Advertentie
Advertentie

kolom

De familievan de tovenaarWoensdag 5, donderdag 6,vrijdag 7 decemberArte, 20u45:Thomas Mann et les siensArte zendt in drie delen een biografische film uit over de familie Mann, de clan van intellectuelen en kunstenaars rond de Duitse schrijver Thomas Mann. De bekende acteur Armin Mueller-Stahl speelt de rol van de tovenaar, alias Thomas Mann. De film begint in 1923 in München waar de familie Mann een grote villa bewoont. Thomas Mann ziet het leven als een roman waarin alles in het teken van het schrijven staat. Zijn echtgenote Katia zorgt ervoor dat hij daarbij niet gestoord wordt. Mann is dan al een ongecontesteerde literaire grootheid na romans als De Buddenbrooks. Zijn magnum opus Der Zauberberg verschijnt in 1924 en in 1929 wint hij de Nobelprijs voor literatuur.De twee oudste kinderen, Erika en Klaus doen aan theater en schrijven ook. Ze frequenteren het nachtleven in Berlijn en Hamburg, experimenteren met drugs. Na een korte idylle met Pamela Wedekind ontdekt Klaus zijn homoseksualiteit. Zijn zuster Erika huwt in 1926 met acteur Gustaf Gründgens.In de tweede uitzending komt de duistere periode 1933-1941 aan bod. De nazis vernielen de Münchense villa van de familie. Thomas Mann is op vakantie in Zwitserland en vrienden raden hem aan niet terug te keren. Nu begint de grote emigratie van de Mann-clan die hen naar Frankrijk, opnieuw Zwitserland en in 1938 ten slotte naar de Verenigde Staten brengt. Erika en Klaus Mann zijn vanaf het begin sterk gekant tegen de nazis. Vader Thomas tracht aanvankelijk compromissen te sluiten met het regime om zo zijn boeken te kunnen blijven uitgeven in Duitsland. Klaus daarentegen evolueert snel van een golden boy tot een politiek geëngageerde emigrant. Zijn dagboek getuigt al van voor 1933 van een opmerkelijk inzicht in het nazigevaar. Hij schrijft politieke artikels, speelt een belangrijke rol in het emigrantenmilieu in Amsterdam en organiseert tijdens schrijverscongressen het verzet tegen de nazis. Erika en Klaus overtuigen uiteindelijk ook hun vader om stelling te nemen tegen het Derde Rijk: wat hij doet in een ophefmakend artikel in de Neue Zürcher Zeitung in 1936. Hetzelfde jaar schrijft Klaus een weinig vleiend portret van zijn ex-schoonbroer en ex-vriend Gustaf Gründgens, die hij afschildert als een opportunist die naar de pijpen van de nazis danst. Het wordt zijn bekendste roman: Mephisto. Na lang door Europa gezworven te hebben vestigt ook Klaus zich in New York.Het derde deel, dat vrijdag te zien is, sluit deze familiekroniek af. Vanaf 1940 leven Thomas en Katia Mann aan de westkust van de Verenigde Staten, in Pacific Palisades. Zijn broer Heinrich Mann woont ook in Hollywood. Erika is journaliste bij de Duitstalige uitzendingen van de BBC in Londen. Ook Thomas Mann houdt toespraken voor de radio waarin hij de nazimisdaden aan de kaak stelt. En hij is een nieuw boek begonnen: Doctor Faustus. Zijn zoon Klaus Mann laat zich tot Amerikaan naturaliseren en neemt dienst in het Amerikaanse leger. Hij wordt als propagandaofficier ingezet in Beieren, waar hij geconfronteerd wordt met gevangengenomen nazikopstukken en de bevrijding van concentratiekampen meemaakt. Na de oorlog raakt Klaus opnieuw aan de drugs. Hij pleegt ten slotte in mei 1949 zelfmoord in Cannes. Thomas Mann keert in augustus 1949 terug naar Duitsland waar hij de Goethe-prijs ontvangt. Maar hij gaat aan de boorden van het meer van Zürich wonen. Daar sterft hij in augustus 1955.Deze driedelige serie over de familie Mann mengt gespeelde scènes, documentaire beelden en interviews. Zo ondermeer met Elisabeth Mann-Borgese, de jongste telg uit het geslacht. Zij is de enige uit de familie die nooit eerder uitpakte met haar herinneringen. (Het boek van Erika Mann, Mijn vader de tovenaar verschijnt binnenkort in de reeks Privédomein van De Arbeiderspers. In dezelfde reeks vindt u ook de dagboeken van Thomas en Klaus Mann). Regisseur Heinrich Breloer spendeerde twee jaar aan het interviewen van meer dan 60 personen die in contact geweest zijn met de diverse leden van de familie Mann.The L!nkwho wasnt thereVrijdag 7 decemberCanvas, 23u15:L!nkIn het cultureel magazine van Canvas, gepresenteerd door Fien Sabbe, krijgt u deze keer reportages te zien over volgende onderwerpen. Tadeusz Kantor (1915-1990) was een van de belangrijkste Poolse kunstenaars van de 20ste