kolom

Kinky in El PasoWoensdag 2 januariNederland 3, 20u32:Het uur van de wolf: Kinky FriedmanNederland 3 zendt een documentaire uit over de joodse Texaanse zanger en schrijver Kinky Friedman. Friedman maakte in de jaren zeventig furore als controversiële performer en groeide uit tot een cultfiguur. Veel mensen, zoals Lyle Lovett, zeggen door hem beïnvloed te zijn geweest. Bob Dylan vroeg hem mee op tournee. Toch raakte Kinkys muziekcarrière in het slop. In de jaren 80, op sterk aandringen van zijn vader, ontvluchtte Kinky de drugs in New York en keerde terug naar Texas. Zijn vader gaf hem een financiële bijdrage zodat Kinky een boek kon gaan schrijven. Een maand later was zijn eerste detectiveroman af. Hij woont sindsdien alleen op een afgelegen ranch met zes honden en schrijft boeken met zichzelf als joodse, sigaarrokende detective in de hoofdrol. De boeken zijn in acht talen vertaald, maar het grote commerciële succes blijft voorlopig uit.De erfgenaamvan DiaghilevWoensdag 2 januariArte, 20u45:Hommage à Boris KochnoArte brengt een eerbetoon aan het theatergenie Boris Kochno. Dat gebeurt aan de hand van drie voorstellingen rond werk van Stravinski, Balanchine, Brecht en Weill gebracht door de Parijse Nationale Opera. Boris Kochno was een belangrijke link tussen de Russische, Amerikaanse en Franse danstraditie: hij gaf de erfenis van Sergei Diaghilev en zijn Ballets Russes door aan George Balanchine en Roland Petit.Boris Kochno werd in 1904 in Moskou geboren. In 1920 emigreerde hij naar Parijs. Als balletliefhebber werd hij voorgesteld aan Diaghilev, van wie hij de secretaris en later de rechterhand werd. Hij leerde het vak bij de grote impresario, bracht ideeën aan, regelde het licht, produceerde voorstellingen. Als achttienjarige bewerkte hij een gedicht van Poesjkin tot het ballet Mavra met muziek van Igor Stravinski.In 1929 (het jaar waarin Diaghilev stierf) schreef Kochno het libretto voor De verloren zoon van Sergei Prokofiev. De jonge George Balanchine ontwierp de choreografie, de decors en kostuums waren van schilder Georges Rouault. Balanchines choreografie voor het ballet is nog narratiever en minder abstract dan na zijn verhuis naar New York in 1933 het geval was. Kochno ging vervolgens met René Blum werken bij de Ballets Russes de Monte-Carlo. Na de Tweede Wereldoorlog gaf hij de erfenis van Diaghilev door aan de niet eens twintigjarige Roland Petit en zijn Ballets des Champs-Elysées. Boris Kochno stierf zo goed als vergeten in 1990.Arte brengt een hommage aan deze weinig bekende maar invloedrijke dansgrootheid met drie voorstellingen die opgenomen werden in de Opéra National de Paris: De zeven hoofdzonden, een ballet op muziek van Kurt Weill naar een libretto van Bertolt Brecht; Mavra, de komische opera naar een libretto van Kochno en op muziek van Igor Stravinski, en De Verloren Zoon, een ballet in drie bedrijven van George Balanchine, naar een libretto van Kochno, met muziek van Sergei Prokofiev. Alexandre Polianichko dirigeert het Orchestre de l'Opéra national de Paris.Life and times of an iconVrijdag 4 januariArte, 20u45:La legende de Leigh BoweryArte zendt een documentaire uit van Charles Atlas. Atlas is gespecialiseerd in films over culturele iconen uit wat men vroeger de underground noemde. De in 1961 in Australië geboren Leigh Bowery was zon figuur uit de artistieke avant-garde. In oktober 1980 verhuisde hij als jongeman met het geld dat hij verdiend had in een warenhuis in Melbourne naar Londen. Hij dook er in het clubleven waar hij al vlug een sensatie werd. Hij wierp zich op als performance kunstenaar, modeontwerper (zijn invloed is terug te vinden in het werk van Vivienne Westwood en John Galliano), would-be popstar met de groep Minty, én naaktmodel voor de doeken van schilder Lucian Freud. De flamboyante Bowery groeide in korte tijd uit tot een heus icoon van de Londense muziek-, kunst-, film-, mode- en vooral society- en uitgaanswereld. Hij stierf