Nationale Pest

Niet Bart Peeters, maar Vadertje Staat richt dezer dagen nog eens het woord tot elke burger ouder dan zes jaar. Op indirecte, geschreven wijze weliswaar, en er worden beslist meer vragen gesteld dan er beloftes worden gemaakt. Antwoorden is verplicht, op straffe van boete. Kortom: de volkstelling ligt weer in de bus. Deze algemene socio-economische enquête is in zekere zin het enige referendum dat de regering uit vrije wil lanceert. Hoewel, hiermee wordt vooral een Europese verplichting nageleefd, zoals de enquêtewebsite verduidelijkt. Volgens deze site is het eigenlijk vooral een soort traditie die universeel in ere wordt gehouden, van Canada tot Maleisië. Overigens, waren Jozef en Maria ook niet op weg naar een door de Romeinen opgelegde volkstelling toen ze in een stal in Betlehem onderdoken?Al is deze praktijk dan inmiddels wereldwijd ingeburgerd, en al zijn het van oorsprong Arabische cijfers waar zon fanatiek belang aan wordt gehecht, het is en blijft een typisch westerse uitvinding. Wie gelooft in de maakbaarheid van de maatschappij, gelooft doorgaans ook in de meetbaarheid van maatschappelijke fenomenen. Zon grondige stand van zaken dient immers speciaal om het welzijn van het cliënteel (de bevolking) te verbeteren. Warenhuizen doen precies hetzelfde.Maar wat als die gestage maatschappelijke verbetering plots tot in zijn fundamenten gebruskeerd wordt door bijvoorbeeld een terreuraanval? En ook zonder die onvoorziene omstandigheden: hoe lang blijft een tienjaarlijkse diepteanalyse relevant als de ontwikkelingen zo razendsnel gaan als precies de afgelopen tien jaar? Het fileprobleem is er sinds een decennium alvast niet minder op geworden. Het blijft koffiedik kijken wat op lange termijn de gevolgen zijn van de WTC-aanslagen voor ons samenlevingsmodel, maar sommige vermoedens zijn voorspelbaar genoeg om ook waarschijnlijk te klinken. Na het verlies van meer dan zevenduizend mensenlevens bij de aanslagen, zullen we straks wellicht ook moeten betreuren hoezeer het privé-leven van miljoenen burgers geterroriseerd blijft door ergens een Vadertje Staat. Een van de meest directe consequenties is wel dat geen enkele Amerikaan, of inwoner binnen de alliantie, zich nog durft te verzetten tegen allerlei gesofisticeerde vormen van veiligheidscontroles. Burgerrechten zijn leuk, maar kunnen niet primeren tijdens een antiterreuroorlog. Zelfs het Verenigd Koninkrijk lijkt plotsklaps toch te vinden voor de introductie van een identiteitskaart. Nederland heeft ook afgekondigd consequenter op te treden inzake legitimatiebeleid, voordien een taboe.Ach, wie niets te verbergen heeft, hoeft ook niets te vrezen, luidt het dan. Alsof een valse beschuldiging geen kwaad kan aanrichten, alsof er geen misverstanden mogelijk zijn, alsof andere culturele noties van privacy en individualiteit geen respect verdienen. De eerste vergelijkingen na de WTC-aanslag betroffen vooral actiefilms, maar straks zou een film als Enemy of the State (regisseur: Tony Scott) wel eens even profetisch kunnen blijken. Daarin krijgt een succesvolle zwarte advocaat zonder het zelf maar enigszins te beseffen een floppy met politiek erg delicate informatie in bezit. De klopjacht van de overheid die erop volgt is tegelijk een straffe demonstratie van de allerslimste spionagetechnieken, inclusief satellieten en digitale snufjes. Als het internet, de mobiele telefonie en satellieten oorspronkelijk door en voor het militaire apparaat zijn ontwikkeld, wat zal de recente terreur dan aan technologische tegenreacties meebrengen?In elk geval heeft onze regering al aangekondigd dat het de laatste keer is dat we op die manier ons huiswerk moeten maken. Dus zijn ze weldra in staat om op eigen houtje ook de lastigste gegevens over ons op te snorren. Tellen we allemaal mee, of moeten we juist op onze tellen gaan passen? Wie privatiseert er straks onze privacy? De enquête dient enkel voor het opmaken van globale en anonieme statistieken, staat er. Persoonlijke gegevens worden daarna vernietigd. Maar wie controleert de controleur?