In het land der blinden...

Vorig najaar pakte Philips uit met de 'Standaard Interactieve Encyclopedie op CD-i', die werd aangekondigd als de 'meest uitgebreide Nederlandstalige multi-media encyclopedie'. Dit naslagwerk is nu ook op CD-rom verschenen, en het is daarmee meteen één van de belangrijkste produkten op CD-rom die dit voorjaar in het Nederlands verschijnen. Of dit ook een garantie is voor kwaliteit, staat nog niet vast.

Zoals gebruikelijk bij dit soort CD-roms, vind je ook hier op de hoestekst indrukwekkende cijfers: 120.000 artikelen en beschrijvingen, 1,5 miljoen hyperlinks, 30 minuten film- en videofragmenten, enzovoort. In vergelijking met enkele Engelstalige encyclopedieën op CD-rom lijkt de Standaard op enkele punten het opbod zelfs te winnen: zo geeft de Grolier op CD-rom 'slechts' 34.000 artikels op, en haalt de Encarta van Microsoft nauwelijks meer dan 27.000 artikels. Dat deze laatste toch algemeen erkend wordt als de 'beste' multimedia-encyclopedie op CD-rom, maakt al duidelijk dat cijfers zeker niet alles zeggen.

120.000 artikelen en beschrijvingen; het blijft een boel gegevens. Al die informatie is op verschillende manieren toegankelijk: thematisch en alfabetisch. Het beginscherm is een mozaïek met negen vakjes. Acht van die vakjes geven toegang tot evenveel thema's: geschiedenis, wereld vanaf 1945, wetenschap en techniek, entertainment, cultuur, aarde en natuur, reizen en geografie, en sport en vrije tijd. Elk van die thema's is dan nog eens onderverdeeld in secties. Zo heeft het luik 'entertainment' nog onderdelen als film, muziek, TV en cabaret.

In die onderdelen krijg je dan foto's, geluids- of videofragmenten voorgeschoteld. Bij dit audio- of beeldmateriaal kan je een tekstblokje oproepen met meer uitleg over het betreffende onderwerp. Waarschijnlijk is het omdat men bij die onderdelen is uitgegaan van het beschikbare audio- en beeldmateriaal, dat de keuze voor de onderwerpen vaak nogal arbitrair lijkt. In het lijstje acteurs in het onderdeel 'theater en cabaret' van het luik 'entertainment' vind je bijvoorbeeld dertien theatermensen, waarvan naast elf Nederlandse acteurs slechts twee Vlaamse: Julien Schoenaerts en Urbanus.

Het arbitraire van de keuze blijkt ook in het luik 'geschiedenis', waar naast onderwerpen als 'leiders en politici', 'kroniek 1800-1914' of 'Tweede Wereldoorlog' ook een stukje video staat over de Nederlandse luchtvaart, wat dan nog veel weg heeft van een reclamefilmpje voor Fokker en KLM. Meteen is ook duidelijk gemaakt dat deze Standaard Interactieve Encyclopedie in nogal wat gevallen vanuit een Noord-Nederlands standpunt lijkt opgevat en geschreven.

Naast deze thematische opdeling, is het ook mogelijk om zoals bij een gewone encyclopedie op trefwoord te zoeken. Het middelste vakje van het beginscherm geeft toegang tot de alfabetische zoekmodule. Hier krijg je een toetsenbord waar je een beginletter kan op aanklikken zodat er een lijst met woorden verschijnt die met die letter beginnen. Je kan ook zelf een woord intikken om zo meteen tot een bepaald lemma en de eigenlijke informatie te komen.

Dit lijkt genoeg, maar in vergelijking met andere encyclopedieën vallen deze zoekmogelijkheden nogal mager uit. Zoals hierboven al aangegeven werd, lijken het aantal artikelen en de hoeveelheid ander materiaal wel indrukwekkend. Als je de informatie echter in detail gaat bekijken, valt die nogal tegen.

Vooral de hoeveelheid informatie die je per onderwerp krijgt, is vaak teleurstellend klein. Bij een heleboel onderwerpen krijg je slechts enkele lijntjes uitleg, en waar er iets meer uitleg staat, is die ook niet echt van een bevredigend niveau. Bij onderwerpen als Seksueel Overdraagbare Ziektes, fotosynthese of het structuralisme krijg je slechts twee of drie lijntjes uitleg. Dat de informatieve en verklarende waarde zowel kwantitatief als kwalitatief nogal tegenvalt, komt waarschijnlijk omdat het 'Verschueren Groot Geïllustreerd Woordenboek', waarop deze CD-rom gebaseerd is, eigenlijk het midden houdt tussen een encyclopedie en een verklarend woordenboek. Het is trouwens vreemd dat men voor een multimedia-encyclopedie die de naam 'Standaard' kreeg, niet de gelijknamige papieren versie heeft gebruikt.

