Advertentie
Advertentie

Lingua franca

De schoolverlaters zijn ontevreden met het afgelegde studieparcours. Een kwart van de laag- en middengeschoolden heeft talen nodig. Zo klinken de resultaten van een recent onderzoek van Sonar, studiegroep van onderwijs naar arbeidsmarkt. De studenten zijn niet tevreden met hun afstudeerniveau, zeer velen onder hen zijn niet tevreden over hun afstudeerrichting. De afkomst van de studenten speelt mee: hoe hoger de opleiding van vader, hoe hoger het studieniveau. En in gezinnen waar enkel Nederlands wordt gesproken, ligt het niveau van studiekeuze ook hoger. De sociale achtergrond zou bepalend zijn voor het uiteindelijke diploma. Jongeren van vreemde origine slagen er minder vaak in om een diploma hoger onderwijs te halen. Hetzelfde geldt voor jongeren van wie de vader arbeider is. Wat ze dan liever hadden gekozen, wordt in het midden gelaten. Als het voor de jongens maar meer geld opbrengt of voor de meisjes tenminste kansen creëert, zo staat er. Logische conclusie in deze IT-tijden: dus meer computertaal in de klas?Het nieuwe jaar is voorbestemd om het Europese jaar van de taal te worden. De officiële opening is pas voor eind februari in Zweden en voor begin maart in Vlaanderen. Maar goed, de voorbereiding kan nooit tijdig genoeg van start gaan. Onze drie taalgemeenschappen zorgen tenslotte elk voor een eigen invulling. In dit drietalige landje is er nochtans nauwelijks behoefte aan een initiatief als Lingua Snacks dat moet stimuleren om de medemens in diens eigen taal aan te spreken. Of toch? Is het een verrassing dat onze werkgevers klagen over een groot gebrek aan broodnodige talenkennis bij de sollicitanten? Aan de inspanning van onze instituten voor talenonderricht zal dit manco niet liggen, misschien wel aan de effectiviteit ervan. Zo suggereert De Standaard, fijntjes onderstrepend dat het behalve in Brussel eigenlijk nergens een verplichting is om in de lagere school al Frans aan te leren.Is de talenstrijd voor deze krant dan toch verleden tijd? Ze laat alleszins Marc Spoelders van de Universiteit Gent een uitvoerig pleidooi houden voor talenonderricht met native speakers voor de klas. Vreemdelingen voor de klas, in structureel verband? Na onze vakantieverblijven nu ook onze scholen ingepalmd? De eigen taal belaagd van buitenaf? Het wordt voor velen weer ingraven geblazen. Ondertussen kunnen schoolkinderen in Wallonië al tot meer dan de helft van hun lessen in het Nederlands of in het Engels volgen, in Vlaanderen zijn het vaak leerkrachten die zelf niet kunnen zwemmen die het de kinderen moeten leren. De kinderen hebben nood aan een amuse-gueule, aldus Spoelders. En die serveer je door de taal als een levendig communicatie-instrument te demonstreren, als een toegangscode tot heel wat ervaringsmogelijkheden.Het kan geen toeval zijn: net nu de Europese Unie op het punt staat met de euro een eigen lingua franca te introduceren, wordt er werk gemaakt van de meertaligheid onder de deelnemende Europeanen. Immers hoe eenvormiger de munt, hoe intenser het verkeer tussen de landen. Of dat zou toch de bedoeling moeten zijn. In mei vindt in Kinepolis een grote talenhappening plaats. Om te vergeten dat alle media de afgelopen jaren een provincialistische trend lieten zien? Hoe meer kanalen namelijk op televisie, hoe sterker de opmars van (ondertitelde) streekdialecten op de eigen netten, inclusief meer en meer Vlaamse versies in plaats van Nederlands ingesproken bioscoopfilms voor de jeugd. Of wil Kinepolis beklemtonen dat we ons in Vlaanderen echt gelukkig mogen prijzen met zoveel films in oorspronkelijke versie? Motivatie is erg belangrijk in een leerproces, zeker wat talen betreft. En dus leren onze audiovisuele consumentjes spontaan Engels: nog voor ze op school hun eerste lesje Frans krijgen is het Amerikaanse entertainment in de zaal, op videocassette of via de walkman hun amuse-gueule.Hier komen de nieuwe native speakers. E-mail, internet en Spillie uit Big Brother bewezen het al: slecht Engels is de taal van de toekomst. Als er maar voldoende mobiel gebeld wordt. Taalpuristen gaan harde tijden tegemoet. Nu al schuiven ze de groeiende taalarmoede in de schoenen van de mobiele communicatietechnologie. De zes miljoen sms-wensen die in ons land alleen al werden verstuurd tijdens oudejaarsnacht zullen hun angst niet hebben verlicht. Toch zullen ze zich erbij moeten neerleggen en ook deze nieuwe, vreemde taal haar plek gunnen. Van een levendig communicatie-instrument gesproken: op het schermpje van de gsm krijgen tegenwoordig oude woorden een nieuwe inhoud, kersverse begrippen ontstaan, vindingrijke cijfer-lettercombinaties steken de kop op. De taal past zich aan aan haar gebruikers, en niet omgekeerd. Het laatste wat we nodig hebben in deze era van de communicatietechnologie, dat is een zuivere, klare taal. Vraag dat maar aan de specialisten ter zake, Lernout en Hauspie.Herman ASSELBERGHSEdwin CARELS