Moslimdemocratie in TurkijeLudwig DE VOCHT

De partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AK) van Recep Tayyip Erdogan moet de komende weken bewijzen dat ze een moslimdemocratische partij is. De AK heeft zichzelf geprofileerd als pro-Europees en hoopt dat de EU Turkije volgende maand in Kopenhagen een datum zal geven voor de start van toetredingsonderhandelingen. De AK moet bijgevolg de komende weken de ongerustheid bij de Europeanen wegnemen over de eventuele vestiging van een islamtheocratie in Turkije.De AK zal ook het Turkse leger gerust moeten stellen. Dat is traditioneel de behoeder van het secularisme en bracht in 1997 de islamistische premier Necmettin Erbakan ten val. Het leger is pro-EU en zal waarschijnlijk niet tegen de AK optreden omdat de EU Turkije dan als niet democratisch zou afwijzen.Intussen bestaat wel de kans dat de AK, net zoals haar beide voorgangers, de Welvaartspartij (Refah) en de Partij van de Deugd (Fazilet), verboden wordt. Het gerecht moet zich binnenkort uitspreken over een dergelijk verbod. Een van de belangrijkste argumenten is dat Erdogan niet wil opstappen als partijvoorzitter.Erdogan werd op het eind van de jaren 90 veroordeeld tot een celstraf omdat hij tijdens een bijeenkomst het gedicht De moskeeën zijn onze kazernes, de koepels onze helmen, de minaretten onze bajonetten en de gelovigen onze soldaten had geciteerd. Indien het gerecht de AK na haar klinkende verkiezingsoverwinning zou verbieden, bewijst dat zeker de scheiding der machten in Turkije. Even zeker volgt dan een zware politieke crisis. En die kan Turkije nu best wel missen.De AK mag niet uit het oog verliezen dat een groot deel van het electoraat voor haar heeft gestemd om de regeringspartijen af te straffen. Die werden verantwoordelijk gesteld voor de zware economische problemen en de stijgende werkloosheid waarmee Turkije geconfronteerd wordt. Erdogan heeft beloofd dat de AK het economische herstelprogramma, dat gesteund wordt door het IMF, verder zal uitvoeren. Dat programma voorziet echter ook in een afslanking van het staatsapparaat, lees bijkomende werkloosheid.AK-vice-voorzitter Abdullah Gul, een mogelijke kandidaat voor het premierschap, suggereerde eind vorige maand tijdens een bezoek aan Brussel dat de AK na een verkiezingsoverwinning heel snel de EU haar geloofsbrieven zou voorleggen. Hij beloofde dat de Turkse wetgeving versneld wordt aangepast aan de Europese. Hij beloofde bovendien een uitbreiding van de individuele vrijheden, ook op religieus vlak.De manier waarop de Turken deze specifieke vrijheid gestalte geven zal mee bepalen of de AK haar stelling kan waar kan maken dat een islamland democratisch, transparant en modern kan zijn. Dat geldt ook voor de stelling dat een moslimdemocratisch Turkije in de regio een voorbeeldrol kan spelen.