eeuw. Hij was schilder, regisseur, scenograaf en organisator van happenings en had een eigen experimenteel theater. Als theatermaker beïnvloedde hij belangrijke West-Europese kunstenaars. Europalia Polen biedt u de kans zijn beeldend werk te ontdekken in het stadhuis van Brussel. L!nk ging met Johan Deboose naar Krakow op zoek naar sporen van Kantor.The Man Who Wasnt There is een typische film van de broers Joel en Ethan Coen, deze keer in een uitgesproken film noir-stijl. Als een modale kapper in een klein stadje in Californië merkt dat zijn vrouw hem bedriegt met haar baas, wil hij hen het leven zuur maken...In het Parijse Centre Pompidou loopt een grote overzichtstentoonstelling over het werk van de Franse kunstenaar Jean Dubuffet, die precies honderd jaar geleden werd geboren. Die hommage biedt een verfrissende kijk op het werk van Dubuffet, die inmiddels tot een van de belangrijkste kunstenaars van vorige eeuw wordt gerekend. In hetzelfde gebouw kan u ook naar een intrigerende tentoonstelling van de Amerikaanse fotografe Nan Goldin en wordt er grafisch werk van Marlene Dumas getoond.Van alles naar allen. Dat is de titel van de nieuwe productie van theatercompagnie De Koe, waarin de beste ideeën van Woody Allen gecompileerd worden tot een theatraal experiment. L!nk sprak met acteurs Peter van den Eede en Barbara Sarafian over film en theater en over het oeverloze relaas van mensen.Sinds september is Yoel Levi de nieuwe chef-dirigent van het Vlaams Radio Orkest. Levi verdiende zijn sporen bij het Atlanta Symphony Orchestra en is ook vaste gastdirigent bij het Israël Symphony Orchestra. Deze week dirigeert hij zijn Belgisch orkest met de zevende symfonie van Mahler. Tijd voor een gesprek over zijn Belgische plannen.Deze aflevering van L!nk wordt voor een keer niét herhaald op zondag.Panamarenkobij Enki BilalVrijdag 7 decemberArte, 23u35:Profils - Enki BilalStriptekenaar Enki Bilal is de centrale figuur in een nieuwe aflevering uit de Arte-reeks Profils, waarin kunstvormen uit verschillende disciplines aan bod komen. Enki Bilal werd op 7 oktober 1951 in Belgrado geboren. In die stad, nog getekend door de Tweede Wereldoorlog, bracht hij de eerste tien jaar van zijn leven door. Zijn moeder was Tsjechische, zijn vader een Bosniër. In 1961 ontdekte Bilal tegelijk Parijs, de strip en de cinema. In 1971 won hij een wedstrijd georganiseerd door het blad Pilote. Drie jaar later tekende hij met scenarist Pierre Christin la Croisière des oubliés, het eerste album uit de serie Légendes daujourd'hui.In 1980 maakte hij in zijn eentje La Foire aux immortels, het eerste deel van La trilogie NiKoPoL. Bilal is een van de weinige striptekenaars die werkt met acrylverf. Eind jaren tachtig begon hij ook voor de cinema te werken. Hij ontwierp voor Alain Resnais de decors van de film La vie est un roman, en realiseerde daarna zijn eerste langspeelfilm Bunker Palace Hôtel. De schitterend getekende verhalen van Bilal spelen zich meestal af in een niet al te verre toekomst die gekenmerkt wordt door geweld en vervreemding. Zijn fantastische verhalen zijn angstaanjagend en tonen postnucleaire apocalypsen. Maar ook het geheugen en de kinderjaren spelen een belangrijke rol in zijn werk.Angst, oorlog en sciencefiction zijn ook de themas die het werk kenmerken van de andere kunstenaars die in de uitzending voorkomen. Choreograaf Angelin Preljocaj werd in 1957 in Frankrijk geboren uit Albanese ouders. Sinds de oprichting van zijn eigen dansgezelschap heeft hij een twintigtal choreografieën ontworpen. Volgend jaar opent in Aix-en-Provence het Centre chorégraphique dat de thuisbasis wordt van zijn gezelschap.De Antwerpenaar Panamarenko moeten wij u niet voorstellen. In zijn atelier op de Furkapas (2400 meter boven de zeespiegel) construeert hij de mooiste niet-vliegende, niet-varende, niet-rijdende toestellen. Zijn wetenschappelijk-poëtische sciencefiction past perfect bij het universum van Bilal.Will Self is een van de meest opmerkelijke auteurs van de nieuwe Engelse literatuur. Zijn universum, dat elke rationele verankering mist, doet in vele opzichten denken aan de paranoïde epossen van Philip K. Dick. Harmony Korine is cineast en plastische kunstenaar. In 1997 regisseerde hij de cultfilm Gummo en in 1999 Julien Donkey-Boy. Vandaag houdt Korine zich vooral met fotografisch werk bezig. Van Sully tot VidiadharZondag 