kolom

10 Miles to Go on a 9 Mile RoadWoensdag 24 oktoberNederland 3, 23u43:Lola de Musica - Jim WhiteHet VPRO-programma Lola da Musica brengt een portret van Jim White, een Amerikaan met een verleden in Amsterdam. White geldt als een van de meest opmerkelijke Amerikaanse singer/songwriters van het moment. Op zijn eerder dit jaar bij David Byrnes Luaka Bop verschenen cd No Such Place viel een wonderlijke mengeling van pop, country en elektronica te horen, waarmee White afstand nam van het stoffige singer/songwriter imago.White, die klinkt als een kruising tussen Chris Isaak en Sparklehorse, debuteerde pas op 39-jarige leeftijd, na een carrière als surfer, fotomodel en taxichauffeur in New York. White, die zich meer schrijver dan muzikant voelt, treedt op tijdens het komende Crossing Border Festival (zie pagina 12). In de aanloop daartoe nam Lola da Musica een concert van hem op in de Amsterdamse Melkweg en reisde het samen met hem door Nederland, ooit zijn thuisland. White vertelt over zijn muziek, het Zuiden van de Verenigde Staten waar zijn roots liggen, en over de jaren waarin hij in Amsterdam als fotomodel de kost verdiende.Een pijp en een gitaarDonderdag 25 oktoberArte, 22u35:Thema-avond Georges Brassens Twintig jaar geleden, op 29 oktober 1981, stierf de Franse chansonnier Georges Brassens. Hij was net zestig geworden en liet de wereld 180 chansons na. Arte viert de dichter-zanger met een documentaire vol archiefbeelden en een recital dat Brassens bij hem thuis gaf.Je suis dla mauvaise herbe is de titel van een nieuwe documentaire die gebaseerd is op getuigenissen van Brassens en zijn vrienden. Onder meer zijn secretaris Pierre Gibraltar Onteniente, tweede gitarist Joël Favre, collega Maxime le Forestier en anderen komen aan het woord.Georges Brassens is per toeval zanger geworden: zijn chansons waren zo nieuw en origineel dat niemand anders ze kon zingen. Zo werd hij tegen wil en dank een publieke figuur. Maar hij liet zich nooit misleiden door de roem. Pierre Gibraltar Onteniente was van 1945 tot de dood van Brassens zijn vriend, broer, secretaris, chauffeur en administratieve hulp. Hij trachtte de zanger tegen alle materiële ongemakken te beschermen. Hij vertelt over de echte Brassens, het individu verborgen achter de gevierde publieke figuur. Gibraltar vertelt over het weinig conventionele leven van de zanger die slechts voor zijn kunst leefde. En hij brengt ons in contact met andere getuigen: de schrijver René Fallet, aan wie Brassens elke nieuw lied liet lezen; Agathe Fallet, een van de weinige vrouwen uit de intieme vriendenkring; en Püppchen, de vrouw die bijna in het geheim Brassens leven deelde.Georges Brassens komt in de documentaire naar voor als een man die zo eerlijk mogelijk poogt te zijn. Hij is vaak provocerend, komt onverwacht uit de hoek, tracht misverstanden in verband met zijn chansons uit de weg te ruimen, legt uit hoe hij zijn beroemde chanson Le testament geschreven heeft, geeft zijn visie op de wereld. In archiefbeelden zien wij Brassens als anarchist in een programma van Bernard Pivot, als bewonderaar als hij in duo optreedt met Charles Trenet, of als taalminnaar in conversatie met René Fallet.Georges Brassens werd in 1921 geboren in een eenvoudig gezin. Zijn vader was metselaar, zijn moeder huisvrouw. Er werd veel gezongen en gespeeld in de familie en Brassens kon letterlijk citeren uit liedjes van Mireille, Jean Tranchant, Ray Ventura, Georges Milton of Charles Trenet. In 1940 trok hij van het Zuid-Franse Sète naar Parijs. Hij wou carrière maken in het chanson. Zijn enige bagage waren zijn liefde voor woord en muziek. Hij ging in een steeg in het 14de arrondissement wonen bij Jeanne en Marcel, een wat vreemd stel dat de 20-jarige opving als de grote zoon die ze nooit hadden gehad. Pas toen hij al lang beroemd was, ging hij elders wonen. Want Brassens stoorde zich niet aan materiële omstandigheden en bracht zijn tijd door met werken. Hij las poëzie, schreef teksten, werkte zoals een ambachtsman aan zijn teksten. Vanuit zijn kamer, die wat leek op een monnikencel, keek hij op