Advertentie
Advertentie

Overmorgen wordt in de Antwerpse Galerie De Zwarte Panter het boek 'Le

Overmorgen wordt in de Antwerpse Galerie De Zwarte Panter het boek 'Leve Mij' van Johan Anthierens gepresenteerd. Een keuze van brieven, artikels, columns en tekeningen die hij heeft gemaakt, van de jongvolwassenheid tot zijn dood op 20 maart 2000. Voor de samenstelling tekenen Brigitte Raskin en Karel Anthierens. Daardoor krijgt het boek autobiografische trekjes, ontdaan van het weee parfum dat autobiografieen soms ontsiert. Het wordt mijns inziens een van de belangrijkste boeken van de naoorlogse geschiedenis van Vlaanderen. Om twee redenen. Een: De boventitel van 'Leve Mij' is 'Niemands meester, niemands knecht'. Deze roepzin typeert Johan ten voeten uit, maar is tevens een verwijt. Want het leven van Johan Anthierens volgt de op- en ondergang van de maatschappelijke (r)evolutie, die haar hoogtepunt bereikte eind van de jaren zestig en aan de ondergang begon begin van de jaren zeventig. Het eindresultaat is een saaie bedoening, vergelijkbaar met de periode voor de Eerste Wereldoorlog. Het enige verschil is dat er toen elektriciteit voor enkelen was en nu elektronica voor iedereen. Johan heeft gedaan wat velen wilden doen, maar lieten. Bij gebrek aan moed. Slechts een handvol eenmanslegertjes hield vol. Daarmee win je jammer genoeg geen oorlog, maar strand je in een Utopia. De overmacht is te groot. Als ik aan Johan denk, denk ik aan Paul van Ostaijen. Ook hij werd geroemd maar slechts door een handvol getrouwen gevolgd. Zo ook Johan. Elke daad, zowel met de tong als met de pen, was de sloop van een heilig huisje. Paul en Johan hoopten dat zij mensen konden aanzetten tot het bouwen van Malperthuizen, die de individuele vrijheid zouden stimuleren. Jammer genoeg werden het nieuwe heilige huisjes. Waarin zorgvuldig het individuele denken aan banden werd gelegd, ten bate van een Nieuwe Orde. De laatste nieuwe versie, de versie die Johan Anthierens voelde aankomen en waartegen hij zich verzette, heet Democratisch Fascisme. Twee: 'Leve Mij' schetst een portret van een persoonlijk leven, en allen die er als nabije of verre verwant mee te maken hadden. Ook dat deel is aan de geschiedenis van de tweede helft van de twintigste eeuw gebonden. Want Johan portretteerde een familie die het ene moment lijdt en het andere moment geniet van de voor- en nadelen van de mondialisering van de Amerikaanse droom van na 1945. Een Amerikaanse droom waarin de voordelen vaak nadelig zijn en de nadelen voordelig. Zonder dat je daar enige weet van hebt of invloed erop kan uitoefenen. Vooraf, tijdens noch nadien. Dat deel zou wel eens het meest gevoelige kunnen worden. En het meest belastende. Voor hen die verantwoordelijk waren voor het creeren van een Nieuwe Wereld, maar daar schandelijk in mislukt zijn. Sociaal, cultureel en politiek. Omdat de familie Anthierens model stond voor hoe een familie had kunnen zijn als de dromen van na de Tweede Wereldoorlog niet waren geboycot of verknoeid. Elke familie van enig intellectueel niveau heeft zijn rebel. Die van de familie Anthierens heette Johan. Hij schudde aan de boom. Hij schopte tegen de stam. Hij omhelsde de takken, de twijgen, de bloemen. Hij streelde de vruchten, schreide voor een vallend blad, maar kon niet verhelpen dat ook 'zijn' familie bij momenten slachtoffer was van de lokroep van de Apocalyps. 'Leve Mij' is een standbeeld. Een voorbeeld, een leerboek. Voor wie hem begreep bij leven en hem nog moet begrijpen na zijn dood. Het is de ultieme kans. Guido LAUWAERT