Advertentie
Advertentie

Mensen zijn slechts bloemen

Onder de mooie titel ... wie ein Rituell zu singen und zu spielen... krijgen we een intrigerende confrontatie tussen twee ensembles, Collegium Vocale en het Prometheus Ensemble. Onder de leiding van Etienne Siebens brengen ze een verweving van het bekende motet Jesu meine Freude van Johann Sebastian Bach, BWV 227, met nieuw en recent instrumentaal werk van de Hongaarse componist György Kurtág.Van alle hedendaagse componisten toont Kurtág wellicht het duidelijkst verbondenheid met onze westerse muziekgeschiedenis. Hij deelt met Bach het organische en het universele van de muziek, zegt Jan Michiels, pianist bij Prometheus en samensteller van het programma. Met Anton Webern heeft Kurtág een soort zuinigheid met taal gemeen en de neiging tot het beknopte. Op dit concert komen meer dan dertig werkstukjes aan bod. Kurtág maakt muziek met bijna niets, en met dit niets weerlegt hij meteen het streng systematische of de te cerebrale complexiteit. Hij belicht veeleer de subjectieve menselijke kant van de muziek. Hierbij stut hij zijn werk op drie belangrijke pijlers: enerzijds drukt hij in zijn werken vaak zijn bewondering uit voor mensen, vooral componisten, getuigen de vele hommages aan onder anderen Verdi, Bartók, Ligeti, Schumann, Tsjaikovski, en Bach. Anderzijds maakt hij ook vele herwerkingen voor piano en vierhandige piano van werken van Bach, Machault, Frescobaldi, Moussorgski en Bartók. Ten slotte laat hij zijn boodschap vaak dragen door literaire of religieuze teksten van onder meer Hölderlin en Beckett.Voor dit concert zocht Michiels vooral werken die gerelateerd zijn met teksten van de Hongaarse Lutheraanse predikant Péter Bornemisza (1535-1594): dat wijst op het verband met het opus 7 van Kurtág, De gezegden van Péter Bornemisza voor sopraan en piano uit 1968, dat een keerpunt in zijn oeuvre betekende. Het leidde tot een verdere vereenvoudiging van zijn muziektaal en ten slotte tot het begin van de cyclus Játékok, Hongaars voor spelletjes, een reeks pianowerken die sinds het begin in 1973 bestendig werd uitgebreid en de ruggengraat voor Kurtágs recente oeuvre vormt.Vele werkstukjes op dit concert zijn een bewerking voor andere bezettingen uit deze bundel. Een aantal werkjes komen ook een paar keer terug in een andere bezetting. Een ervan is Virág az ember, naar een citaat van Bornemisza. Dit betekent Mensen zijn slechts bloemen, een zin die de inhoudelijke kern van het programma kan weergeven. In onze oren klinkt dit natuurlijk wat naïef. Vooral als je bedenkt dat zijn uitspraken gerelateerd zijn met de duivel. Toch blijkt het een accuraat gegeven voor componisten van de twintigste eeuw. Bij Kurtág resulteert dit in korte stukken die telkens existentieel geladen zijn. Als teken van een naoorlogs moreel failliet met de brokstukken iets nieuws maken, licht Michiels toe. Uiteindelijk proberen we het Collegium Vocale en het Prometheus Ensemble een gelijklopend verhaal te laten vertellen. Los van de stilistische contrasten tonen we dat deze werken toch iets identieks kunnen hebben.Het Prometheus Ensemble en het Collegium Vocale brengen o.l.v. Etienne Siebens werken van Kurtág en Bach op 22 juni om 20 uur in de Virga Jesse basiliek in Hasselt. Kaarten en inlichtingen: 012/23.57.19Lichaam en partituur Het Antwerpse ensemble Champ dAction sluit zijn seizoen af met twee verwante concerten in Gent en Antwerpen. In Gent opent het concert met het vermaarde werk Corporel uit 1985 van de Fransman Vinko Globokar (1935). In dit werk gebruikt de uitvoerder zijn eigen lichaam als instrument, door zichzelf te slaan op verschillende plaatsen. Hoewel het stuk daardoor iets confronterends heeft, staat niet het agressieve of het theatrale, maar de muzikale beleving centraal. Nog in Gent brengt men Deirdres threat voor viool en piano uit 2000 van de jonge Australiër Matthew Schlomowitz (1975). Voor het werk ging Schlomowitz uit van een oud Iers verhaal. Het werk is geen programmatische afspiegeling van het verhaal, maar neemt de dreiging als emotionele inspiratie. Door Schlomowitz te brengen blikt het ensemble al vooruit op het komende seizoen, waar men de klankenwereld van deze jongeman voort wil uitspitten.Op beide concerten staat het werk van de jonge Amerikaanse Kyle Bartlett (1971) centraal. Akephale schreef ze voor de gitarist Tom Pauwels die het hier voor het eerst opvoert. Van haar brengt Champ dAction ook Discipline voor klarinet, altviool en piano uit 2000 en And I have touched the sky... voor altviool solo. Naast deze jonge generatie plaatst men toonaangevende toondichters uit de twee vorige generatie. Van Franco Donatoni (1927-2000) brengt men About... voor viool, altviool en gitaar en van Ivan Fedele (1953) Modus voor klarinet en marimba. Men koos deze componisten omdat zij samenwerkten of samengewerkt hebben met de kunstenares Lucia Romualdi, van wie momenteel installaties in het Muhka worden getoond.Op het concert in dit museum ligt het zwaartepunt bij een evenement dat organische improvisatie wordt genoemd. Muzikanten van het ensemble gaan improviserend een dialoog aan met klankfragmenten die de Brusselse kunstenaar Bob Verschueren opnam. Verschueren, die in zijn installaties veel planten verwerkt, merkte op dat elke plant een eigen klankregister heeft. Vanuit zijn interesse voor hedendaagse muziek ontstond het idee een catalogus samen te stellen met deze geluiden. De geluiden worden weliswaar elektronisch versterkt maar niet gemanipuleerd. Toch doen de klanken sterk denken aan elektronisch gegenereerde geluiden. Op vraag van Champ dAction stelde hij een cd samen die als basismateriaal voor de improvisatie dient.Champ dAction concerteert op 20 juni om 20 uur in de Logostetraëder, Bomastraat 26 te Gent en op 23 junivan 11 tot 18 uur in het Muhka te Antwerpen. Kaarten en inlichtingen: Gent: 09/223.80.89, Antwerpen: 03/238.59.60Samenstelling: Peter-Paul DE TEMMERMAN