Advertentie
Advertentie

PaleisrevolutieJim LANNOO en Kristien VAN HAVER

De EU-leiders keuren vandaag de Verklaring van Laken goed. Die verklaring was al een jaar geleden tot het hoogtepunt van het Belgische EU-voorzitterschap gebombardeerd. Dat was nog voor Nice, de Europese top die het aanzien van Europa zou veranderen. En die uiteindelijk een ingewikkeld en onverkoopbaar compromis opleverde en de echte institutionele aanpassingen doorschoof naar de verre toekomst.Na Nice zei premier Guy Verhofstadt dat hij Europa de techniek van nachtelijke compromissen had geleerd. De vele Europese toppen daarvoor die tot de vroege ochtend duurden, dateerden immers van voor zijn tijd.Nu denkt Verhofstadt dat hij Europa ook de wijsheid van zijn burgermanifesten moet bieden. Want dat er ook in Europa een diepe kloof gaapt tussen burger en politiek, is overduidelijk.De Verklaring van Laken maakt in een eerste deel een evaluatie op van de Europese Unie. Een gemengde balans: de unie zorgde voor vrede en welvaart, maar staat te ver van de burgers. In een tweede en derde deel zegt de verklaring hoe het toekomstdebat moet worden georganiseerd en waarover dat debat moet gaan. Het uiteindelijke doel is op basis van de werkzaamheden van een werkgroep, de Conventie, te komen tot een herziening van het EU-verdrag.De verklaring stelt vast dat de burger een minder bureaucratisch en een duidelijker Europa wil. Maar de discussie die het voorbije jaar en vooral de jongste zes maanden, onder Belgisch voorzitterschap, werd gevoerd, is niet van aard om de kloof met de burger te vernauwen. Op nationaal vlak heeft dit debat de voorbije maanden nauwelijks de harten beroerd.Er wordt voortdurend gegoocheld met dure woorden, zoals een Conventie. Daarin moeten vertegenwoordigers van de Europese instellingen en van de nationale regeringen en parlementen een verdragsherziening voorbereiden. De Conventie moet het hebben over een bevoegdheidsverdeling tussen Europees, nationaal en regionaal niveau, over de vereenvoudiging van de EU-verdragen en over de opportuniteit van een Europese grondwet: allemaal termen die vergroeid zijn met het huidige institutionele radarwerk en geen volksmassas in beweging brengen.In Nice bleek de som van de nationale belangen veel groter dan de gemeenschappelijke cultivering van een Europese droom. Waarom zou dit sentiment een jaar later veranderd zijn? De Conventie is geen toverformule om Europa te hervormen. De vergadering kan bovendiende EU-leiders niet verhinderen minder ingrijpende hervormingen door te voeren dan ze voorstelt. Nieuwe politieke spelletjes op het hoogste niveau zijn dan niet uitgesloten.De verleiding zal ook groot zijn om in de Conventie de geschiedenis van Europa te herschrijven en detailvragen op te lossen die niet ingaan op de fundamentele noden van democratie, transparantie en efficiëntie. En dan is de top van Laken niet meer dan een paleisrevolutie geweest.