Advertentie
Advertentie

ParticratieStefaan Huysentruyt

Toen Guy Verhofstadt nog oppositieleider was, schreef hij manifesten waarin hij de burgerdemocratie predikte. Om de stem van de burger-kiezer luider te laten klinken, pleitte hij onder meer voor de afschaffing van de lijststem en van het systeem van opvolgers. Beide maatregelen zouden de macht van de partijhoofdkwartieren over de lijstsamenstelling aanzienlijk inperken. Toen Guy Verhofstadt in 1999 eerste minister werd van een paars-groen kabinet, wist hij de afschaffing van het opvolgerssysteem in het regeerakkoord te laten inschrijven. Wat de lijststem betreft, konden de liberalen slechts een halvering van het gewicht afdwingen. Die halvering heeft bij de federale parlementsverkiezingen van 18 mei van dit jaar, de eerste keer dat ze werd toegepast, allesbehalve brokken gemaakt. Dat blijkt uit een analyse van de afdeling Politologie van de KULeuven. Hoewel meer kiezers dan ooit een voorkeurstem uitbrachten, zijn er alles bij mekaar slechts negen parlementsleden die hun verkiezing aan de halvering te danken hebben. Voor veel meer burgerdemocratie heeft dit dus niet gezorgd. Het systeem van opvolgers werd door het vorige federale parlement effectief afgeschaft, maar enige tijd later door datzelfde parlement al weer ingevoerd voor er ook maar een verkiezing zonder opvolgers had plaatsgevonden. Bovendien waren de opvolgersplaatsen op 18 mei meer dan ooit begeerd. Want omdat de boegbeelden van de partijen de voorbije verkiezingen zich zowel voor Kamer als voor Senaat konden kandidaat stellen, kwamen de opvolgers goed aan hun trekken. Boegbeelden die in beide kamers verkozen werden, konden maar in een van beide zitting hebben en moesten dus kiezen. In de andere kamer kon een opvolger de eed afleggen. Bovendien moesten ook alle verkozenen die federale minister werden of ervoor kozen minister te blijven van een van de deelstaatregeringen, door opvolgers vervangen worden. Het gevolg is dat niet minder dan een op de vijf kamerleden een opvolger is. Vaak gaat het om mensen die bij de verkiezingen nauwelijks stemmen achter hun naam wisten te vergaren en hun zitje bijgevolg enkel te danken hebben aan het partijhoofdkwartier dat hen een gunstige plaats op de opvolgerslijst bezorgde. de recordhouder is de Spirit'er Walter Muls, die amper 686 voorkeurstemmen behaalde en als opvolger van Bert Anciaux in de Kamer de eed aflegde. Niettegenstaande de kiezers op 18 mei meer dan ooit een voorkeurstem uitbrachten, hebben ze minder dan ooit zelf bepaald wie hen in het federale parlement vertegenwoordigt. De burgerdemocratie is nog altijd veraf, de particratie almaar opdringeriger. Beterschap is niet meteen in zicht. Want de paarse partijhoofdkwartieren willen absoluut dat het opvolgerssysteem, dat op deelstaatniveau nog altijd is afgeschaft, tegen de deelstaatverkiezingen van volgend jaar ook op dat niveau opnieuw is ingevoerd.