Advertentie
Advertentie

Keizers stervenniet in bed

Althans, Romeinse keizers meestal niet. Een Amsterdamse hoogleraar Oude Geschiedenis heeft de balans opgemaakt. Van de 87 keizers en de vele pretendenten zijn er maar weinige gewoon aan hun einde gekomen. Wij, dappere Belgen, kennen natuurlijk Caesar die zijn naam gaf aan deze vorm van keizerlijke dictatuur. De veroveraar van Gallië stierf door drieëntwintig messteken. Bij zijn opvolgers springen nog meer oude bekenden eruit: Nero natuurlijk, de gek Caligula, de opperkeizer Augustus. De periode van het keizerrijk beslaat bijna vijf eeuwen, te beginnen in 44 voor Christus. Volgens het Nieuwe Testament was het trouwens onder keizer Augustus dat Christus in een stal werd geboren, maar dat is een ander verhaal. Overigens was Augustus een van de weinige keizers die wel in bed stierf, al of niet vergiftigd door zijn echtgenote Livia. De portretten van deze historische figuren bevatten meer dan trivia, ze geven een aardig beeld van de persoon in zijn tijdsgewricht. Het boek is gebaseerd op historische bronnen, die niet altijd even betrouwbaar zijn, maar dat laat de auteur dan ook prompt weten. Een Romeinse keizer was nooit veilig, hij werd van alle zijden bedreigd. Was het niet door het leger, dan wel door de opstandige senaat of door een adoptiezoon die niet wilde deugen (Tu quoque, fili mi?). Sommigen keken de dood moedig in de ogen. Anderen smeekten om genade, trachtten zich te verbergen of gingen schuilen in de armen van een dominante moeder. Weinigen wilden geloven dat hun bestuur op zijn minst één reden voor hun gewelddadige dood uitmaakte. Aan pretendenten was er merkwaardig genoeg nooit gebrek, integendeel. Steeds weer dienden nieuwe kandidaten zich aan, in de hoop dat zij wel zouden kunnen wat hun voorgangers niet was gelukt: overleven op de troon. Bij de inval van de Germanen in 476 eindigde het West-Romeinse keizerrijk. In het oosten bleven de Byzantijnse heersers nog vele eeuwen aan de macht. Dit boek is een bron van oneliners voor onze politici. Had Louis Tobback zich al niet onsterfelijk gemaakt met de uitspraak Martens is erger dan Caligula? Caligula werd om het leven gebracht door een complot van zijn keizerlijke garde. Martens politieke einde werd in zijn eigen partij beraamd. Tobback kreeg gelijk.Fik Meyer Keizers sterven niet in bed/ Van Caesar tot Romulus Augustus 2001, Amsterdam, Atheneum-Polak & Van Gennep, 229 blz. 19,93 euro (804 frank),ISBN 90-253-3408-3.Een gat in de natuurDe struikwinterkoning, de stellerzeekoe, de Falklandwolf, de breedkopkangoeroerat en bovenal de dodo, het zijn sinds kort of lang uitgestorven diersoorten. Honderdendrie van deze soorten zijn in woord en beeld geportretteerd in dit kijk-leesboek. De samenstellers zeggen dat ze heel selectief tewerk zijn gegaan, wat inhoudt dat veel meer soorten zijn verdwenen sedert 1500, de datum die in dit geval als vertrekpunt werd genomen. Het zesde tijdperk van uitsterving op aarde is zowat 50.000 jaar geleden begonnen. Het probleem van een theoretische wedersamenstelling is natuurlijk dat men over documentatie moet beschikken. De bekendste is wel de dodo (hij staat ook op de cover), een lelijke, veel te grote duif van 25 kilo, met piepkleine vleugels en een wanstaltige bek. Wel sympathiek. En lekker, want het dier is verdwenen omdat er zo veelvuldig op gejaagd werd door hongerige mensen. Voor het laatst gesignaleerd op Mauritius in 1681. Er bestaan goede tekeningen en beschrijvingen van, plus een kop en poot die uit de brand zijn gered. De reconstructie was in dit geval tamelijk eenvoudig. Ondanks onze enorme kennis van het DNA zijn lang niet alle uitgestorven diersoorten echt reconstrueerbaar. Sommige, zoals de quagga, weer wel. Deze zebra-achtige is door Zuid-Afrikaanse wetenschappers tot leven gewekt en loopt nu weer rond op de Tafelberg bij Kaapstad. Hij is overigens niet in het boek opgenomen. De kleurige reconstructietekeningen van Peter Schouten zijn schitterend. Overigens is het boek uitgegeven onder het label Natuur & Techniek, wat een waarborg voor wetenschappelijke garantie is.Tim Flannery/Peter Schouten Een gat in de natuur / Een ontdekkingstocht langs uitgestorven diersoorten 2001, Amsterdam/Antwerpen, Atlas, 185 blz., 42,95 euro (1.733 frank), ISBN 90 -450-0546-8.