Keerpunt?Jean Vanempten

De Britse minister van Buitenlandse Zaken, Jack Straw, reikte gisteren de hand naar de Verenigde Naties. Straw wil vandaag voor de VN-Veiligheidsraad een ruimer mandaat toekennen aan de VN in Irak. De bomaanslag op het VN-hoofdkwartier in Bagdad kan een keerpunt betekenen, maar dat hoeft niet noodzakelijk zo te zijn. De aanslag tegen het VN-gebouw is perfide. Niet alleen raakt men de internationale organisatie die zich inzet voor de wederopbouw en het herstel van de democratie. Het is ook een klap in het gezicht van de Amerikaanse bezettingstroepen die de veiligheid in de Iraakse hoofdstad niet kunnen garanderen. Vraag is of de VS bereid zullen zijn om de VN een groter mandaat te geven in Irak. Tot nu toe waren de VS tevreden met de beperkte, humanitaire rol van de VN. De nodige troepenversterking zochten de VS liever bij landen die zich gewillig neerleggen bij het Amerikaanse opperbevel. Voor de inval in Irak was er internationaal een vertrouwensbreuk omdat de VS en het Verenigd Koninkrijk ook zonder VN-mandaat een oorlog tegen Irak wilden beginnen. Vijf maanden verder is er een oorlog gewonnen, maar niet meer, integendeel. De bomaanslag tegen het VN-hoofdkwartier bewijst nog maar eens hoe onveilig de toestand in Irak is. De bondgenoten van de VS aarzelen steeds meer om troepen toe te zeggen of ze effectief te sturen. Het signaal van Straw naar de VS maakt duidelijk dat de zenuwachtigheid groeit en dat de bondgenoten liever een breder, internationaal platform hebben. Ook de Spaanse premier Jose Maria Aznar riep op tot meer internationale solidariteit. Ook Spanje is een trouwe bondgenoot van de VS. De VS zitten voorlopig nog in een situatie dat ze kunnen kiezen voor het unilateralisme of meer internationale samenwerking. De 'haviken' van het Pentagon zullen zich blijven verzetten om het militaire leiderschap in Irak te delen. Het zijn die 'haviken' die de oorlog absoluut wilden. Maar politiek begint de oorlog zwaar te wegen. De aanslagen en vooral de doden aan Amerikaanse zijde wegen zwaar op de publieke opinie. De populariteit van president George W. Bush daalt. De presidentsverkiezingen zijn nog maar een jaar weg en dan worden 'onze jongens' een heel kies thema. President Bush staat daarom voor een moeilijke keuze. Ofwel koppig vasthouden aan de ingeslagen weg, wat meteen betekent dat er uiteindelijk meer Amerikaanse troepen moeten worden ingezet. Ofwel een bocht maken en meer ruimte bieden aan de VN. Of de Amerikaanse geesten daar al rijp voor zijn, is een andere vraag. De bondgenoten van de VS zijn kennelijk bereid om het voorbereidende werk te leveren en de moeilijke onderhandelingsronde binnen de VN-Veiligheidsraad op te starten. Het blijft echter een open vraag of de diplomatie de onderhandelingen tot een goed einde kan brengen.