Ornette & de prins

Pierre Boulez, Robert Rauschenberg, John Gielgud, Frederico Fellini en Frank Ghery gingen hem voor. Saxofonist Ornette Coleman (1930), de laureaat van de Premium Imperiale Award van de Japan Art Association, verkeert in goed gezelschap. De prijs staat onder de hoge bescherming van prins Hitachi, de broer van keizer Akihito, en bedraagt 15 miljoen yen, goed 125.000 euro. Coleman is de eerste jazzmuzikant op het lijstje prestigieuze winnaars. Hij was ook een van de eerste jazzmuzikanten die destijds (1994) de Genius Grant mocht ontvangen van de McArthur Foundation, goed voor 350.000 dollar. Voeg daaraan toe een paar naar verluidt erg succesvolle vastgoedtransacties in downtown New York, en u begrijpt waarom Ornette Coleman de voorbije jaren niet zo nodig de hele tijd hoeft op te treden.Leven en werk van Ornette Coleman staan beschreven in de biografie The Harmolodic Life van John Litweiler. Een groot en belangrijk gedeelte van dat werk werd in 1993 gebundeld in de nog altijd verkrijgbare cd doos Beauty is a rare thing. Die opnamen voor het Atlantic-label dateren uit de cruciale periode 1959-1961, toen zijn geruchtmakende kwartet met trompettist Don Cherry, bassist Charlie Haden en drummer Billy Higgins het Five Spot Café aan de Bowery vulde met voor- en tegenstanders. Sindsdien schreef Coleman werk voor symfonieorkesten (Skies of America) en kamermuziekensembles, soundtracks voor David Cronenberg (Naked Lunch), kreeg hij compositieopdrachten voor de opening van dure kunstencentra en concertzalen.Ondanks al die erkenning van een bepaald establishment blijft er in jazzkringen ruis zitten op de appreciatie van Colemans bijdrage. Waarom dat wantrouwen? Zou het zijn ongeschoolde saxofoonspel zijn, gecombineerd met de selfmade retoriek van de zwarte volksjongen uit Forth Worth, Texas? Net als Thelonious Monk voor hem, heeft Coleman geen enkele boodschap aan virtuositeit, net als Monk speelt hij vals. Coleman in de International Herald Tribune van 19 september daarover: The good thing about music is that theres a lot of room to make your own mistakes. If you can find out what a mistake is. Een meester in statements die niets betekenen maar toch aan het denken zetten.Sommigen beschouwen Coleman als een geniaal saxofonist die zijn eigen regels maakt, anderen als een banale rhythm & bluesspeler met erg bizarre trekjes - sluit het een het ander uit?. En net als Monk, die hem overigens verafschuwde, maakte Coleman weinig school. Met het album Free Jazz zette hij in 1961 een trend in, maar de vrijheidsdrang, pathos en virtuositeit van een andere saxofonist, John Coltrane, oefenden een veel grotere en blijvende invloed uit op komende generaties. Coleman ontwikkelde een geheimzinnig universeel systeem om de combinaties van harmonie en melodie oneindig uit te breiden (Harmolodics), maar vond slechts weinig volgelingen. Ook op zijn 71ste blijft de volkskunstenaar Ornette Coleman verontrusten, een helaas vergeten roeping waaraan nog slechts weinig jazzmuzikanten gehoor geven. Mary & de sterren De meeste van de elf korte solostukken voor viool of altviool zouden op een kantje van een oude 78-toerenplaat passen. En net als de beste drie-minutenstukjes van weleer vertellen zij alles wat er te vertellen valt. De cd heet Witchfiddle, de violiste is Mary Oliver, Amerikaanse in Amsterdam, sinds kort ook bij het ICP-orkest van Misha Mengelberg.Oliver slaagt erin om in elk stuk twee, drie vaak contrasterende motieven gelijktijdig en in dialoog met elkaar te ontwikkelen. Zoals lang geleden bij de knapste big bands, maar dan in een abstracte versie tot het uiterste gereduceerd. Of zoals bij een goochelaar, die verschillende ballen constant in de lucht houdt in afzonderlijke circuits die toch een enkele vloeiende beweging vormen. Oliver doet dit afgemeten en toch intens, met een grote helderheid en zonder de nodeloze opwinding die zo vaak met free jazz wordt geassocieerd.Professor George Lewis - wanneer zien we die geweldige trombonist toch nog eens op het podium? - schreef er een uitnodigende tekst bij. Meteen heb ik zin om kennis te nemen van Olivers universitaire thesis, Constellations in Play. Die handelde over de overeenkomsten tussen de constellatie van de sterren en de improvisatie. Een zin eruit: As stars are made intelligible through being seen forming a constellation, so are the conditions of an improvisation organized by intuition to form its identity. Zoals gebruikelijk bij het ICP-label maakte Han Bennink bij dit meesterwerkje een krachtig omslagontwerp.Mary Oliver, Witchfiddle, ICP RecordsChico & de sigarenUit het persbericht ter gelegenheid van de 80ste verjaardag van drummer Chico Hamilton: .we are HAPPY to announce a busy Fall Schedule for Legendary Jazz Drummer & Bandleader Chico Hamilton who turns 80 on September 21st!! First up, Chico and his young Euphoria will be featured in a national print advertising campaign for Macanudo Cigars!!Uit het persbericht ter gelegenheid van de release van het highly-anticipated new album van Grammy-winner Diana Krall: Krall has recorded one of her first original songs, entitled Charmed Life, for a nationwide Target ad campaign. Target is een warenhuisketen, sigaren waren wellicht te delicaat voor blonde Diana. Over Kralls nieuwe album, The look of love, later meer, ook dat moet gebeuren.Van de meesterlijke Hamilton kunt u tussen de reclamespots door het recente Foreststorn proberen (Koch), of met wat geluk een Japanse heruitgave scoren van een van de oude opnamen voor Pacific Jazz. Samenstelling: Rob LEURENTOP