kolom

Focus op John AdamsWoensdag 13 maart & donderdag 14 maartKlara, 19u30PodiumDe Amerikaanse componist John Adams is op het hoogtepunt van zijn roem. In Londen werd in januari een driedaags festival met zijn muziek opgezet. Het eerste van die drie concerten biedt Klara u woensdag aan in Podium. De muziek van Adams is op en top Amerikaans, ze sluit aan bij de muziek van componisten als Aaron Copland, Leonard Bernstein, Charles Ives en bij minimalisten als Steve Reich en Philip Glass. Adams houdt van het orkest en zijn grote klankmassas. Gaandeweg zijn er steeds meer knoestige knopen in zijn muziek gekomen. Melodie en contrapunt zijn opnieuw belangrijker geworden. Na een minimalistische aanloop kan u om 20 uur luisteren naar een Concert door de London Sinfonietta onder leiding van John Adams in de Barbican Hall in Londen. Solist is klarinettist Michael Collins. De Chamber Symphony, Gnarly Buttons en de Grand Pianola Music van Adams worden uitgevoerdOok op donderdag staat John Adams centraal. Een reisgids over mysterieuze plekken in de Provence bracht de componist op het idee om de Guide to Strange Places te componeren waarin de Franse muzikale traditie van Berlioz en Dukas te horen is. Op 23 januari dirigeerde John Adams het BBC Symphony Orchestra in dit krachtige stuk met veel percussie in het Brusselse Paleis voor Schone Kunsten, naast andere composities als Tromba Lontana, The Wound-Dresser voor bariton en orkest, en zijn bekende vioolconcerto met soliste Leila Josefowicz.John Adams werd in 1947 geboren in Worcester, Massachusetts. Hij studeerde aan Harvard University en verhuisde daarna naar Californië waar hij tien jaar les gaf aan het muziekconservatorium van San Francisco. Hij werd adviseur voor nieuwe muziek en later componist-in-residence van het San Francisco Symphony. De chef-dirigent van het orkest, de Nederlander Edo de Waart, dirigeerde toen de wereldpremières van werken van Adams als Harmonium en Harmonielehre. In 1985 begon de samenwerking tussen Adams en regisseur Peter Sellars. Samen maakten ze de operas Nixon in China en The Death of Klinghoffer (dat in de Brusselse Muntschouwburg in première ging), een songplay I Was Looking At The Ceiling And Then I Saw The Sky en de kerstcantate El Niño. Een grote leugenaarVrijdagArte, 23u05:Federico FelliniDe Italiaanse cineast Federico Fellini (1920-1993) is de schepper van een exuberant en sensueel filmoeuvre. Hij groeide uit tot een mythe. Fellini was een heus studiobeest voor wie de Romeinse filmstudios van Cinecittà een tweede thuis waren. Arte zendt naast enkele films van Fellini (zoals deze week Intervista - zie films van de week) een documentaire uit over de man die zichzelf als een grote leugenaar bestempelde. Fellini is één van de meest autobiografische filmmakers. Hij vertelt in zijn films steeds over zijn eigen belevenissen. Of beter: verzint ze als waren ze echter dan echt. Alles waar ik een film over maak, wordt tenslotte een film over mijzelf, stelde hij. Aan de hand van zijn laatste interviews, gemaakt een jaar voor zijn dood, en archiefbeelden wordt een beeld geschetst van een regisseur die geloofde in de deugd van het liegen en wiens filmleugens de geschiedenis van de cinema grondig beïnvloed hebben.Federico Fellini werd in 1920 in de badplaats Rimini aan de Adriatische kust geboren. Als kind was hij gefascineerd door de circussen en vaudeville-artiesten die in het badstadje optraden - wat wij terugvinden in films als La strada of I clowns. Hij werd geen dokter of kardinaal zoals zijn ouders hoopten. Na als misdaadreporter en karikaturist te hebben gewerkt - hij ontwierp zelf heel wat kostuums en decors voor zijn films en schetste ze ook uit in storyboards -, begon hij met het schrijven van gags voor komische films van Macario