Advertentie
Advertentie

Internetkunst in de eerbiedwaardige Tate

Het huwelijk tussen kunst en internet is zo oud als cyberspace zelf. Internetkunst in het museum daarentegen is relatief nieuw. Toevallig lopen net op dit moment drie tentoonstellingen met internetkunst in belangrijke internationale musea. Er is 010101 Art in Technological Times in het Museum of Modern Art in San Francisco. Er zijn de Bitstreams en Data Dynamics tentoonstellingen in het Whitney Museum in New York. Dichter bij ons, in Londen, loopt Art Now art and money online. Vreemd genoeg voor deze jongste der kunsten, loopt Art & Money Online niet in de nieuwe tempel voor hedendaagse kunst Tate Modern, maar wel in het oudere Tate Britain aan de overkant van de Thames. Deze tentoonstelling doet er alles aan om zich te distantiëren van de hype die er heerst rond alles wat met internet (en kunst) te maken heeft. De low profile-benadering van de Britten steekt schril af met de Amerikaanse tentoonstellingen. De nabijheid van de romantische schilderijen van Turner of Gainsborough is dan ook niet zo vreemd. Dit is een contemplatieve tentoonstelling die de zaken van op een afstand wil bekijken. Een tentoonstelling met kwalitatief hoogstaande, maar tegelijk ook heel verschillende bijdragen.Als u tussen de bomen van het internet het bos niet meer ziet, als u 33 miljoen sites op uw pc te veel vindt en u toe bent aan wat elektronische rust, dan is een bezoek aan deze tentoonstelling meer dan het overwegen waard. Het betreden van de kleine galerij, helemaal achterin het museum, brengt de bezoeker al onmiddellijk in de juiste stemming. De muzak die er speelt, hoort bij de installatie van het Engelse duo Thomson & Craighead, CNN Interactive just got more interactive. Hun project is bijzonder eenvoudig. Terwijl u de headlines van het moment bekijkt op de site van CNN, kan u er een gepast muziekje bij kiezen. Naargelang uw gemoed of het nieuws van de dag kan u kiezen uit een feestelijke, een ingetogen of een melancholische begeleiding. Er zijn zeven verschillende muzikale sferen. Elektronische panfluiten en drums, die overal hetzelfde klinken van het station tot de supermarkt, tot het internet - voor nieuws dat er overal hetzelfde uitziet, van Atlanta tot Brussel tot Tokyo. Een kleine ingreep met grote gevolgen: informatie wordt infotainment. Jon Thomson en Alison Craighead zijn niet aan hun proefstuk toe. Ze werken al enkele jaren samen en gebruiken daarbij verschillende media, waaronder het internet. Momenteel kan u van hen ook werk bekijken op de 010101-site van het Moma in San Francisco. Daar vertrekken ze van de veelbezochte site van een andere cybergigant, die van Yahoo.com. Van zodra u de site betreedt ontstaat er een oncontroleerbaar chaotisch spel dat sterk doet denken aan het anarchistische werk van technopunks als het Belgisch-Nederlandse duo Jodi. Internetkunst die doelbewust irriteert. Toch is dat maar een eerste indruk. Want de oncontroleerbaarheid van hun werk is natuurlijk perfect geprogrammeerd. De kunstenaars doen dat trouwens graag uit de doeken op de site. Ze geven er zelfs de code vrij waarmee u het werk kan kopiëren en eventueel kan gebruiken op uw eigen website. Op de site van het Moma kan u trouwens ook lezen hoe u de toevoeging aan de CNN-site voor Tate Britain kan gebruiken voor de uwe.Deze tentoonstelling is er ook, maar niet alleen, voor de nerds die vertrouwd zijn met programmeren op het net. Gelukkig heeft ze ook veel te bieden voor een lekenpubliek. Terwijl u het werk van Thomson & Craighead net zo goed thuis via het web kan bekijken, moet u zich voor een goed beeld op de andere twee werken ter plaatse begeven. Redundant Technology Initiative (RTI) is een collectief uit de Engelse industriestad Sheffield dat zich toelegt op kosteloze en hergebruikte computertechnologieën. Voor Art Now bouwden ze een videowall met afgedankte computerschermen. Je herkent onmiddellijk het monochrome