afstand - en vaak met woede - naar de wereld. De documentaire keert steeds weer naar de steeg en de kamer van Brassens waar hij na lange tournees terugkeerde om te leven zoals hij wilde leven. De thema-avond besluit met Georges Brassens, chez lui à Paris, een recital dat de zanger bij hem thuis gaf in 1978. Alleen, of begeleid door een bas en tweede gitaar, zingt hij liedjes als Dans leau de la claire fontaine, Une jolie fleur, Histoire de faussaires, Les amours dantan, Le testament, Le modeste, À lombre du cur de ma mie, Je me suis fait tout petit, Les ricochets, Pénélope, Boulevard du temps qui passe, Oncle Archibald en Le vieux lion. Een intieme Brassens, alleen op de sofa met zijn gitaar.L!nk in loveVrijdag 26 oktoberCanvas, 23u:L!nkDeze week in L!nk, het cultureel magazine gepresenteerd door Fien Sabbe, o.m. aandacht voor een tentoonstelling in Parijs. Over de Italiaanse kunstenaar Rafaël loopt een tentoonstelling in het Musée du Luxembourg. Rafaël schilderde prachtige vrouwenportretten, met subtiele lichtschakeringen en intieme en haast mysterieuze gezichtsuitdrukkingen. De verstilde gratie en schoonheid van zijn tekeningen en schilderijen zijn beslist een omweg waard voor liefhebbers van de Italiaanse renaissance. De film Queenie in love van regisseur Amos Kollek is een aanstekelijke en charmante kroniek over enkele inwoners van Manhattan op zoek naar liefde en seks. Een film vol joods-Amerikaanse humor met onmiskenbare Woody Allen-trekjes. De acteurs Tom van Dyck en Lucas van den Eynde zijn twee artistieke kompanen die elkaar al eerder vonden in de televisiereeks In de gloria. Samen maken ze voor het Toneelhuis de voorstelling De dienstlift, wellicht de bekendste eenakter van de Britse toneelschrijver Harold Pinter. De acteurs, die Pinters stuk zelf vertaalden en bewerkten, voeren het publiek mee naar de vreemde wereld van de huurmoordenaars Ben en Gust. Met het initiatief Transit haalt de Design Academy productontwikkeling uit de huis- en keukensfeer. Een maand lang kunt u in Brussel via uitgestippelde designroutes een blik werpen op mijlpalen uit de designgeschiedenis en futuristische ontwerpen ontdekken van recyclagemeubelen, gsms en bureautica. L!nk ging op wandel en ontmoette een aantal ontwerpers. Deze aflevering van L!nk wordt herhaald op zondag 28 oktober om 13u30.Violin up!Zondag 28 oktoberArte, 19u:Maestro - Violin up! Isaac Stern à CologneArte brengt een portret van de grote Amerikaanse violist Isaac Stern, de laatste van de grote vioolvirtuozen van de 20ste eeuw. De 81-jarige Stern stierf op 22 september jl. Tijdens zijn carrière van meer dan een halve eeuw speelde hij op de grootste podia ter wereld, wijdde hij zich aan de opleiding van jonge violisten, en promootte de klassieke muziek op internationaal niveau. Isaac Stern werd in Rusland geboren in 1920. Zijn ouders ontvluchtten het land wegens de revolutie en namen de tien maanden oude Isaac mee naar Amerika. Hij groeide op in San Francisco, begon viool te spelen toen hij acht was en gaf zijn eerste recital op zijn dertiende. In 1936 debuteerde hij met het vioolconcert van Brahms begeleid door de San Francisco Symphony. Het concert werd over heel de Verenigde Staten uitgezonden. Het was het begin van een uitzonderlijke carrière. Naast de grote klassiekers van het vioolrepertoire speelde Isaac Stern ook - vaak in wereldpremière - werk van 20ste-eeuwse componisten als Bernstein, Penderecki, Rochberg, Schuman, Dutilleux en Maxwell Davies. Stern liet ook de media niet links liggen. De film Van Mao tot Mozart toont hoe hij optrad in China en won in 1981 een oscar als beste documentaire en een speciale vermelding op het festival van Cannes. Stern trad ook vaak op voor televisie, zelfs in Sesamstraat. Hij speelde ook op de soundtrack van Fiddler on the Roof en spande zich in om als president van Carnegie Hall het gebouw van afbraak te redden en in zijn oorspronkelijke luister te herstellen. Stern maakte meer dan honderd platen, waarmee hij heel wat onderscheidingen won.Bij het uitbreken van WO II besloot de toen 25-jarige Isaac nooit meer in