Advertentie
Advertentie

Museum van de Teleportatie

Olia Lialina was een van de eersten om kunst te maken met het internet en ze zal een van de laatsten zijn om ze te presenteren zoals het hoort. Lialina weet hoe het moet en neemt resoluut het heft in eigen hand. Ze is niet de persoon die zich laat manipuleren door eender welke gemeenschap. In 1998 - twee jaar na haar debuut - opende ze de First real net.art gallery en in 2000 volgde het Last real net.art Museum. Lialina was onlangs in Brussel tijdens de Digitales-conferentie. Wij voegden ons bij de schare fans en luisterden geboeid.Haar eerste internetpaginas maakte Olia Lialina voor Cine Fantom, de Moskouse filmclub waarvoor ze eerder ook enkele filmpjes had gemaakt. Ze kopieerde de sourcecode van bestaande websites en vulde ze in met haar eigen beelden - zoals vele beginnelingen het vandaag nog steeds doen. In 1996 bracht Netscape een nieuwe browser op de markt die gebruikers toeliet om verschillende vensters tegelijkertijd te openen. Meer had Lialina niet nodig om My Boyfriend Came Back From The War te maken. Een net.art-klassieker waarin we veel themas vinden die een rol blijven spelen in haar werk.Het einde is een van de themas in deze primitieve internetfilm die werkt als een hinkelspel. Een tragikomische schietkraam-story over een oorlog die nooit plaatsvond - over elke oorlog die er ooit geweest is. Het gaat over het einde van de oorlog. Of toch minstens over een tijdelijke onderbreking voor de soldaat die naar huis mag. Over het bijna-einde, zoals in dat andere werk van Lialina, haar will-n-testament, waarin ze haar volledige (virtuele) hebben en houden verdeelt onder haar (virtuele) vrienden. Een einde dat er nog geen is. Film is ook een thema, één dat nauw aansluit bij het vorige. Is de cinema immers niet leven en dood/begin en eind verenigd? De vampier zelve, die zich voedt met het leven voor de camera? Is het niet de film die het echte leven doodt en er het eeuwige kunstmatige leven voor in de plaats stelt? Het licht dat pas zichtbaar wordt in het donker. Zo was het tenminste voor de (Franse) filmtheorie tot Godard. Voor Olia Lialina is de cinema opnieuw een begin; de aanzet voor haar eerste stappen in de onsterfelijkheid van het virtuele leven. Deze vrouw zal overleven als de Lumière van het internet. Misschien moeten we hier al een eerste samenvatting maken. Een tussenstop, op zijn Lialiniaans. We brengen de vorige themas samen onder één nieuw thema en noemen dat de update - het einde dat staat voor een nieuw begin. Een voorlopig einde dat het ware einde voor zich uitschuift. Het eeuwige uitstel. Zoals in bovengenoemd will-n-testament, dat ook niet meer hetzelfde is als enkele jaren geleden. Aanvullingen en schrappingen maken mee deel uit van dit werk. Zo is ook het origineel van My Boyfriend Came Back From The War (MBCBFTW) niet meer hetzelfde als vijf jaar geleden. Dat is te zien in Lialinas Last Real net.art Museum, waar de kunstenares verschillende versies van MBCBFTW verzamelt. Naast het originele werk dat on line is sinds 1996, staat een kopie die in datzelfde jaar werd gekocht door het Duitse on-linemagazine Telepolis. Wie goed kijkt, ziet dat de kopie van Telepolis niet helemaal dezelfde is als de versie die de kunstenares zelf on line houdt. De Telepolis-kopie bleef immers ongewijzigd, terwijl Lialina haar eigen versie verder laat evolueren met haar ander werk. Door er een link naar het museum op te plaatsen bijvoorbeeld. De ene versie is authentieker dan de andere. De ene heeft de originele URL, de andere de originele beelden. Het Last Real net.art Museum is on line sinds 2000 - het moment waarop internetkunst doorstroomt naar een ruimer publiek. Dat is twee jaar na de First Real net.art Gallery, waarin Lialina werk van collegas uit de heroïsche beginperiode aan de kunstmarkt tracht te slijten. Het is het moment waarop zichzelf respecterende musea de internetkunst opnemen in hun programma. Eerst in de Verenigde Staten en later ook in Europa. Het was nu of nooit. Voor iemand anders ermee aan de haal ging, startte Lialina met haar eigen verzameling. Daarvoor gaf ze verschillende kunstenaars opdracht een nieuwe versie te maken van MBCBFTW; een update van haar eigen archetypische stuk net.art. Een destructieve daad, zo noemt ze het zelf - haar werk laten afmaken door anderen. Gezien de reputatie van MBCBFTW, was het niet echt moeilijk om kandidaten te vinden die ermee aan de slag wilden. MBCBFTW is een bekend stuk internetkunst, zeer herkenbaar en dankbaar om mee te werken. Naast de eigen versie van Lialina en de Telepolis-kopie staan nog een tiental andere bewerkingen in dit museum. Sommige, zoals de Flash-versie van het Amerikaans-Belgische internetduo Entropy8Zuper! (Auriea Harvey & Michael Samyn), zijn - volgens Lialina - al populairder dan het origineel. Door echte stemmen te zetten op de oorspronkelijke teksten krijgen de personages in deze Flash-versie een eigen identiteit. Nieuwe technologieën op het internet maken dat de dingen er concreter gaan uitzien. Terwijl ze eigenlijk artificiëler zijn geworden. Het is een evolutie die we al kenden uit meer dan honderd jaar filmgeschiedenis en nu terugvinden in dit overzicht van vijf jaar netgeschiedenis.Tussen de eerste primitieve HTML-versie uit 1996 en de nieuwe Flash- en 3D-versies uit 2000 ligt een wereld van verschil. Er is een text only versie; een script met (Russische) regieaanwijzingen bij de dialogen. Er is een audioversie, waarin de personages met een zwaar Russisch accent alweer een volledig andere identiteit krijgen dan in de gesproken versie van Harvey en Samyn. Er is een videoversie die geavanceerder is, maar primitiever lijkt, dan het origineel. Er is een animated GIF-versie, die bestaat uit banners die ook een eigen leven leiden als reclame op andere sites. Er is een sociologische versie, opgevat als een mailinglist. En er is ook een geschilderde gouache-versie voor degenen die iets concreet aan de muur willen als het over kunst gaat. De meest recente is de gameversie van Jodi. En dit zou geen echt museum zijn zonder een eigen archief of museumshop. In het archief staan de afzonderlijke delen van het werk (frames, beelden, teksten,...), klaar voor nieuwe kandidaten die er hun ding mee willen doen. In de shop worden t-shirts en screensavers te koop aangeboden. In de library vindt men artikels over het museum.Lialinas recentste wapenfeit heet Make World. Deze code om het besturingssysteem van bepaalde computers te updaten was ook de titel van het festival dat ze mee organiseerde in haar huidige woonplaats München. Border = 0, location = yes was de ondertitel van dat gebeuren rond themas met trendy namen als infotization, digitization en globalization. Kunstenaars, theoretici en andere internauten gingen er na wat grenzen en locaties nog (kunnen) betekenen. En dat is voorlopig de laatste stop in dit verhaal. Een stop die teruggaat naar Documenta X, waar het voor vele internetkunstenaars is begonnen. Lialina gaf daar mee vorm aan het Kein Mensch ist Illegal-project met een voorstel om individuen te teleporteren via het wereldwijde web. Teleportacia is de naam die blijft terugkeren in vele URLs bij haar webprojecten. Teleportatie als metafoor voor de onbegrensde ruimte van het internet. Lialina benadrukt voortdurend het belang van de locatie - het internetadres of de URL - voor de bezoekers van het Last Real net.art Museum. Linken is belangrijker dan bezitten voor deze digitale conservator en dus leidt elk werk in dit museum rechtstreeks naar de servers van de artiesten/eigenaars. Lialina legt geen nieuwe collectie aan, maar creëert een netwerk naar andere plaatsen op het web. Net.art is immers per definitie on line - het hoort thuis op het internet, en nergens anders. Daarom is dit het eerste en ook het laatste echte net.art museum; van voor de instellingen van glas en beton er hun zalen en - erger nog - kelders mee gingen vullen.http://myboyfriendcamebackfromth.ewar.ru (Last real net.art museum)http://art.teleportacia.org (First real net.art gallery)http://will.teleportacia.org (will-n-testament)http://make-world.org (make world festival)Ondertussen in Korea...Geen museum, zelfs geen galerij, maar wel veel webkunst verzameld op de site van het Korea Web Art Festival. Voor deze eerste editie treden enkele bekende en minder bekende netkunstenaars aan. Entropy8Zuper! kennen we ondertussen uit Olia Lialinas museum. Over hypertekstmeester Mark Amerika, webcineast Young-Hae Chang en hackerscollectief 0100101110101101.org hadden we het eerder in deze kolommen. Maar er is ook nieuw werk, gecreëerd voor de gelegenheid, van het Critical Art Ensemble, de Candy Factory en minder gekende cybergoden.http://www.koreawebart.org ... en in San FranciscoDaar toont een plaatselijke galerij tot half januari multiples van een 20-tal kunstenaars uit het pre-internettijdperk, gaande van Abramovic tot Warhol. Een multiple is een kunstwerk dat geproduceerd wordt in een oplage van meer dan 1 kopie. Dat lijkt me geen slechte definitie voor kunst op het internet. Wat doet immers elke gebruiker vooraleer een werk te bekijken? Een kopie downloaden op de eigen harde schijf. De samenstellers van de tentoonstelling deden er dan ook goed aan om enkele webartiesten te selecteren. Alleen jammer dat op de website geen links worden gelegd met de echte werken. Want is een print van het 16-jarige lichaam van Michael Daines (de jongste internetkunstenaar ooit) nog net.art zonder de veiling die hij organiseerde via eBay.com? Is een certificaat van Michael Mandibergs AfterSherrieLevine.com nog authentiek als ze via een galerij komt en je niet meer naar de originele website moet? Of hoe visionair was Olia Lialina in 1998, toen ze met haar First Real net.art Gallery voor het eerst net.art op de kunstmarkt bracht? Échte net.art welteverstaan - met een URL, voor op een computer. Want dit is fake - voor aan de muur.http://www.hainesgallery.com MicromediatopTerwijl de Europese top-ministers in Laken hun eigen Make World-festival houden, verzamelen elders in Brussel de activisten van de micromedia. Tussen 13 en 16 december worden alle krachten gebundeld om zo goed mogelijk weerwoord te bieden aan de massamedia. Vier Brusselse vrije radios zijn ononderbroken te beluisteren op hun respectievelijke frequenties in de stad. De rest van de wereld kan meeluisteren via het web. Recentelijk vierde Indymedia, de nieuwssite die werd opgestart tijdens de WTO-top in Seattle, zijn tweede verjaardag. De Belgische tak van deze onafhankelijke mediagroep installeert zich tijdens de top van Laken in Cinema Nova, in het centrum van de stad. Meer info op de site van Bruxxel.org.http://www.ulb.ac.be/assoc/radio-campus/ http://www.nova-cinema.com http://www.indymedia.be http://www.bruxxel.org Samenstelling: Pieter van BOGAERT