Advertentie
Advertentie

Met de staart tussen de benen

Tractebel diende zich eind 2000 volledig terug te trekken uit Kazachstan. De problemen borrelden op in 1999 en het afgelopen jaar was het hek van de dam. Het Zwitserse gerecht opende een witwasonderzoek naar de commissielonen die de Belgische energiegroep betaalde aan haar Kazachse partners. Het Brusselse parket en de Bijzondere Belastinginspectie (BBI) openden eveneens een onderzoek naar de betalingen en de verdeling van de gelden. Het avontuur in Kazachstan kostte Tractebel 8,4 miljard frank.De met veel bombarie aangekochte investeringen in Kazachstan hebben nooit aan de utopische verwachtingen van de vroegere top van Tractebel EGI voldaan. Tractebel kocht in 1996 de elektriciteitsproducent Almatyenergo, die herdoopt werd tot Almaty Power Consolidated, en verwierf midden 1997 een concessie voor vijftien jaar voor de uitbating van het transitnetwerk voor aardgas. Tractebel maakte destijds bekend dat het voor Almatyenergo 340 miljoen dollar betaalde en voor de concessie ongeveer 630 miljoen dollar.Vooral met de aardgasleidingen had Tractebel grootse plannen. Op een van de twee persreizen naar Almaty droomde Philippe baron Bodson, de toenmalige gedelegeerd bestuurder van Tractebel, luidop van de verkoop van aardgas uit Centraal-Azië in West-Europa. De enige uitweg voor het aardgas uit buurland Turkmenië waren immers de buizen van Tractebel, waardoor de onderneming dacht dat ze een kip met gouden eieren had gevonden. Voor de verkoop van het aardgas in West-Europa richtte Tractebel een Zwitsers filiaal op, Global Gas.Het praktische bezwaar tussen droom en verwezenlijking was Rusland. Om het aardgas uit Kazachstan richting Europa te krijgen, moet het via Russische transitleidingen worden verscheept en de Russische aardgasproducent Gazprom voelde er weinig voor aardgas van een concurrent via zijn leidingen op de lucratieve West-Europese markt aan te laten bieden. Het afgelopen jaar kwam dan nog aan het licht dat de transitvergoedingen voor Tractebel niet alleen in ruilgoederen werden betaald, maar ook veel lager lagen dan de gangbare transittarieven. De weinige transitvergoedingen die Tractebel ontving, waren afkomstig van een stukje aardgasleiding dat vanuit Siberië via Uralsk in Kazachstan naar Oekraïne loopt, omdat er nauwelijks Turkmeens aardgas werd getransporteerd. Bovendien was de elektriciteitsproductie in Almaty eveneens verlieslatend, omdat de stapsgewijze verhogingen van de elektriciteitsprijs die bedongen waren in het contract met de Kazachse regering, nooit werden doorgevoerd.Redenen genoeg voor Jean-Pierre Hansen, de opvolger van Philippe Bodson, om een beroep te doen op Pierre Bocquet, een oude kennis van hem. Hansen vroeg Bocquet al in de zomer van 1999 een inventaris te maken van de problemen en struikelblokken in Kazachstan. De crisismanager deed wat van hem werd gevraagd, begon onderhandelingen om Tractebel uit het Kazachs moeras te trekken. Maar hij stapte begin februari op na zware onenigheid met de Tractebel-directie. Die bereikte pas op 28 april een beginselakkoord met het Kazachse energiebedrijf KazTransGas over de terugtrekking uit Kazachstan. Het Kazachse bedrijf wordt geleid door de schoonzoon van Nazarbaev, de president van Kazachstan. Tractebel overhandigde eind april reeds zijn aandelen in de Kazachse elektriciteitsproducent Almaty Power Consolidated (APC) aan KazTransGas, maar bereikte pas een akkoord over de gasconcessie op 10 november. In ruil voor de verkoop van 55 procent in Intergas, de onderneming die de dertigjarige concessie voor het beheer van het aardgasnetwerk in Kazachstan bezit, en het belang in APC, ontving Tractebel 100 miljoen dollar van KazTransGas. Tractebel droeg eveneens de vorderingen van Global Gas op het Russische aardgasbedrijf Itera, aan KazTransGas over. Die vorderingen worden in aardgas betaald door Itera en beslaan een volume van 2 miljard m3 aardgas, wat een waarde van ongeveer 60 miljoen dollar vertegenwoordigt. En weg was Tractebel uit Centraal-Azië.De onderneming is echter nog niet bevrijd van alle beslommeringen en het venijn kan in de juridische staart zitten. Voor de overname van APC betaalde Tractebel in 1996 15 miljoen dollar aan commissielonen aan drie consultants in Kazachstan. Het drietal ontving een jaar later nog eens 55 miljoen dollar aan commissielonen voor het verwerven van de aardgasconcessie. Het Zwitserse en Belgische gerecht vonden de commissielonen bij speurwerk in witwasdossiers. Deze transacties, alsook de rol van alle betrokkenen, worden door het gerecht onderzocht. Bovenop deze beslommeringen komt het onderzoek van de Bijzondere Belastinginspectie naar de betalingen en de verdeling van de commissies. Erik DE LEYE Stephan VERHEYDEN