Homo ludens

Het is zover, in de Nederlandse gemeentepolitiek zijn de poppen nu pas echt aan het dansen. Pim Fortuyn, boegbeeld van Leefbaar Rotterdam, krijgt een derde van de stemmen achter zich. Spelenderwijs, zo lijkt het wel. Een glad, minzaam voorkomen en een paar simplistische slogans volstonden. Een populaire figuur word je dus door je voor te doen als een actieheld, een goed articulerend, maar verder juist onbuigzame pop. Los van alle serieuze factoren achter de opkomst van een dergelijke gladjanus, speelt er ook een simpele verklaring mee. Deze mediafiguur weet perfect wat televisie is: een poppenkast op pixel-formaat. Zoals ook de politiek een spel is dat vooral een groot gevoel voor opportunisme vereist.De mens is en blijft allereerst een homo ludens, altijd in voor een spelletje. Het is een instinct dat ons als kind helpt om allerlei sociale mechanismen uit te testen. En van alle interactieve scenarios blijft het machtsspel toch het meest populaire. Competitiedrang is een onweerstaanbare impuls. We winnen allemaal liever dan we verliezen. Daags na de verkiezingen stond in de Volkskrant een verbouwereerd verslag over de triomf van Pim. Een paar paginas verder, in de dag in, dag uit-rubriek ging het alweer over andere actiehelden, zoals de Jesus action figure van het Amerikaanse bedrijf McPhee. Deze held doet het zonder wapens, alles met de blote hand. Hij staat wel op wieltjes, maar lijkt verder in alles op een reguliere G.I. Joe-pop. Train Up A Child Inc., heet een andere collectie en ook deze speelt in op diezelfde religieuze sentimenten.Een paar centimeter lager wordt er op diezelfde pagina ook gewag gemaakt van brave Sara, het Iraanse antwoord op de barbiepop. Het ministerie van Onderwijs liet een Dara en Sara ontwerpen om de concurrentie aan te gaan met Barbie en Ken. In Iran weten ze dat speelgoed geen vrijblijvende zaak is. Elke barbiepop richt meer schade aan dan een Amerikaanse aanval, klinkt het daar. De autochtone pop is dan ook bewust meer dan de helft goedkoper gehouden dan die van het wereldconcern Mattel.In het blad Vanity Fair staat deze maand te lezen hoezeer de versleten actiefiguur Superman aan een comeback bezig is in het Amerika van Bush junior. Een popart-reactie op 11 september? T-shirts met het bekende S-logo zijn alvast weer opvallend in trek. De poppetjes gaan overal aan het dansen. Is er immers een makkelijker manier om zieltjes te winnen dan via speelgoed? Hoe lang nog vooraleer onze minister van Cultuur en Jongerenwelzijn Bert Anciaux een eigen Vlaamse mascotte bestelt? Een koene ridder of zo. De geschikte plek om het beeldje te lanceren is alvast het Huis van Alijn in Gent, een pseudoniem voor het Museum van Volkskunde. Niet alleen de naam van het museum werd aantrekkelijker gemaakt, ook het beleid moest vrolijker, eigentijdser, meer mediageniek met andere woorden.Momenteel is er een nogal vrijblijvende speelgoedtentoonstelling te zien, met veel oude soldaatjes en miniatuur wapens. Vooral voor (of is het over?) jongentjes dus. Veel contextualisering is er immers niet, tenzij dan de expliciete link met een presentatie van marteltuig in de naburige burcht het Gravensteen. Buiten Gebruik is de gezamenlijke titel voor deze curieuze duopresentatie, die verder zonder moraliseren toeristische interesse wil opwekken voor nep en echt vechtgerief.Life is short, play more! Dat is de slogan waarmee op 14 maart de X-box wordt gelanceerd, de nieuwste spelconsole van Microsoft. In het bijhorende reclamespotje zien we een oude man als een komeet neerstorten in zijn eigen graf. Wie is hier de doelgroep? In februari liep op de grootse speelgoedbeurs in Neurenberg (of all places) geen enkel kind rond. Niet alleen is dit een beurs voor commercanten, het is ook speeltuin met heel veel luxe-items die enkel door volwassenen in hun tweede of derde jeugd betaalbaar zijn. Mannelijke jongeren en vijftigplussers dus, toevallig ook de kiezersgroep waaraan Fortuyn zijn massale grafstemmen te danken heeft. En voor wie het spel niet wil, kan of mag meespelen: pech gehad, game over.