Het weekeinde van de waarheid

De Kamer is donderdag 21 minuten in plenaire vergadering bijeengeweest. In die korte tijd verwelkomde de assemblee zijn 150ste lid, legden acht plaatsvervangers de eed af en werd een handvol wetsvoorstellen in overweging genomen, alsook een voorstel van resolutie over de crisis in de koffieteelt. Het 150ste lid is Karel de Gucht. De VLD-voorzitter was op 5 juni, toen de nieuwe Kamer geinstalleerd werd, niet aanwezig. Hij had die middag de handen vol met de VLD-transfers in de Vlaamse regering. Donderdag legde hij samen met acht vervangers van deelstaatministers de eed af. De zetels die de acht bezetten, vormen een politiek vangnet voor die ministers. Wanneer ze na de regionale verkiezingen van volgend jaar niet in de regering terugkeren, staat de kamerzetel klaar. Karel de Gucht was sinds 1995 lid van het Vlaams Parlement. Hij gaat nu een jaartje 'kameren', om te leren hoe Vlamingen en Walen er samenwerken, en keert na de deelstaatverkiezingen van volgend jaar naar het Vlaams Parlement terug. Veel verschil maakt dat niet. Behalve voor de stemmingen in de plenaire vergadering, was hij de voorbije vier jaar nauwelijks aanwezig in de Vlaamse assemblee. Daar is een valabele uitleg voor: het voorzitterschap van een partij is een voltijdse job. Minder valabel is dat door de cumulatie met een parlementair mandaat, de verloning van een partijvoorzitter afgewenteld wordt op de overheid. Alle partijen zijn in dat bedje ziek. Patrick Janssens was de voorbije drie jaar een zeldzame uitzondering. De penningmeester van de sp.a kan erover meespreken. Inkeer De assembleewissel van De Gucht is een zoveelste illustratie van de erg vlotte wijze waarop politici met publieke mandaten omspringen. Hij en Steve Stevaert hadden na 18 mei eventjes drie parlementaire mandaten: zij waren lid van het Vlaams Parlement en werden verkozen voor de Kamer en de Senaat, en konden 'a volonte' kiezen. Dat heeft nog maar weinig met de vertegenwoordiging van het volk te maken, maar des te meer met de eigen loopbaan en het partijbelang. Wie voor de federale verkiezingen tegen de gelijktijdige kandidaatstelling voor Kamer en Senaat en tegen de kandidatuur van deelstaatministers protesteerde, heette te kwader trouw te zijn. Nu is ook de VLD-voorzitter tot het inzicht gekomen dat de 'vaudeville' van de vervanging van verkozen kandidaten het vertrouwen in de democratie aantast. De inkeer komt laat, maar is er in de hemel niet meer vreugde om een zondaar die zich bekeert dan om 99 anderen die geen bekering nodig hebben? Wie kandidaat is en verkozen wordt, moet zijn mandaat daadwerkelijk opnemen, zegt De Gucht. Dat kan enkel betekenen dat ministers van een deelstaatregering geen kandidaat meer kunnen zijn bij federale verkiezingen, tenzij ze van plan zijn hun ministerambt op te geven. Het betekent ook dat gelijktijdige kandidaatstelling voor Kamer en Senaat onmogelijk wordt. NV-A-voorzitter Geert Bourgeois kondigde meteen aan een oud wetsvoorstel van zijn partij weer in te dienen, dat gekozenen die een ander (parlementair of ministerieel) mandaat hebben, verplicht hun nieuwe mandaat op te nemen. CD&V-kamerlid Servais Verherstraeten diende wetsvoorstellen in om meervoudige kandidaatstelling bij samenvallende verkiezingen te verbieden. Het Kieswetboek verbiedt al tegelijk kandidaat te zijn voor de Kamer en de Senaat (voor de verkiezingen van 18 mei werd een eenmalige uitzondering gemaakt). Verherstraeten wil het verbod uitbreiden tot Europese verkiezingen enerzijds en federale en/of regionale verkiezingen anderzijds. Troostprijs Niets belet de Kamer met de bespreking van die wetsvoorstellen te beginnen. Tijdens een hoorzitting in 1993, in de kamercommissie voor de Herziening van de Grondwet, hebben staatsrechtsgeleerden bevestigd dat het parlement in een periode van lopende zaken zijn wetgevende bevoegdheid ten volle kan