Dat de Verschueren als basis werd gebruikt, levert wel het voordeel op dat er op deze Interactieve Encyclopedie een verklarend woordenboek staat. Dit is niet alleen handig om gewoon verklaringen van woorden op te zoeken via de zoekfunctie. In de tekst van een lemma kan je namelijk de meeste woorden aanklikken en zo er meteen een woordenboek-verklaring van krijgen. Daarnaast staat er meestal bij een aantal termen in een lemma nog een sterretje om aan te geven dat er ook aan die termen een apart lemma gewijd is.

Ondanks de indrukwekkende cijfers waar deze encyclopedie mee uitpakt, is het niet alleen de hoeveelheid informatie die je bij de meeste onderwerpen krijgt die nogal lt. Over een aantal onderwerpen of personen staat er niets in. De hoestekst belooft ook dat de encyclopedie is bijgewerkt tot april 1996. Bij nader inzien blijkt ook dit slechts in beperkte mate op te gaan. Er staat wel iets in over twee aanslagen in maart van dit jaar in Israël, of over de verkiezingen in Taiwan, maar informatie over het Verdrag van Maastricht zal je bijvoorbeeld vruchteloos zoeken, en over de toestand in ex-Joegoslavië is de informatie maar bijgewerkt tot 1992. Bij Albert II staat al wel vermeld dat hij sinds 1993 koning is van België, maar bij Paola staat alleen dat zij een prinses is die in 1959 getrouwd is met prins Albert.

Wat opvalt als je de CD-rom versie van deze 'Standaard Interactieve Encyclopedie' met de CD-i versie ervan vergelijkt, is hoe dicht beide multimedia-platformen naar elkaar toe gegroeid zijn. Tot op zekere hoogte bieden beide dragers nagenoeg dezelfde mogelijkheden. Wat structuur en grafische presentatie betreft, zien zowel de CD-rom als de CD-i er dan ook volstrekt hetzelfde uit. Dat het programma voor beide platvormen is ontwikkeld, levert echter ook enkele technische nadelen op. De gebruikersinterface is bijvoorbeeld wel degelijk, maar het is duidelijk dat ze eerst voor de Standaard Encyclopedie op CD-i is ontwikkeld. Zo is het navigeren in bepaalde opzichten nogal omslachtig en traag.

De technische beperkingen van de CD-i hebben er ook in andere gevallen toe geleid dat niet alle technische mogelijkheden van de CD-rom optimaal gebruikt worden. Een tekst of beeld naar een andere Windows-toepassing kopiëren is bijvoorbeeld niet mogelijk. Printen kon niet met de CD-i versie omdat je aan een CD-i speler geen printer kan verbinden. Met de CD-rom versie kan je wel afdrukken, maar in plaats van daar een icoon voor te kunnen gebruiken, moet je dat met een toetsencombinatie doen.

Hoewel deze 'Standaard Interactieve Encyclopedie op CD-rom' zowel inhoudelijk als technisch nogal wat te wensen over laat, heeft hij toch ook enkele troeven. Een technische troef is dat de kwaliteit van beeld en geluid in vergelijking met de meeste encyclopedieën op CD-rom zeer goed is. De grootste troef van deze Standaard encyclopedie blijft dat hij Nederlandstalig is. Er is ook wel de Spectrum encyclopedie op CD-rom, maar die is technisch en inhoudelijk eigenlijk nog meer beperkt en bovendien niet multimediaal. Het is de vraag of de taal kan opwegen tegen inhoudelijk en technisch veruit betere encyclopedieën als de 'Encarta' van Microsoft. Bovendien kan je die Encarta al kopen vanaf 2.250 frank, terwijl je voor de Standaard normaal 5.995 frank moet neertellen. Die hogere prijs is vanwege het kleine afzetgebied wel te begrijpen, maar het is de vraag of je als consument zoveel moet uitgeven om absoluut deze Standaard te hebben, enkel en alleen omdat hij Nederlandstalig is. BK

Standaard Interactieve Encyclopedie op CD-rom - Uitgegeven door Philips. Windows.

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud