwer van ondermeer de TGV's, luxeboten en kerncentrales zit tot aan de lippen in het water. Maandag moet er een alternatief zijn, of Alstom mag het licht uitdoen. In Frankrijk doet nu al de complottheorie de ronde dat het afwijzen van het reddingsplan voor Alstom een wraakoefening is omdat het land het Stabiliteitspact niet respecteert. Voor de Franse minister van Economie, Francis Mer, en Mario Monti betekent Alstom alvast weekendwerk.