op 31 december 1994 aan een longontsteking, het gevolg van aids. Remember me as a man with ideas, not aids, zei hij.Een portret maken van deze figuur betekende voor Atlas een beeld schetsen van de tien jaar waarin de Londense en New Yorkse kunstwereld een groot feest was, een hedonistische provocatie aan de conservatieve moraal van een Thatcher of Reagan. Met veel anarchistische humor maakte Leigh Bowery zijn eigen leven tot kunst: zijn lichaam, zijn kleding, zijn maquillage werden het materiaal waarmee hij de meest extravagante creaties maakte.StreamL!nkVrijdag 4 januariCanvas, 22u30L!nkL!nk heeft ook deze week aandacht voor de culturele actualiteit. Joan Mirò is een van de Spanjaarden die de moderne kunst in het begin van de 20ste eeuw in de steigers heeft geholpen. Zijn poëtische tekeningen en schilderijen met vrolijke kleuraccenten maakten hem al snel tot een van de lievelingen van het publiek. Het kasteel van Seneffe toont tekeningen van de Catalaanse kunstenaar. Kunstverzamelaar Gabriël van de Weghe vertelt aan Annabelle van Nieuwenhuyze wat hem zo boeit in het grafisch werk van Mirò. Verder is er aandacht voor de film Mulholland Drive van regisseur David Lynch.Met zijn opera Die Entführung aus dem Serail speelde Mozart in op de Turkse hype die toen in Wenen heerste. Exotische tintjes en verhalen over edele Turken, eunuchen en harempaleizen maakten het publiek dol. Vandaag bekijkt regisseur Tim Albery deze Turkenopera op een heel andere manier. En daar zit ook 11 september voor iets tussen. L!nk ging naar de Vlaamse opera.De tentoonstelling Streamline in het Stedelijk Museum in Amsterdam toont Amerikaans design uit de jaren 1930 tot 1950. Stofzuigers, radios en ander huisraad met afgeronde hoekjes en blinkende chromen bandjes symboliseren the American dream. Pas gelauwerd met de Océ-Podiumprijs is regisseur Lucas Vandervost alweer druk bezig. Schijn bedriegt heet zijn jongste productie met het gezelschap De Tijd. Het is een tekst van Thomas Bernhard over twee gepensioneerde broers. Ze zien elkaar vaak, maar het water tussen hen is te diep.PlankensnaarZaterdag 5 januariCanvas, 22u15:Plankenkoorts - De Nieuwe SnaarIn Plankenkoorts, het Canvas-programma van de liefhebber van de podiumkunsten, deze week een liveoptreden van De Nieuwe Snaar in de Ancienne Belgique, naar aanleiding van hun nieuwe cd De vierde maat. In 1970 begonnen Kris en Jan de Smet als De Snaar, een skiffle- en folkgroepje dat van meet af aan veel bijval kende bij pers en publiek. Toen in 1982 Geert Vermeulen erbij kwam, herdoopten zij zich in De Nieuwe Snaar en brachten een nieuw genre: een uitzinnige mix van muziek en slapstick. Weer reageerden muziek en critici enthousiast. Na 17 jaar als trio te hebben rondgetoerd, werd de groep nog eens uitgebreid. Bassist Walter Poppeliers werd de vierde man, én de inspiratiebron voor hun nieuwe show: De vierde maat. Cabareteske bluesnummers, meeslepende ballades, uitdagende woordspelingen, muzikale vondsten en de vreemdste instrumenten wisselen elkaar snel af in een vernuftig decor. Plankenkoorts presenteert een spektakel waarin alles en iedereen prettig gestoord is.Nicole achternaZaterdag 5 januariCanvas, 23u15:Moulin Rouge RevealedNaar aanleiding van de film van Baz Luhrman toont Canvas een kijkje achter de schermen van het Parijse instituut Moulin Rouge. Sinds 1898 beroemt de Moulin Rouge zich op een hele plejade van schitterende performers, dansers en danseressen. Celeste Mogador maakte er zijn geesteskind de Can Can onsterfelijk. Henri de Toulouse-Lautrec vereeuwigde de beroemde dans op zijn affiches voor de nachtclub. Beroemde sterren zoals la Goulue of Valentin-le-Désossé, Mistinguett, Maurice Chevalier, Edith Piaf of Yves Montand traden er op. Maar vooral is de tent beroemd om de pluimen, lovertjes en blote borsten van wat men omschrijft als les plus belles filles du monde.Als het in Parijs regent, dan druppelt het in Hollywood. Ook grote namen van over de