Joods kerkhof in Brussel

Cineast, schrijver, kunstenaar en fotograaf Alain Fleischer woont en werkt in Parijs, Rome en Tourcoing, waar hij het Fresnoy - Studio national des arts contemporains oprichtte en zelf ook leidt. In 1995 creëerde hij een installatie, gebaseerd op een eigen kortverhaal, gepubliceerd bij Actes Sud. Deze La Nuit sans Stella wordt nu aan de unieke architectuur van de Brusselse Brigittinenkapel aangepast.Fleischer fotografeerde medaillons op de oude joodse kerkhoven van Rome en Venetië. Zo'n vierhonderd gezichten van vrouwen, gestorven in de jaren 30, nog jong of al oud, maar met hun jeugd en schoonheid vastgelegd in een portret, wachten nu op een bezoeker om weer aan het licht te komen. Honderden vrouwen die me aantrokken en van wie ik kon zeggen: Ik wou dat ik haar had gekend. Dankzij de fotografie kunnen die destijds gefotografeerde gezichten een nieuw verschijningsoppervlak krijgen. Fleischer gebruikt hiervoor acht diaprojectoren, waarvan de bezoeker de lichtstralen moet opvangen met spiegels. Vaag zijn de namen te horen, los van de gezichten: klankbeelden, woorden die een lot samenvatten en er de enige restanten van zijn. Fleischer omschrijft de vooropgestelde kijkervaring als volgt: Het is alsof hij in een grot met muurschilderingen staat en de beelden met zijn zaklantaarn ontdekt. Een laatste keer lichten ze op, voor ze voorgoed verdwijnen. De gekozen locatie van een kerkgebouw verleent nog een extra dimensie aan het enigszins mystieke opzet. Ook toen deze installatie voor het eerst werd gecreëerd (op de Rencontres Internationales de la Photographie dArles) gebeurde dat in een Kapel in Méjean. De installatie wordt vandaag woensdag om 20 uur van een bijzondere introductie voorzien door Dominique Païni, de directeur van de culturele werking van het Centre Georges Pompidou in Parijs.In het kader van de installatie loopt tot 17 juni in het Filmmuseum een retrospectieve van de films van Alain Fleischer. Het programma begint er vanavond om 18u15 met Hitchcock Recadré, van commentaar voorzien door Fleischer en Päïni. De laatste film op het programma is een recente meditatie van Fleischer op een film van Jean Renoir uit 1936. Un tournage à la campagne duurt twee keer zo lang als de originele kortfilm. Ze worden zij aan zij geprojecteerd. Als cineast waagde Fleischer zich aan nog veel andere genres dan de meta-film. Hij heeft het even graag over beeldende kunstenaars, zoals de bevriende Christian Boltanski en Pierre Klossowski. Dehors dedans, Zoo zéro et Rome Roméo, titels met de weerklank van palindromen, blijven listige voorbeelden van het spel met fictie. In hun maniërisme, hun serieel en voluptueus karakter, schetsen deze drie films het portret van een cineast die zich situeert ergens tussen Ruiz en Jancso, verbonden met een utopische Sadiaanse voorstelling, oreert Païni hierover.Het poëtische en het theoretische lopen in het oeuvre van Alain Fleischer voortdurend door elkaar heen. Het problematiseren (of ten minste thematiseren) van de positie en de functie van de kijker loopt als een rode draad doorheen zijn diverse activiteiten. Hij schrijft zonder hiërarchisch onderscheid novelles, theoretische teksten, conceptuele objectboeken en romans. Aan de kijker en/of lezer dan om te oordelen of Alain Fleischer een ontembare eclecticus dan wel een veelzijdig maniërist is. Veeleer dan zijn uitstraling en betekeniswaarde op te hemelen tot het niveau van een Pasolini, lijkt dichter bij huis een Erik de Kuyper een juister vergelijkingpunt. Ook De Kuyper profileerde zich de afgelopen jaren als tegelijk een filmhistoricus, plastisch kunstenaar, schrijver en criticus. En bovenal: een eigenzinnige estheet. Edwin CARELSA la recherche de StellaEen installatie van Alain Fleischer, tot 29 juni 200 in de Brigittinenkapel, Korte Brigittinenstraat, 1000 Brussel.Vrije toegang. Informatie: 02/506.43.00Filmmuseum info en reservatie: 02/507.83.70.