Minstrel showman vs. 11 september

Onder de noemer Setats Detinu stelt Yves Vanpevenaege bij Richard Foncke een nieuwe reeks van installaties, fotos en een videowerk tentoon. Het oeuvre van de Gentenaar heeft zich min of meer altijd onder een open vorm aangediend, een esthetiek die meer vragen, ambiguïteit en vertwijfeling oproept dan antwoorden geeft. In de open bevraging voert de kunstenaar enkele wederkerende, nogal gewichtige themas op: de amerikanisering en mondialisering, de illusie die sprookjes aandragen of de onverschilligheid van de moderne tijd als voorbeelden. Ondanks die zwaar beladen onderwerpen wijst Vanpevenaeges beeldvorming geen directe schuldigen aan, nooit wordt een strikt rechtlijnige interpretatie van een situatie geschetst. Een mooi voorbeeld voor de wijze waarop de veertiger zijn beelden construeert, is de kleurenfoto White Death uit 1993: getooid met een Mickey Mouse-masker en dito outfit houdt de kunstenaar in zijn rechterhand een wereldbol op. Uit de mond van het masker loopt een melkachtige vloeistof over de globe. Een beklijvend, grappig en bovenal bevreemdend beeld. Maar wat wil de titel aangeven? Ziet Vanpevenaege Disney als een universeel begrijpelijk symbool voor het kapitalisme? En vermoordt dat kapitalisme de wereld in een witte overvloed?Vanpevenaege werkt gebruikelijk in situ en rond een cluster van werken: elementen van een foto kunnen bijvoorbeeld inhaken op beeldend werk, wat dan weer de aanleiding kan geven tot de creatie van een video. In de zomer van 2001 startte de kunstenaar met een project voor de Gentse galerie Richard Foncke. Het uitgangspunt was, zoals gebruikelijk, een sterk geladen thema. Het kernwerk van de tentoonstelling, de video Setats Detinu (lees maar meteen achterstevoren) voert de zogeheten minstrel show op, een oude vorm van volks entertainment dat in Amerika rond 1900 heel populair was. Vandaag wordt de manier waarop de blanken zich destijds als zwarten schminkten roetzwart met de hypertypische brede witte uitsparing rond de lippen overal als verfoeilijk en racistisch afgedaan. Setats Detinu toont een acteur (een rol van Vanpevenaege zelf) die een aantal handelingen uitvoert: de man schilt een appel, scheert zich zodanig dat de zwarte schmink van zijn gezicht komt, wandelt of telefoneert. Stuk voor stuk zijn het archetypische handelingen, acties die duiden op een wachten, een routine of op verveling. Hoewel Vanpevenaege telkens aanzetten creëert tot de ontwikkeling van een verhaallijn, leidt geen enkele actie in de video tot een interpretatie of een ontknoping. Wel bereikt het werk een bizarre climax als het zwarte goedje dat uit de broekspijp van de minstrel loopt, bloed blijkt te zijn dat de witte badkamervloer slijmerig rood kleurt. Opnieuw zet de kunstenaar een situatie neer die in haar surrealistische kilheid meer vragen oproept dan antwoorden kan geven.Bij Foncke trekt Vanpevenaege de thematiek van de video door in een reeks fotos, Blackface genaamd. Haaks op de afwezige blik en de integere lichamelijke opstelling van de minstrel showman staat de historische ranzigheid waar dit beeld zich onlosmakelijk mee verbindt. Net daardoor krijgt de foto een kwetsbaar en verwarrend surplus. Voorts werkte de kunstenaar bij Foncke een reeks sculpturen en installaties uit: driedimensionale realisaties van scènebeelden uit de video (Badkamermuur, compleet met spoel- en zeepbak of Zonder Titel, een stuk vloerlinoleum en een haarstuk) naast abstracte sculpturen.Op het moment dat Vanpevenaege het project Setats Detinu uitwerkte, vond 11 september met zijn nasleep plaats. Het leidde tot de installatie Collapse, waarin de kunstenaar een wereldbol laat balanceren op een op zich al wankele spiegelzuil. Een al te nadrukkelijk beeld afkomstig van een kunstenaar die zich normaliter sterk toont in het creëren van twijfels.Setats Detinu van Yves Vanpevenaege, tot 10 februari bij Richard Foncke, Spijkstraat 1 in Gent. Woensdag tot vrijdag van 14u tot 18u, zaterdag en zondag van 10u tot 12u30 en van 14 tot 18u. Informatie: 09/ 238.24.90.HitcompilatieNog enkele dagen is in de Antwerpse Galerie Micheline Szwajcer werk van aan de galerie verbonden artiesten geëxposeerd. De relatief grote tentoonstelling de voor de gelegenheid opengestelde achterkamers breiden de oppervlakte van de galerie gevoelig uit is haast een hitcompilatie van uitstekende kunstwerken die de laatste twee jaren in de galerie en op diverse tentoonstellingen te lande te zien waren. Zo zijn drie lichtgevende fotos van David Claerbout, in oktober 2000 voor het eerst bij Szwajcer geëxposeerd, opnieuw in Antwerpen. Untitled (Santa Maria del Salute), Untitled (Ca dOro) en Untitled (Isola San Miguele) hanteren de romantische iconografie die we kennen van postkaartjes van Venetië. Via een procédé van cibachrome fotos en lampenbakken lichten de in een volstrekt duistere ruimte opgehangen fotos pas na een tijdje op. Het oog moet aan hun obscuriteit kunnen wennen. Eenmaal zichtbaar, hebben Claerbouts vage zwartwitbeelden van onder meer palazzi en kathedralen een versterkt tegenstrijdige werking: de sentimentaliteit van de fotos trekt zowel aan als ze afstoot. Naast werk van Claerbout toont Szwajcer schilderijen, installaties en sculpturen van onder meer Bernard Frieze, Daan van Golden, Alicia Framis, Guy Mees, Mark Luyten, Allen Ruppersberg, Dan Graham, Marthe Wéry en Chritopher Wool. Van Ann Veronica Janssens is een nieuw werk opgenomen: het vrolijke Flash Film decoreert een witte muur van de galerie met gekleurde cirkels van verschillende grootte. Ook de iconoclast Wim Delvoye toont een aantal nieuwe werken in Antwerpen. Caterpillar is een uit de kluiten gewassen schaalmodel van een kraan in de vorm van een kathedraal, compleet met honderden gotische accenten als waterspuwers en rozetten. En de weinig verhullend getitelde werken Dick, Lick en Pipe behoren tot een reeks röntgenfotos van expliciet seksuele handelingen.Artists From The Gallery, tot 19 januari in Galerie Micheline Szwajcer, Verlatstraat 14 in Antwerpen. Dinsdag tot vrijdag 10u tot 18u, zaterdag 12u tot 18u. Inlichtingen: 03/237.11.27.Samenstelling: Ive STEVENHEYDENS