9 decemberArte, 20u45:Honderd jaar NobelprijsOndanks vele ongelukkige en aanvechtbare keuzes, ondanks het feit dat Hugo Claus hem nooit zal krijgen, heeft de Nobelprijs voor literatuur sinds zijn oprichting in 1901 zijn status van universele prijs (dixit Thomas Mann) behouden. Arte wijdt een thema-avond aan de prijs, met een verfilming van Gabriel Garcia Marquez Kroniek van een aangekondigde dood van Francesco Rosi uit 1987 (met Ornella Muti), een documentaire over honderd jaar Nobelprijs en een portret van de winnaar van dit jaar, V.S. Naipaul.De documentaire Le cercle des poëtes honorés roept aan de hand van vier fictieve lezeressen de generaties op die sinds 1901 de lange geschiedenis van de Nobelprijs literatuur hebben meegemaakt. In archiefbeelden wordt getoond hoe de vaak betwiste prijs wordt toegekend.Dynamietkoning Alfred Nobel stierf op 10 december 1896 op 63-jarige leeftijd. Aan een stichting liet hij 33 miljoen Zweedse kronen na, het grootste deel van zijn fortuin. De jaarlijkste interest van dat fortuin diende als prijzen verdeeld te worden aan hen die het voorbije jaar het meest nuttig waren geweest aan de mensheid. De eerste prijzen werden uitgereikt in 1901. Met de Nobelprijs voor de vrede is die voor literatuur de prijs die de meeste passies heeft losgemaakt. Er zijn vandaag 97 laureaten (van 1914 tot 1918, in 1935, en van 1940 tot 1943 werd geen prijs uitgereikt. En soms waren er twee winnaars). De meesten waren ouder dan zestig toen ze de prijs kregen en ontvingen hem als bekroning voor hun hele werk. Toch zitten er wel wat kemels in de laureatenlijst. Wie kent vandaag Sully Prudhomme (tenzij als... eerste laureaat van de Nobelprijs)? In 1905 kreeg de auteur van Quo Vadis?, de Pool Henryk Sienkiewicz de prijs. En niét Leo Tolstoi voor zijn Oorlog en vrede. Verdiende Winston Churchill werkelijk een Nobelprijs voor... literatuur? Ibsen, Graham Greene, Strindberg, Proust, Joyce en Brecht kregen nooit een Nobelprijs. Shaw en Sartre weigerden. Pasternak moest hem weigeren.Om middernacht volgt een portret van de jongste Nobelprijswinnaar, sir Vidiadhar Suraiprasad Naipaul. Het is een Britse documentaire uit 1987 gepresenteerd door Melvyn Bragg. V.S. Naipaul houdt zich gewoonlijk ver van de media, is karig met informatie over zichzelf en zijn manier van schrijven. Vier jaar geleden maakte hij een uitzondering voor de South Bank Show. Hij liet zich interviewen door Melvyn Bragg over zijn autobiografische romans sinds Een huis voor mijnheer Biswas (1961). Men kan er Naipauls leven in volgen: van de jonge man van Indische afkomst die in 1932 in Trinidad geboren werd, die ging studeren in Engeland, tot het schrijversboegbeeld dat hij vandaag is. De Indische acteur Roshan Seth (bekend van films als Gandhi en My Beautiful Laundrette) leest fragmenten uit het gevarieerde oeuvre van Naipaul. De Nobelprijswinnaar is een van de laatste kosmopolitische schrijvers en blijft een model voor een hele generatie Engelstalige auteurs uit de meest diverse oorden van het Commonwealth: van Hanif Kureishi (My Beautiful Laundrette) over Michael Ondaatje, (The English patient) tot en met Salman Rushdie.Drie maand laterDinsdag 11 decemberArte, 20u45:Une gloire amèreIn het kader van een thema-avond over 11 september zendt Arte een documentaire uit van de New Yorker Amos Kollek. Kollek is bekend als filmregisseur. Hij toont, met zijn fetishactrice Anna Thomson als gids, hoe Manhattan tracht te bekomen van de aanslagen. De cineast ondervraagt zijn vrienden, bewoners van de wijk, New Yorkse scholieren. Wij zien Kollek ook in gesprek met zijn vader Teddy, oud-burgemeester van Jeruzalem, en terwijl hij een auditie afneemt van jonge acteurs. De documentaire mengt dagboekfragmenten en op straat gefilmde scenes, dialogen en impressies aan de voet van de nog rechtstaande wolkenkrabbers.Cineast Amos Kollek werd geboren in Jeruzalem in 1947. Hij studeerde psychologie en filosofie aan de Hebreeuwse universiteit. Hij schreef vijf boeken, waaronder Dont Ask Me if I Love (1971), After They Hanged Him (1977) en Approximately Clint Eastwood (1995). Hij schreef ook voor Israëlische kranten, The New York Times en Die Zeit. Kollek woont vandaag in New York én Jeruzalem. Hij realiseerde de films Sue (1997), Fiona (1998), Fast Food, Fast Women (2000) en recentelijk Queenie in Love (2001).Samenstelling: Marc HOLTHOF