en Fabrizi.In 1943 ontmoette en huwde Fellini actrice Giulietta Masina, die in veel van zijn films optrad en die hij de grootste inspiratiebron voor zijn werk noemde. Hoewel de stijl ervan compleet tegengesteld was aan zijn temperament, debuteerde Fellini als co-scenarist van neorealistische films als Roma, città aperta (1945) en Paisà (1946) van Roberto Rossellini. Luci del varietà (1950) was Fellinis regiedebuut. De witte sjeik, over een vrouw die verliefd wordt op een stripfiguur, en I vitelloni, of De nietsnutten, (1953) volgden. De film, die vorige week door Arte werd uitgezonden, vertelt over een serie vrienden die in het verlaten Rimini rondhangen en besluiteloos zijn wat ze met hun leven moeten aanvangen: huwen of naar Rome trekken. De film trok de aandacht op het festival van Venetië in 1953.Fellinis internationale doorbraak kwam er met La strada, het verhaal van een onschuldige jonge vrouw (Giulietta Masina) die door haar familie verkocht wordt aan een rondreizende krachtpatser (Anthony Quinn). Met deze poëtische film met surrealistische inslag doorbrak Fellini definitief de erfenis van het neorealisme. Het was ook de eerste film waarin de regisseur samenwerkte met componist Nino Rota, die tot zijn dood in 1979 de muziek zou schrijven voor de films van Fellini. Masina speelde een prostituee in Notti di Cabiria (1957) waarvoor Pier Paolo Pasolini mee het scenario schreef. Kort na mekaar realiseerde Fellini dan twee belangrijke films: La dolce vita (1960) en Otto e mezzo (1963). De eerste film is een panorama van de Romeinse high society gezien door de blik van een schandaaljournalist gespeeld door Marcello Mastroianni. De film opent met een scène waarin aan een helikopter een Christusbeeld hangt. Wereldberoemd is het bad van Anita Ekberg in het Trevifontein. Om de losse seksuele moraal van het hoofdpersonage en de satirische inslag werd de film veroordeeld door kerk en staat. Maar het was een groot internationaal succes. De beroemde filmregisseur Fellini werd nu voor alles en nog wat gevraagd. Iedereen keek uit naar zijn nieuwe film. Hij belandde toen zelf in de situatie van de regisseur van Otto e mezzo. Otto e mezzo gaat over een regisseur die een intellectuele crisis doormaakt en niet weer waarover zijn nieuwe film zal gaan. Opnieuw is Mastroianni Fellinis perfecte alter-ego. De titel Otto e mezzo komt van het aantal films dat Fellini tot dan gemaakt had: acht. De mezzo (een half) staat voor een kortfilm. Otto e mezzo was opmerkelijk omdat er geen verschil meer is tussen fantasie en realiteit, tussen de surrealistische droomscènes en wat de regisseur werkelijk overkomt.Giulietta Masina was opnieuw de ster in Fellinis eerste kleurenfilm, Giuletta degli Spiriti (1965). Satyricon (1968) is één van de beroemdste films van Fellini, een bewerking van een roman van Petronius uit de Romeinse oudheid, waar Fellini een indrukwekkend fresco van ophangt. Fellinis Roma (1972) is een ode aan de eeuwige stad gezien door de bril van de regisseur. Prova dorchestra gaat over een repetitie van orkest, maar is in feite een metafoor over de Italiaanse politiek. Fellinis mooiste film uit de laatste periode is Amarcord uit 1974, een serie episodische herinneringen waarin het geheugen primeert op de realiteit (amarcord betekent ik herinner mij). Fellini gaf een negatieve visie op de beroemde rokkenjager in Fellini's Casanova (1976). Latere films als Ginger en Fred (1986) of Intervista (1987) waren minder overtuigend. Fellini stierf in oktober 1993 in Rome, zijn vrouw Giulietta Masina drie maanden later.MensenloosZaterdag 16 maartArte, 20u15:Surréel (4/4): Yves TanguyNa Salvador Dali, René Magritte en Marx Ernst behandelt de laatste aflevering van de Arte-reeks Surréel het werk van de Franse surrealistische