Advertentie
Advertentie

Ouderwetse kletskoek

Begeleid met een barnumreclame, verscheen enkele jaren terug de eerste Blake en Mortimer-strip, De Zaak Francis Blake, die niet van de hand was van zijn (inmiddels overleden) meester, Edgar P. Jacobs. De oplage was, zeker in de oorspronkelijke Franse versie, uitzonderlijk hoog: een half miljoen exemplaren (70.000 in het Nederlands). Het ziet er naar uit dat zijn opvolger Het Voronov-complot dezelfde weg opgaat. Of die oplage ook effectief verkocht zal worden, is nog maar de vraag: de strip blijkt een bijzonder taaie kluif te zijn.Laten we eerlijk zijn: de ontstaansgeschiedenis van Het Voronov-complot is eigenlijk interessanter dan de strip zelf. Ted Benoit, de té nauwgezette tekenaar van De Zaak Francis Blake, slaagde er maar niet in zo vlug mogelijk voor een opvolger te zorgen. Gevolg: uitgeverij Dargaud ging op zoek naar een tweede ploeg die de algemene productie van Blake en Mortimer-verhalen wat meer vaart zou geven. Wie het eerst klaar zou zijn met zijn nieuwe strip, zou het eerst worden uitgegeven. Het werd dus de ploeg van tekenaar André Juillard (bekend van onder meer De 7 Levens van de Sperwer), die zijn stijl volledig aanpaste aan de nogal houterige Jacobs-stijl, en van scenarioschrijver Yves Sente. Laatstgenoemde is nieuw in deze job, maar al wel vertrouwd met strips via zijn werkgever uitgeverij Lombard, waar hij directeur is. Volgens Sente, in het Franse stripvakblad Bodoï, was de beroemde Jean van Hamme, scenarioschrijver van De zaak Francis Blake als coach eveneens betrokken bij dit nieuwste verhaal. Dat de strip volgeborduurd is met brede lappen tekst, wijt Sente gedeeltelijk aan het feit dat hij het verhaal oorspronkelijk in twee delen wou publiceren. Maar dat leek wat te hoog gemikt voor zijn proefstuk. Bovendien moest hij zijn verhaal zes bladzijden inkorten Vandaar. Sente stopte ook enkele vrouwenfiguren in zijn strip, zij het in een ondergeschikte rol. Als Jacobs nu nog zou leven, zou hij beslist heldinnen in zijn verhaal hebben gebracht. Van Hamme deed het ook in het vorige album! Juillard heeft ze getekend zoals hij ze aanvoelde. Ik heb hem alleen een indicatie gegeven voor het personage van Nastasia Wardynska (assistente van doctor Voronov en spionne voor de Britten, n.v.d.r.). Ze moest voor mij een mix worden van Grace Kelly en Ingrid Bergman. Twee symbolen van de sobere, klassieke vrouwelijke schoonheid uit de jaren 50, die gestalte konden geven aan Nastasia, dat jonge Russische meisje in een godvergeten ruimtevaartbasis, ergens in Kazachstan, in 1957. Make-up moet daar zeldzaam geweest zijn.En daarmee weten we meteen ook dat Het Voronov-complot zich in de jaren 50 afspeelt, de jaren van de Koude Oorlog, toen het communisme nog hoogtij vierde en door het Westen als de baarlijke duivel werd afgeschilderd. De auteurs beperken zich tot loutere reproductie van oudbakken theorieën uit die tijd. Tekenaar Juillard vond het plezierig de jaren 50 te laten herleven via de Jacobs-stijl van Het Gele Teken (het album dat in verschillende lijstjes werd uitgeroepen tot dé strip van de 20ste eeuw). Eerder had hij geweigerd het vervolg op het eerste Sato-album te tekenen, dat Jacobs nooit had kunnen voltooien, iets wat Bob de Moor uiteindelijk voor hem zou doen. Maar dit nieuwe album, dat zag Juillard wel zitten. Ook hij vindt dat Sente vrij gul is geweest met commentaartekst bij de strip, meer nog dan Jacobs indertijd. Maar volgens hem is niets daarvan overbodig. Alles haakt perfect in elkaar.De tekst heeft me veel tijd gekost. De lettering gebeurde wel met de computer, maar ik moest de letters toch vooraf allemaal met de hand uitschrijven om te zien hoeveel volume ze innamen. Zodat ik kon zien wat er nog overbleef voor de tekening. Het was een proces van proberen en opnieuw proberen tot ik het juiste evenwicht had gevonden. Je moest toch nog zien wat er te zien viel. Een slavenwerk. Ik heb er 14 maanden aan gewerkt, van 9 uur s morgens tot 8 uur s avonds, zeven dagen per week, haast onafgebroken. Voor de aandachtige kijker heb ik in mijn prentjes enkele knipoogjes verwerkt naar Het Zwarte Goud en De Scepter van Ottokar van Hergé en naar Het Gele Teken van Edgar Jacobs zelf.Het eindresultaat van dit titanenwerk is een gemiste kans. Het Voronov-complot blijkt een retrostrip, waarin iedere plotwending enkele bladzijden nodig heeft vooraleer ze effectief voltrokken is. De lezer wordt in de eerste plaats geconfronteerd met talking heads het lijken wel nieuwslezers die geregeld enorme brokken tekst braken. Pas op bladzijde 22, we zitten dan al ongeveer in een derde van de strip, is er sprake van enige actie, wanneer Philip Mortimer door toedoen van de valse Voronov plots enkele tientallen meters boven een toneelscène bengelt.RTBf-stripjournalist Hugues Dayez heeft gelijk als hij beweert dat de nieuwe Voronov het zo typische anticiperende karakter mist van de meeste Jacobs-strips, waarmee hij via science-fictionachtige themas bepaalde maatschappelijke evoluties verwerkte en er tegelijk ook kritiek op uitoefende. Zo handelde S.O.S. Meteoren lang voor zijn tijd over klimaatbeïnvloeding en anticipeerde De 3 Formules van professor Sato op de ethische vraag van het mogelijke klonen van mensen. Voronov heeft enkel maar een verhaal te bieden van een Z-bacterie, geplukt uit de ruimte, waarmee kwaadaardige wetenschappers of grootmachten een bacteriologische oorlog zouden kunnen ontketenen. Het kat-en-muisspel van de elkaar bestrijdende spionagediensten hierrond is voorspelbaar.De auteurs hadden eindelijk de kans kunnen grijpen om van Blake en Mortimer een modernere, spitsvondige science-fictionactiestrip te maken, maar ze kozen ervoor de nostalgische sfeer van de oude dagen te herscheppen, met pseudo-literaire, metereologische commentaartjes als Moskou baadt in de bleke gloed van de volle maan en () een ijskoude regen striemt het plaveisel van Piccadilly.Scenarioschrijver Sente heeft zich al ingedekt tegen de kritiek. Het was William Vance (XIII) die hem de raad gaf bij de publicatie van het album oordopjes in te stoppen, gedurende een maand. Je zult klappen krijgen, maar je zult zien, na een maand gaat het beter. Laat je daar niet aan vangen. Een goede raad. RPBlake en MortimerYves Sente/André Juillard. Het Voronov-Complot, uitgeverij Blake en Mortimer, Brussel.Het Franse stripvakblad Bodoï nr.26 (7, rue de Paradis, 75010 Paris, tel.: 0033-2/47.87.01.76) van januari 2000 wijdt enkele artikels aan dit Voronov-Complot. Je vindt het in sommige krantenwinkels.