plas hebben zich altijd verdrongen om te mogen optreden in de Moulin Rouge. Sterren als Elton John en Liza Minelli zetten er hun beste beentje voor en momenteel schittert Nicole Kidman in de gelijknamige film. Optreden in de Moulin Rouge is de ultieme droom van menig danstalent uit de hele wereld. Moulin Rouge Revealed ontmoet de dansers achter de scène, gaat na wat hen zo fascineert in de Parijse nachtclub en waarom de Moulin Rouge zo verschilt van clubs in bijvoorbeeld Vegas. Maar niet alleen de dansers maken van de Moulin Rouge een heus spektakel. Allerlei dieren, tot miniatuurpaarden en slangen toe behoren tot de menagerie van de Moulin Rouge. Naaisters zijn elke dag in de weer om de kostuums op tijd klaar te krijgen en chef-koks bereiden elke dag een fijnproeversmenu voor de talloze gasten: 850 maaltijden per dag en 200.000 flessen champagne per jaar.Requiem for BrooklynZondag 6 januariNederland 3, 0u27:Kunst... omdat het moet - Hubert Selby jr.Nederland 3 brengt een documentaire over het veelbewogen leven van Hubert Selby jr., schrijver van de boeken Last Exit to Brooklyn en Requiem for a dream, die allebei verfilmd werden. Hubert Selby Jr. geldt als de gek in de Amerikaanse literatuur: alcohol, heroïne, tuberculose, instellingen, de gevangenis, hij heeft het allemaal meegemaakt. Ondanks, of wellicht dankzij die ervaringen is zijn werk moeilijk te plaatsen. De term Underground literatuur past hem nog het best. De stelling dat de maatschappij de laatste decennia erg gewelddadig en egocentrisch geworden is, lijkt nonsens na het lezen van Selbys meesterwerk Last Exit to Brooklyn (1964). Deze klassieker uit de naoorlogse Amerikaanse literatuur verhaalt over de zelfkant van het leven van de machtelozen en de daklozen in Brooklyn, New York. Dat de themas in het boek van alle tijden zijn, gaf Allen Ginsberg al aan toen hij voorspelde dat het boek in Amerika zou inslaan als een bom en na een eeuw nog steeds verslonden zou worden.Hubert Selby, Jr werd geboren in Brooklyn in 1928. Als jongeman nam hij dienst bij de marine. Maar hij werd naar huis gestuurd toen men de dodelijke longziekte tuberculosis bij hem ontdekte. Maar Selby herstelde en besloot dan maar te gaan schrijven: Ik ken het alfabet, misschien kan ik schrijver worden.Hij begon met een novelle The Queen is Dead, die zes jaar later uitgroeide tot zijn eerste roman Last Exit to Brooklyn (1964). Het boek werd tegelijk bekritiseerd en bejubeld maar wordt nu - zoals Allan Ginsberg voorspelde - als een klassieker gezien, het begin van een nieuwe wind in de Amerikaanse literatuur. Het werk van Selby begrijpen is de Amerikaanse angsten doorgronden, schreef de New York Times. Op initiatief van Henry Rollins las Selby het boek zelf voor op cd.Voor velen is nochtans Selbys tweede boek The Room (1972) het sleutelwerk uit zijn kleine oeuvre. Het werk is zo onthutsend dat Selby het in 20 jaar niet heeft kunnen herlezen. Selbys beroemdste werken, Last exit to Brooklyn en Requiem for a Dream zijn verfilmd, door respectievelijk Uli Edel in 1988 en Arnold Aronovsky in 1999. Ondanks de harde themas in zijn werk komt Selby in deze intieme documentaire over als een warme en enthousiaste verteller die zichzelf niet al te serieus neemt.Oudjes uit CubaMaandag 7 januariArte, 0u40:Buena Vista Social ClubHet verhaal hoe Ry Cooder de veteranen van de Cubaanse son terug in de belangstelling bracht, is overbekend. De documentaire van Wim Wenders mengt prachtige zwart-witbeelden van cameraman Robby Müller van de tournee van Compay Segundo en zijn kompanen in Amsterdam en New York met kleurbeelden van het eiland. De verschillende muzikanten, die samengekomen zijn om een plaat van Ibrahim Ferrer op te nemen, praten over hun leven in Cuba en over hun lange muziekcarrières. De Buena Vista Social Club is een schitterende hommage aan deze zo lang vergeten legenden. Het is ook de beste film van regisseur Wim Wenders sinds lang.Samenstelling: Marc HOLTHOF