uitoefenen. Indien ze willen, kunnen de kamerleden ook de aftredende regering ondervragen en interpelleren. De wil blijkt er echter niet te zijn. De toekomstige meerderheidsfracties wachten met de samenstelling van de kamercommissies tot de regering is gevormd. Ze doen dat omdat elke commissie een voorzitter moet hebben en zo'n voorzitterschap, met de daaraan verbonden financiele voordelen, een troostprijs is voor gezakte kandidaten bij de verdeling van de ministerportefeuilles. De kamerleden kunnen de vrije dagen waarvan ze nu genieten beschouwen als een voorafname van het zomerreces. Dat zal dit jaar vermoedelijk pas in augustus beginnen. Eerst moet een programmawet worden goedgekeurd om de ontsporing van de begroting voor 2003 te vermijden en de genocidewet worden aangepast. Wanneer de bespreking van de wetsontwerpen begint, hangt af van de voortgang van het formatieberaad. Ook deze week vorderden de coalitieonderhandelingen maar traag. De aankondiging van formateur Guy Verhofstadt dat vorig weekeinde het financiele kader voor 2003-2007 zou worden getrokken, was voorbarig. Zaterdag werden inderhaast alle zeilen bijgezet om, onder Amerikaanse druk, de genocidewet aan te passen, en zo verdere diplomatieke averij en zware economische schade te voorkomen. Bovendien was het budgettaire terrein onvoldoende geeffend om tijdens het weekeinde al de pijlers voor het beleid van de nieuwe legislatuur te heien. De onderhandelaars hebben zich de voorbije dagen dan maar over andere onderwerpen gebogen, van de identiteitskaart van travestieten over de wet-Lejeune tot het buitenlandse beleid. Cols Deze keer zou wel het weekeinde van de waarheid zijn aangebroken. Om het in Tour de France-termen te zeggen: de vlakke ritten zijn voorbij, het peloton trekt de cols in. Sinds gisterenmiddag zijn in de Lambermont de overheidsfinancien aan de orde. Het worden pijnlijke uren. De verkiezingsbeloftes moeten worden ingeslikt, of het nu gaat om een nieuwe belastingverlaging of een forse verhoging van de gezondheidsuitgaven. Er moet bespaard en er moeten nieuwe inkomsten worden gezocht om tegen het einde van de kabinetsperiode een financieringsoverschot op te bouwen. Kortom, er moet, zoals in de jaren 80, een miljardeninspanning worden geleverd - niet meer in franken, maar in euro's. Zondagavond of maandagochtend moet duidelijk zijn of dat gelukt is. Dan wacht nog de communautaire col, helemaal op het einde. Telkens wanneer er de voorbije dagen onderwerpen met een communautair smaakje ter sprake kwamen, steeg het decibelvolume aan de onderhandelingstafel. Toen Laurette Onkelinx (PS) aandrong op maatregelen om de gerechtelijke achterstand in Brussel weg te werken, stelden de Vlaamse onderhandelaars voor het gerechtelijke arrondissement, waar Halle-Vilvoorde toe behoort, te splitsen. De kwestie werd meteen naar de communautaire slotetappe verwezen. Bericht Met een bericht in het Belgisch Staatsblad deelde aftredend minister van Financien Didier Reynders mee, dat de datum van de inwerkingtreding van de wet van 30 december 2002 over de ecotaksen en -bonussen wordt verschoven van 1 juli naar 1 januari 2004, althans wat de drankverpakkingen betreft. Het is niet de eerste keer dat Reynders wetgevertje speelt en met een simpel bericht een wet wijzigt. In het Staatsblad van 30 december 2000 deelde hij op dezelfde manier mee dat de overgangsperiode waarin drankkartons vrijgesteld konden worden van de ecotaks met een jaar werd verlengd. Agalev, dat nog altijd vertegenwoordigd is in de demissionaire regering, protesteert terecht tegen de ongrondwettige ingreep van minister Reynders. De groene partij trekt naar de Raad van State. Reynders kondigde aan dat zijn maatregel in de programmawet zal worden geregulariseerd. Het belet niet dat de methode van de 'wetgeving bij bericht' een grove miskenning is van de beginselen van de democratische rechtsstaat.