Duitsland op te treden. Een van Sterns grote bekommernissen was echter het steunen van jonge muzikanten. Daarom trok hij naar China en daarom gaf hij uiteindelijk ook zijn boycot tegen Duitsland op. In april 1999 gaf hij in Keulen een masterclass van 10 dagen aan kamermuzikanten. Wij zien hem in de documentaire aan het werk met jonge ensembles als het Trio Élégiaque, het Thompson kwintet, de Belcea en Aviv kwartetten. Samen treden ze ook op met de Filharmonie van Keulen tijdens een slotconcert dat door Stern gedirigeerd wordt.Een kapsalon als museumZondag 28 oktoberArte, 22u05:Le coiffeur de Picasso Arte zendt een documentaire uit over een compleet onbekende Spaanse banneling die in 1946 een kapsalon opende in het Zuid-Franse Vallauris. Eugenio Arias is vandaag 91 jaar oud en zijn salon is al 20 jaar dicht. Maar toch bestaat het nog: als een soort museum voor de herinneringen van de man. Tussen de versleten zetels herinnert hij zich zijn leven aan de hand van vergeten persknipsels en fotos. Eugenio werd geboren in een arme familie, ging tot zijn negende naar school, maar was op zijn dertiende al uitbater van een kapsalon. Hij vocht in de Spaanse burgeroorlog, en vluchtte naar Frankrijk toen Franco de macht greep. In Frankrijk huwde hij een kapster. Het paar kocht een huis met kapsalon in Vallauris. Op een dag kwam daar een andere Spaanse balling langs als klant: Pablo Picasso. Dat was het begin van een lange vriendschap, die zou duren tot de dood van de schilder in 1973. Want de kapper uit Castilië en de beroemdste schilder van zijn tijd hadden heel wat gemeen: de liefde voor hun geboorteland, de haat voor Franco, de passie voor het stierenvechten, de hang naar het extreme, de liefde voor het leven. Hij was een oprecht man die net als ik van de waarheid hield, zei Arias over Picasso. Er was bij Picasso op latere leeftijd niet veel meer haar te knippen. Picasso zei mij wel eens dat het gemakkelijk moet zijn om het haar van een kale man te knippen. Maar ik antwoordde dat het in feite moeilijker is: je moet naar het haar op zoek gaan, vertelt Arias.Arias weigerde elke betaling van Picasso. Maar de kunstenaar gaf hem verschillende van zijn werken: gesigneerde steendrukken, verschillende portretten, maar ook scheerkommen in keramiek die hij speciaal voor het salon ontwierp en zelfs een koffertje in hout voor de scheermessen en scharen van Eugenio. Toen Picasso stierf, bewees zijn kapper hem de laatste eer door hem in een zwarte Spaanse cape te wikkelen, zoals de traditie het wil. Arias heeft nooit geld willen slaan uit de werken van Picasso die hij gekregen heeft. Hij heeft zijn collectie geschonken aan zijn geboortestadje Buitrago de Lozoya, waar in de kelder van het gemeentehuis een klein Picasso-museum is ingericht. Berlijnse bonanzaZondag 28 Oktober 2001Nederland 3, 22u35:Bonanza - Berlijn In Berlijn gebeurt het. De laatste tijd vertrekken veel jonge Nederlandse kunstenaars naar de Duitse hoofdstad. Waarom eigenlijk? Wat doet de hoofdstad van het verenigde Duitsland met hun werk? Wordt het er anders en beter van? Of maken vooral de interessante financiële regelingen een verblijf in Berlijn zo aantrekkelijk? Voor deze aflevering van het VPRO-programma Bonanza zocht programmamaker Lernert Engelberts een aantal van zijn landgenoten op en vergezelde hen bij het maken van hun kunstprojecten in de stad.Bijna allemaal blijken ze gefascineerd door de geschiedenis van Berlijn. Sporen van het recente verleden, de oorlog en de deling, zijn nog overal aanwezig. Kunst krijgt bijna automatisch een politieke lading. En de eerbiedige Duitsers vinden alles mooi.Het is een boordevolle aflevering van Bonanza geworden met onder andere Ronald de Bloeme die postzakken beschildert; met Sabrina Lindemann en René Klarenbeek die voormalige Nederlandse dwangarbeiders terugbrachten naar de wijk Tegel; met conceptueel kunstenaar Marc Bijl, Hester Oerlemans en Joep van Liefland en ten slotte Bas ten Beeke, een architect die subsidie probeert te krijgen voor een zwembad boven het nog te bouwen holocaustmonument.Samenstelling: Marc HOLTHOF