schilder Yves Tanguy. De doeken van Tanguy (1900-1955) stellen eindeloze, woestijnachtige landschappen voor waarin elke menselijke aanwezigheid ontbreekt. In de plaats vinden wij stenen en objecten die doen denken aan stripfiguren of robotten die van een andere planeet lijken te komen. En toch blijken een aantal van deze puur imaginaire boeken herinneringen op te roepen aan de stranden van Bretagne waar Tanguy opgroeide. De schilder maakte ze zelfs nog nadat hij in 1938 naar de Verenigde Staten geëmigreerd was.L!nke firmaZaterdag 16 maartCanvas, 20u40:L!nkDe tentoonstelling De Firma Brueghel in Brussel laat zien hoe achter de bekende naam Pieter Brueghel de Jonge niet één kunstenaar schuil gaat, maar een heus atelier. Minutieus onderzoek leverde verbluffende resultaten op over de kopieerpraktijken ten huize van Pieter de Jonge. Zo zijn er van de beroemdste werken van zijn vader Pieter Brueghel de Oude een duizendtal kopieën bekend. De kern van de tentoonstelling is opgebouwd rond een tiental kopieën van vier bekende schilderijen, waaronder De volkstelling te Betlehem. Dat levert voor het publiek een spannende ontdekkingstocht op naar de fabrieksgeheimen van de familie Brueghel. De film Monsters Ball vertelt het verhaal van Hank, een cipier die - net als zijn vader en zijn zoon - werkt in een Amerikaanse gevangenis voor terdoodveroordeelden. Hij begint een verhouding met Leticia, de vrouw van een gevangene die hij heeft geëxecuteerd. Regisseur Mark Foster schetst een meesterlijk portret van menselijke verhoudingen, met Billy Bob Thornton als Hank en Halle Berry als Leticia.Op 23 maart wordt De Gouden Uil Literatuurprijs 2002 uitgereikt. Een vakjury spreekt zich dan uit over het beste fictie- of non-fictieboek van het voorbije jaar. Ook de lezer kan zijn favoriete boek kiezen en meestemmen voor de Publieksprijs. Kurt Vandemaele praat met Tom Lanoye over zijn boek Mamma Medea. Eigenlijk gaat het om een theaterbewerking die Lanoye maakte voor het Toneelhuis. Daarin combineert hij de epische vertelling over de tocht van de Argonauten van Apollonius van Rhodos met de tragedie Medea van Euripides. Hij knipt en schaaft en construeert schitterende monologen over het samenzijn en spitse dialogen over de eenzaamheid. Kortom, een tragedie waaraan Lanoye een verrassend nieuw einde breit. Een gesprek over schrijven en de lokroep van het theater. In de bottelarij in Brussel gaat de theaterproductie Richard II in première. Het is een drama van Shakespeare over de val van een machthebber, een thema dat - ook na 500 jaar - niemand onberoerd laat. Paul Peyskens regisseert het koningsdrama met Dirk Roofthooft in de titelrol, omringd door een cast van schitterend jong talent. L!nk ging al kijken.Beatles van de Amerikaanse folkMaandag 18 maartNederland 3, 23u55:Lola de Musica - Brett en Rennie SparksHet VPRO-programma Lola da Musica zocht het Amerikaanse duo Brett en Rennie Sparks, dat volgens de gezaghebbende popjournalist Greil Marcus de Beatles van de Amerikaanse folkmuziek genoemd mag worden, thuis op.Brett en Rennie Sparks zijn veertien jaar getrouwd en maken een jaar of acht samen muziek onder de naam Handsome Family, een van de spraakmakendste groepen in de zogeheten Alt.Country-beweging, al ziet het duo zijn muziek vooral als folk. Vijf platen verschenen er tot nu toe van The Handsome Family, dat aanvankelijk vanuit Chicago opereerde en sinds een jaartje verblijft in Albuquerque, New Mexico, waar Brett ooit opgroeide.Het echtpaar Sparks vertelt over zn muziek, de Amerikaanse folkgeschiedenis en de invloed van Harry Smiths Anthology Of Folk Music op zn werk. De teksten van Rennie volgen de traditie van de aloude Murder Ballads, en de muziek van Brett klinkt duister, soms op het sinistere af. Samenstelling: Marc HOLTHOF