Advertentie
Advertentie

Muzikanten in V-vorm

Het Brusselse ensemble Het Collectief eindigt het seizoen met een erg intrigerend programma. Twee van de drie te spelen creaties werden in opdracht van het ensemble geschreven. Het programma is opgebouwd rond twee jonge componisten, de Vlaming Paul Craenen en de Maleisiër Kee-Yong Chong. Ook van de nestor van de Vlaamse componisten, Lucien Goethals, staat er een oeropvoering te wachten.Het Collectief opent zijn concert met de Fuga Enigmática uit 1999 van Goethals. Het is een werk voor fluit, klarinet, cello, gitaar en vibrafoon. Zoals de titel weergeeft, verwijst het werk naar de oude vorm van de fuga, maar het is niet helemaal een fuga, het behoudt een enigmatische afstand, zegt fluitist Toon Fret. Het is mooie muziek, heel esthetiserend, met weinig materiaal geschreven. Het klinkt erg verinnerlijkt, als muziek van een gelouterde man.In contrast daarmee staat de sterk zoekende Craenen (1972). Van hem brengt het ensemble eerst Atman (2000) voor basklarinet, piano en elektro-akoestische versterking. De titel wijst op het centraal stellen van de adem van de klarinetspeler. Beperkt tot de vier laagste snaren gaat de pianist hiermee in dialoog. In zijn nieuwe werk, Touw, voor fluit, klarinet, viool, cello en piano, speelt Craenen nadrukkelijk met het functioneren van kamermuziek. Het is geen klassieke compositie die chronologisch wordt uitgevoerd, zegt Craenen. Het is veeleer een experiment waarbij de muzikanten een virtuele mechaniek vormen. De uitvoerders worden in V-vorm opgesteld. Zij horen elkaar, maar zien elkaar niet. Via touwen zijn ze verbonden, waardoor ze schakels in een ketting vormen. Hun actie wordt door strikt muzikale regels bepaald. Elke muzikant moet zo snel mogelijk reageren op de muzikant die net voor hem in actie komt. Zoals vaker bij Craenen is dit werk heel conceptueel, maar tegelijkertijd niet hyperserieus. Het spelelement blijft altijd open in een streven naar wat net niet mogelijk is.Hierna krijgen we twee werken van Chong (1971), waarin treurnis de dragende emotie is. Si (2000) voor fluitsolo is opgedragen aan een overleden vriendin. Het stuk opent met een citaat uit een gedicht van Shang-Yin Li (ca. 850, Tang-dynastie) dat de uitvoerder in het Chinees voordraagt. Het eindigt eveneens met een citaat, ditmaal van de betreurde vriendin Lee-Ting Phang. Het stuk bevat evenveel poëzie als muziek. De klank wordt gaandeweg steeds abstracter en krijgt duidelijkheid door de connotatie met de woorden, verduidelijkt Fret. Voor ons, die de woorden niet verstaan, wordt het enigmatische karakter hierdoor versterkt. De avond besluit met de oeropvoering van Mourning the Murder of an old Banyan tree (2002) voor fluit, klarinet, viool, cello en piano, waarin het verlies wordt betreurd dat moet worden gedragen om vooruitgang mogelijk te maken.Het Collectief concerteert op 8 juni in de Rode Pomp, Nieuwpoort 59, Gent, en op 9 juni in Plateau, Herderstraat 30, Brussel. Kaarten en inlichtingen: Gent: 09/223.82.89, Brussel: 02/513.41.04 of www.nadine.beOne.Last.OneVorige week gaven solisten van het Ictus-ensemble onder de titel Electric Ballroom nog een keuze uit de concertreeks One.Only.One, deze week wordt de reeks definitief afgesloten. Een viertal jaar geleden is de reeks ontstaan uit de bedenking dat hedendaags werk, hoewel vaak complex en hierdoor moeilijk onmiddellijk te vatten, meestal slechts één keer gespeeld wordt. Om hier een mouw aan te passen, bedacht men een concerttype dat slechts één compositie voorstelt, die dan wel tweemaal wordt gebracht. Tussen beide uitvoeringen licht de componist het werk toe. Snel vond de reeks zijn vaste stek in de Kaaitheaterstudios in Brussel. De formule werd vanaf dan ook vastgelegd op een stuk voor één solist met elektronica. Voor deze laatste editie wordt daarvan afgeweken. Twee percussionisten, Gerrit Nulens en Michael Weilacher, staan zonder elektronische begeleiding op het podium. Zij brengen samen The Black Page #1 uit 1976 voor drums en marimba van Frank Zappa. Het is een van die stukken die door een aanhoudende hype haast mythische proporties heeft gekregen. Zappa schreef het voor zijn drummer om te zien hoe ver hij ritmisch kon gaan. Nadien schreef hij er een melodie en akkoorden bij. Destijds gold het als onspeelbaar, maar topvirtuozen als Nulens en Weilacher kunnen het wel de baas, zelfs tweemaal. Hiernaast brengt Nulens een eigen soloversie van Clapping Music van Steve Reich, dat oorspronkelijk voor twee paar mensenhanden werd geschreven. Weilacher brengt werk uit zijn eigen reeks Streetbeats, een ritmische zoektocht op recuperatiemateriaal. Het concert wordt gevolgd door een danceparty.Het einde van deze reeks betekent niet het einde van dergelijke initiatieven. Ictus neemt nu een sabbatjaar om in 2004 een nieuwe formule voor te stellen. Wellicht zal het gaan om een formule waarbij telkens een opdracht wordt gegeven aan een componist om een stuk te schrijven voor een solist, elektronica én kortfilm.De allerlaatste One.Only.One met werk van Zappa, Reich en Weilacher op 10/06 om 20 uur 30 in de Kaaitheaterstudio's, O.-L.-V. van Vaakstraat 81, Brussel. Kaarten en inlichtingen: 02/201.59.59 of www.kaaitheater.beSamenstelling: Peter-Paul DE TEMMERMAN