Oefeningen in lust en liefde

Hoewel de Oostenrijkse toneelauteur Arthur Schnitzler (1862-1931) aanvankelijk medicijnen studeerde, zou hij zich later volledig aan de literatuur gaan wijden. Gevoed door het fin-de-siecle en de decadence in zijn geboortestad Wenen, groeide hij al snel uit tot een van de meest gespeelde Duitstalige tonelisten van voor de Eerste Wereldoorlog. Groot is zijn talent om fijne gevoelens te verwoorden en door te dringen tot die verlangens en driften, die anderen liever verborgen hadden gehouden. Niet zo verwonderlijk is het dus dat de psychiater Sigmund Freud hem in 1922 een brief schrijft met de bekende passage: 'Uw fascinatie voor de waarheden van het onderbewuste, het driftleven van de mensen en voor de verbondenheid tussen liefde en dood, treffen me met een beangstigde vertrouwdheid.' Ook nu nog worden stukken als 'Liebelei' uit 1895 of 'Reigen' 1900 vaak gespeeld. Veelal gaat het om speelse teksten waarin de relatie van een man tot een of meerdere minnaressen de hoofdmoot uitmaakt en dat overgoten met een tikje erotiek en veel sceptische bedenkingen over het wel en wee van (vaste) liefdesbetrekkingen. Ook in 'Anatol', dat momenteel gespeeld wordt door het Antwerpse theatercollectief De Roovers, is het niet anders. Deze tekst uit 1893 bundelt eigenlijk een zevental eenakters die Schnitzler sinds 1888 aan het papier had toevertrouwd. Centraal staat de jonge burgerzoon Anatol die met zijn vriend Max filosofeert over liefjes allerhande. Luchtige en diepgravende gesprekken over lust, trouw en de onbereikbare liefde wisselen elkaar af en dat doorvlochten met bezoekjes van vrouwen die langslopen om even later weer te verdwijnen. Algauw wordt duidelijk dat idealisme en langdurige liefde geen beste maatjes zijn. Een en ander kan gelezen worden tegen de achtergrond van de laat-negentiende eeuwse kloof tussen randstad en het mondaine centrum. Deze zou voor Schnitzler mee bepalend zijn voor het seksuele gedrag van de meisjes: zij die uit de periferie komen heten trouw maar saai te zijn, terwijl het de wulpse wichtjes uit de stad dan weer vaak aan toewijding en naturel ontbreekt. In het kunstencentrum Monty spelen De Roovers deze week een eerste reeks van deze voorstelling, die begin volgend seizoen wordt hernomen. Voor de gelegenheid werd een grote cast verzameld, met naast de kernspelers Sara de Bosschere, Luc Nuyens en Sofie Sente ook een hele rist gasten: Ann de Wilde, Wine Dierickx, Veerle Dobbelaere, Elke Dom, Mathijs Scheepers, Kyoko Scholiers, Bas Teeken, Chris Thys, Katelijne Verbeke, Mieke Verdin en Ann Verhelst. Doorheen de zeven losse scenes steken ze samen de vlam aan dit compromisloze spel van zoenen en bijten, waarin de reflectie na de feiten tegelijk droef maakt en toch genoeg argumenten biedt om zich steeds weer tegen een vers lijf aan te schurken. JA 'Anatol' wordt van 29 tot 31 mei gespeeld in het kunstencentrum Monty, Antwerpen (inlichtingen en reservering: 03/238.91.81). Reisvoorstellingen vanaf 18 september (inlichtingen: 03/235.04.90, Thassos).