scherm van tien jaar geleden of zelfs ouder. De verschillende kleuren sommige geven een groen beeld, andere zijn oranje of zwart-wit staan door elkaar. De installatie wordt aangedreven door hergebruikte computers die op vrije (niet-commerciële) software lopen. Hierover lopen de slogans voor vrije producten; zoals op een billboard op Times Square, maar het had net zo goed de etalage van een tweedehandse computerwinkel kunnen zijn. Toen RTI in 1997 van start ging, maakten ze van de nood onmiddellijk een deugd. Ze wilden wel iets doen met computers, maar hadden er het geld niet voor. Daarom specialiseerden ze zich in het hergebruiken van afgedankt materiaal. Ondertussen heeft RTI een eigen ruimte in Sheffield waar workshops georganiseerd worden. RTI vraagt bedrijven om hun afgedankte materiaal direct aan hen te geven in plaats van het weg te gooien. De groep stelt regelmatig eigen projecten tentoon in Europa en voert campagne voor een goedkope toegankelijkheid van computertechnologie. Vorig jaar werden in Groot-Brittannië alleen al 1 miljoen computers weggegooid. In plaats van te klagen over wat nieuwe computers niet kunnen, kijkt RTI liever naar wat oude computers wel nog kunnen. Ambachtelijke technologie die vraagt om een goede dosis creativiteit.RTI recycleert het afval van het kapitalisme. Dat staat lijnrecht tegenover het werk van Lisa Autogena en Joshua Portway. Die zijn gefascineerd door het kapitalisme. In Black Shoals Stockmarket Planetarium worden bewegingen op de beurs getoond als sterren die verschijnen aan het firmament. Op hun website (www.blackshoals.net) is te zien waar het over gaat. U kan er de voorbereidingen reconstrueren, van de eerste schetsen tot de brainstormsessies in Peter Gabriels Real World studios. Alle bewegingen in dit werk worden gestuurd door de beursinformatie die geleverd wordt door het persagentschap Reuters. Harde informatie, afkomstig van Nasdaq en andere beurzen, vormgegeven als ijle bewegingen. Een abstract beeld gestuurd door een harde realiteit. Op de website zie je een gelijkaardig beeld, maar hier staan de namen van de beursgenoteerde bedrijven erbij. Bij Art & Money Online zie je enkel de bewegingen.Om de poëtische kracht van dit werk ten volle te kunnen ondergaan, installeerden de kunstenaars in Londen een grote koepel aan het plafond waarop de sterrenhemel geprojecteerd wordt. Bezoekers kunnen er even bij gaan zitten, of zelfs liggen en kijken naar de oplichtende lichamen die als ruimteschepen voortglijden. De koepel doet wat denken aan het werk van Anish Kapoor bij Axel Vervoordt in Wijnegem. Voor The Edge of the World bevestigde hij in een van de industriële ruimtes een gigantische halve bol aan het plafond. Die werd monochroom rood geschilderd. Door eronder te gaan staan verlies je elke vorm van oriëntatie. Een even kosmische ervaring vind je terug in dit werk over alledaags kapitalisme. Het beeld wordt in de koepel geprojecteerd door 4 projectoren die als telescopen op- gesteld staan in de hoeken van de volledig verduisterde ruimte. Dit werk van Autogena & Portway staat zowel qua vorm als qua inhoud ver af van het werk van RTI. Beiden verwijzen duidelijk naar het kapitalisme waarin de internettechnologie tot stand kwam. Maar de laatsten doen dat vanuit een uitgesproken antikapitalistische giftcultuur. De mooie sterrenhemel van de eersten was oorspronkelijk bedoeld voor een restaurant vlakbij de Londense beurs. Yuppiekunst, geproduceerd met de new-agetechnologie uit Peter Gabriels Real World studio en gesponsord door Reuters en Apple Computers. Daarmee staat dit werk ook ver af van de ironische benadering van Thomson & Craighead. En dat is het wat deze tentoonstelling zo interessant maakt. Het toont de nieuwe internetkunst als een spiegel van het web, even divers als haar gebruikers. PVBArt Now/Art and Money Online,nog tot 3 juni in Tate Britain,Millbank, Londen.Inlichtingen: 0044-20-7887.8000, www.tate.org.uk