In de droom levende figuren

Ze lijken een beetje buitenwerelds en ontheemd, de beelden die Johan Tahon met gips en klei modelleert in zijn atelier in het landelijke Olsene. Fragiel en kwetsbaar ondanks hun monumentale afmetingen. Langbenig torenen ze boven alles uit, met gebogen rug of afgewend hoofd, verwrongen ledematen en uitgewiste gelaatstrekken, uitgelengd en gefragmenteerd. Aarzelend tussen een antropomorf soort abstractie en menselijke figuratie. Die hybride sculpturale wezens inspireerden auteur Peter Verhelst tot het schrijven van een al even ambigue als bezwerende literaire tekst die in beperkte oplage werd uitgegeven. Deze poëtische prozatekst, getiteld Revelation/Illumination/Visons/Tahon en uitgebracht in eigen beheer, werd voorgesteld op de vernissage van Tahons eenmanspresentatie in Deweer Art Gallery in Otegem. Met zijn deelname aan de tentoonstelling De Rode Poort (1996) in Gent kreeg Tahon ruimere bekendheid. Na tentoonstellings-sessies in diverse expositieplaatsen, zoals galerie De S & H De Buck in Gent, het nu opgedoekte Art Box in Waregem en Stedelijk Museum Het Domein in het Nederlandse Sittard, en een aantal nocturnes in het eigen atelier heeft de kunstenaar ten slotte een vast onderkomen gevonden in de bovengenoemde galerie. Onder de noemer Traumgestalt wordt ginds een aantal nieuwe werken gepresenteerd. Het halfduister waarin Tahon doorgaans zijn beelden presenteert, werd hier ingeruild voor indirect daglicht. In de benedenzaal, een semi-industriële ruimte, is het grote werk te zien terwijl in de bovenzaal een aantal schetsen, houtskooltekeningen en kleinere modellen uitgevoerd in brons en klei werden samengebracht. Het moet gezegd: de nogal klassieke sculpturen van Tahon, waarin velen referenties lezen aan Giacometti en Wilhelm Lehmbruck, konden mij nooit echt bekoren. Het werk was me te ijl en tegelijkertijd weer te concreet, te suggestief en paradoxaal genoeg ook te herkenbaar. Vaak werd en wordt geopperd dat Tahons beelden door hun geslotenheid en introvertie niet van deze wereld zijn maar van een andere onbestemde orde. Die onuitgesproken hang naar mystificatie heeft mij altijd gestoord. Wie echter een uur lang ronddwaalt in Otegem, gaat de dingen, ook letterlijk, in een ander licht zien. De nogal wanordelijke, maar bij nader inzien zorgvuldig uitgekiende opstelling zorgt ervoor dat er een moeilijk te definiëren interactie tussen de afzonderlijke werken ontstaat. De verschijningen krijgen een aanwezigheid. De half-menselijke vormen worden getransformeerd tot onbestemde personages, in de catalogus worden ze in de droom levende figuren genoemd met meerduidige namen als Angle Angel, Ana-Figurine, Taikonaut, Walking Seismo. De wezens die Tahon modelleert, lijken onaf of beter nog in wording. Alsof het creatieproces ergens halfweg werd stilgelegd en de beelden nog steeds verder kunnen groeien. De figuren zijn gehavend, de voeten lijken geamputeerd, er is vaak een lichaamsdeel te veel of een onderdeel te weinig. Anatomisch gezien kloppen de verhoudingen niet. Een aantal figuren lijkt nauwelijks in staat het gewicht van het eigen lichaam te dragen. Vaak krijgen ze een stut of metalen staaf in het lijf. Of dat element een soort steunpilaar is of louter als ornament fungeert, wordt nooit helemaal duidelijk. Voor Tahon zijn littekens geen vorm van verminking maar tekenen van groei, van een doorleefde ervaring, merkt galeriehouder Jo Coucke op. Je krijgt dan ook de indruk dat elk van deze droomgestalten een (levens)gevoel uitdrukt, dat echter nergens geëxpliciteerd wordt. De beelden van Tahon vertellen geen verhalen of, zoals hij het zelf zei in een gesprek met Bart De Baere dat in 1997 gepubliceerd werd in de catalogus Fragmenten: Als een beeld iets tegen me zegt, dan maak ik het kapot Er zijn zeer veel beelden die ik laat verdwijnen omdat ze vertellen waarover het gaat Op het moment dat een beeld werkelijk niets is, nergens een duidelijk verband mee legt, dan zwijgt het genoeg Genoeg om volledig te zijn. Hetzelfde geldt voor de tekst van Verhelst, hij zwijgt net op die plaatsen waar een al te openlijke verwijzing naar het werk van Tahon zou kunnen ontstaan. Ann DEMEESTERJohan TahonTraumgestalt tot 16 april, open van woensdag tot en met zondag, telkens van 14 tot 18 u en op afspraak. Tel: 056/64.48.93.