Is Wolfgang een herboren Ludwig?

Een week na de architecturale houdt de Singel dit weekeind een muzikale open monumentendag. Het vermaarde Ardittikwartet, dat in deSingel een trouwe gast is, brengt een gemengd programma waarbij twee boegbeelden van de muziek voor strijkkwartet hun opwachting maken. Van Ludwig van Beethoven brengen ze twee van zijn latere strijkkwartetten, Grosse Fuge en het 14de. Van Wolfgang Rihm kunnen we het 12de strijkkwartet beluisteren, dat in juni ll. in Italië werd gecreëerd en nu voor het eerst in Vlaanderen weerklinkt.Het Ardittikwartet is sterk vertrouwd met de muziek van Rihm (1958). Zijn werk staat reeds langer op hun repertoire. Vorig jaar brachten ze zelfs, in het kader van de kwartetten integrale op Ars Musica, diens 3de, 5de, 6de, 8ste en 10de kwartet. Binnen het oeuvre van Rihm eist het kwartet geen uitzonderlijke, maar toch een prominente plaats op. Omdat hij er regelmatig schrijft, geven zijn kwartetten een goede indicatie van de ontwikkeling van de toondichter. Deze ontwikkelingen zijn voornamelijk vormelijk, want intentioneel en inhoudelijk zal Rihm aan een aantal houdingen en voorwaarden niet verzaken. Zo is zijn muziek de laatste jaren minder doorspekt met abrupt en fragmentarisch weergegeven stemmingsverschuivingen. Toch blijft zijn muziek gekenmerkt door een intuïtieve omgang met een subjectief ervaren wereld. Dat wordt verklankt in een authentiek idioom dat gebruik maakt van een bijwijlen archaïsche woordenschat. Rihms omgang met de traditie stoelt op een onbetwiste eruditie, maar ze gebeurt impulsief, zonder letterlijke citaten en een slechts terloopse aandacht voor de technieken. Vaak dient de verwijzing naar de traditie slechts als aanleiding voor een uitdeinende walging. Met een dergelijk persoonlijk uitgangspunt, waarbij men zich een vrijplaats toe-eigent binnen de bestaande tendensen, zijn we nu weliswaar vertrouwd, maar het is mede door Rihm mogelijk gemaakt. Op dit concert plaatst men deze Duitser naast een andere, Ludwig van Beethoven. Niet zozeer wegens stilistische maar zeer zeker op basis van persoonlijke kenmerken zijn sommigen nogal geneigd parallellen tussen beiden te zien. Wat ze allicht gemeen hebben is dat muziek een uitdrukking moet zijn van een persoonlijke drijfveer of emotie, een ontlading van energieën. Een andere overeenkomst is dat Rihm de laatste jaren in toenemende mate nadruk legt op een procesmatig ontwikkelen van een aantal ideeën en motieven. Alleszins loont het de moeite twee van de krachtigste kwartetten van Beethoven te toetsen aan een hedendaags pendant. Binnen het oeuvre van Beethoven gelden deze kwartetten als de meest experimentele en vooruitstrevende stukken. Benieuwd of dit voor Rihm ook geldt.Het Ardittikwartet brengt werken van Ludwig van Beethoven en Wolfgang Rihm op 14/9 om 20 uur in het Antwerpse deSingel. Kaarten en inlichtingen: 03/248.28.28, tickets@desingel of www.desingel.bePeter-Paul DE TEMMERMAN