Pendel

De klacht is uitentreuren herhaald. Vlamingen vertonen steeds minder ondernemerszin en verkiezen liever de zekerheid van een vaste job. Vorige week verscheen de zoveelste studie waaruit blijkt dat Vlaanderen het stimulerend klimaat mist om starters te overtuigen. Vlaanderen blijkt te behoren tot de minst ondernemende regios in Europa.In de studie worden de zogenaamde remmende en stimulerende factoren aangehaald om een eigen zaak te beginnen. Ze zijn intussen al een tijdje bekend. Ontevredenheid over de werksituatie als werknemer, de drang om zijn eigen baas te zijn en de hang naar financieel succes werken als aansporing. Als hindernissen komen vooral het gebrek aan stimulansen op school en de moeizame financiering.Uiteraard zullen al die factoren een rol spelen. Maar dat in dit soort internationaal onderzoek nooit de economische historiek van de regios wordt vergeleken, is een gemiste kans. Nochtans zijn er nogal wat specialisten, zoals Wim Vanhaverbeke, professor regionale economie aan het Limburgs Universitair Centrum (LUC), die nog een andere verklaring hebben. Vlamingen zouden op hun lauweren rusten vanuit twee economische vaststellingen: een soort zelfgenoegzaamheid over wat ze de voorbije 30 jaar gepresteerd hebben en de relatief grote aanwezigheid van multinationale ondernemingen. Een eenvoudige vergelijking tussen Vlaanderen en Wallonië bevestigt dat. Uit het zuiden van het land komen de laatste jaren steeds meer signalen dat, ondanks het jarenlange stigma, de ondernemerszin de Vlaamse overtreft. Dat blijkt uit de GEM-studie van Vlerick, maar ook uit initiatieven op het terrein en uit de recente groeicijfers van beide regios. De belangrijkste determinerende factor om een eigen zaak te beginnen lijkt daarbij de pure noodzaak. Voor de vele Walen die de voorbije jaren de sluiting van diverse multinationals en industriële mastodonten in staal en steenkool aan den lijve hebben ondervonden, zat er gewoon niets anders op dan een eigen zaak te beginnen. Ondanks het slechte statuut van de zelfstandigen, ondanks financieringsmoeilijkheden, zelfs zonder een expliciete stimulering op school. Op die manier slaat de pendel van het ondernemerschap stilaan door naar Wallonië. Voorlopig zijn er in Vlaanderen nog heel wat multinationals die de tewerkstelling van productieve arbeiders en bedienden garanderen. Wanneer er dan toch eentje verhuist, kan de sociale zekerheid nog de ergste gevolgen opvangen. Maar deze twee factoren zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden: de verhuizing van enkele multinationals uit Vlaanderen kan de druk op de sociale zekerheid zo sterk opdrijven dat er een sneeuwbaleffect ontstaat. De overheid zal daardoor op den duur moeten kiezen tussen de pest en de cholera: verhoging van de sociale bijdragen of verlaging van de werkloosheidsuitkeringen. De eerste optie zal nog meer multinationals het land uitjagen. De tweede is sociaal niet wenselijk. Maar wanneer de liberalen in de volgende legislatuur weer van de partij zullen zijn, kun je ervan op aan dat het zal uitdraaien op het laatste. Wat de keuze ook zal zijn, er blijft een lichtpunt: in beide gevallen kan het ervoor zorgen dat ook in Vlaanderen de noodzaak om te ondernemen opnieuw wat wordt aangescherpt. Tom Michielsen