Perzische meesterwerken

In de Kunsthal Sint-Pietersabdij in Gent is de tentoonstelling 7.000 jaar Perzische kunst geopend, met stukken afkomstig uit het Iraans Nationaal Museum in Teheran. De tentoonstelling was voorheen al te zien in Wenen en Bonn, en werd uitgebreid besproken in de Zaterdag-Tijd. De tentoonstelling brengt met 180 kunstvoorwerpen een cultuurhistorisch overzicht van diverse opeenvolgende beschavingen in Iran. De oudste voorwerpen, twee kleifiguurtjes uit het 7de en de 6de millennium voor Chr., getuigen van een beslissend keerpunt in de geschiedenis van de mensheid, de neolithische revolutie. Toen gingen de jagers en de voedselgaarders uit de Steentijd zich vestigen om akkerbouw en veeteelt te beoefenen. Ook de daaropvolgende vernieuwingen uit de Bronstijd worden getoond. Zo zijn er voorbeelden van de beroemde bronzen voorwerpen uit Luristan. De Perzische koningen uit de Achaemenidische dynastie (550-330 voor Chr.) vergaarden ongeziene rijkdommen in hun vijf monumentale hoofdsteden, Persepolis, Susa, Pasargadae, Babylon en Ecbatana. Het schitterende gouden en zilveren vaatwerk van dit machtige vorstengeslacht vormt een van de talrijke hoogtepunten van de tentoonstelling. Na de verovering van Perzië in 330 voor Chr. door Alexander de Grote kwam de Iraanse kunst steeds meer onder Griekse invloed. Uit deze periode zijn er sculpturen, glas en keramiek. Van de latere Sassanidische periode (224-621 na Chr.) zijn er versierde zilveren schalen en vazen te zien. Een fraai koranhandschrift op perkament uit 10de eeuw vormt het sluitstuk van deze prachtige expositie.Kunsthal Sint-Pietersabdij, Sint-Pietersplein 9, 9000 Gent. Tot 5 januari 2003. Elke dag open van 10 tot 18 uur, behalve op maandag. Toegang 8,70 euro. De catalogus kost 35 euro. Rondleidingen mogelijk. Tel.: 09/243.97.30.ZelfportrettenDexia Galerie in Brussel heeft meer dan vijftig zelfportretten van Belgische kunstenaars samengebracht in een langlopende tentoonstelling met de titel Ik of een ander. Het oudste zelfportret is er een van Ensor, het meest recente dat van Robert Devriendt, speciaal voor de tentoonstelling geschilderd. Niet alle zelfportretten zijn schilderijen, er zitten ook vrij veel fotos bij, onder meer de werken van Nadine Tasseel, Dirk Braeckman en Jan Vercruysse, videos van Eric Duyckaerts en Sophie Whetnall en zelfs een bokaal waarin een gebottelde foto steekt, een werk van Marcel Broodthaers. Echte sculpturen ontbreken helaas, men had bijvoorbeeld de houten kop van Constant Permeke kunnen nemen.Zelfportretten in veeleer klassieke zin zijn de werken van Léon Frédéric, Hubert Malfait, Xavier Mellery, Roger Raveel, Maurice Schelck, Ferdinand Schirren, Léon Spilliaert, Frits van den Berghe en Rik Wouters. Als genre is het zelfportret echter niet noodzakelijk een onverbiddelijke confrontatie met zichzelf. Kunstenaars gebruiken de voorstelling van het eigen gezicht vaak als een metafoor om iets anders te vertellen, zoals wat ze over de wereld denken. Verschillende werken op de tentoonstelling zijn symbolisch bedoeld. Zo stelt Devriendt zichzelf voor als een aandoenlijk huilend hert. Van Ronny Delrue is er een getekende reeks spookachtige koppen. In een gouache uit 1924 portretteerde Gust de Smet zichzelf samen met zijn vrouw, een dubbelportret als symbool van het huwelijksgeluk. Een foto-lithodruk uit 1984 toont Jan Vercruysse met een wit masker in de hand. Ook Jörgen Voordeckers heeft voor zijn geschilderd zelfportret een masker opgezet. Op de affiche van de tentoonstelling prijkt een schilderij van Pieter Vermeersch: een hoofd van achteraan bekeken, zodat alleen haar, hals en schouderstukken te zien zijn. Veel van die hedendaagse zelfportretten zijn op het randje af maniëristisch.De werken worden niet chronologisch getoond, ze zijn samengebracht in groepjes op basis van inhoudelijke of vormelijke verwantschappen, zoals een bepaalde pose, vermommingen, ontdubbelingen of het gebruik van attributen. Zo wordt een verband gezien tussen de droomwereld van Delvaux en het besloten tuintje van Van de Woestijne, tussen de ingetogen fotos van Nadine Tasseel en de speelse videoportretten van Sophie Whetnall. En Jan Fabre is in sarcasme aan James Ensor gewaagd. Ensor vermomt zich in een kever, Fabre toont een voorstelling van een gehangen dier, gerealiseerd met bloed op papier.Enigszins apart zijn de zelfportretten van acht hedendaagse fotografen, speciaal gemaakt voor de tentoonstelling. De bezoeker krijgt overigens de kans zijn eigen zelfportret aan de collectie toe te voegen. De camera en de spiegel staan voor hem klaar. Naar aanleiding van de tentoonstelling heeft Dexia Bank, in samenwerking met La Renaissance du Livre, een boek over hetzelfde thema gepubliceerd. Daarin staan tekstbijdragen van Katlijne van der Stighelen, Bart Verschaffel, Bernard Dewulf en Antoine Pickels.Ik of een ander in Dexia Galerie, Passage 44, 1000 Brussel. Tel. 02/222.57.37 en 02/222.41.12. Van 20 september 2002 tot 26 januari 2003. Open van dinsdag tot zondag van 11 tot 18 uur. Toegang gratis. Het begeleidende boek kost 34 euro.Japanse kunstambachtenIn 1998 werden, in het kader van een uitwisselingsprogramma tussen het Vlaams Instituut voor Zelfstandig Ondernemen (VIZO) en het Japanse Craft Design Association Inc., enkele Belgische juweelontwerpers uitgenodigd voor een tentoonstelling in Tokyo en Osaka. De galerie van het VIZO in Brussel toont het werk van 26 Japanse ontwerpers in een tentoonstelling met de titel De reizende zon. Het gaat om hedendaags ambachtelijk werk, gaande van keramiek, glaskunst, lakwerk en textiel tot juwelen, accessoires en kamerschermen, samen 156 werken. Opvallend zijn de prachtige sieraden en voorwerpen in metaal. Bijzonder ook zijn de kamerschermen, gemaakt volgens de oude tradities, maar beschilderd en bewerkt met allerlei materialen in hedendaagse composities. Dat is meteen de rode draad door de hele expositie. De Japanse ontwerpers grijpen met respect terug naar hun traditionele verleden, maar slagen erin hun werk een hedendaagse visie te geven. Tegelijk met de tentoonstelling in Brussel toont galerie Sofie Lachaert in Antwerpen het werk van Japanse juweelontwerpster Tomoko Furosawa.Galerie van het VIZO, Kanselarijstraat 19, 1000 Brussel. Tel.: 02/227.49.05. Tot 27 oktober. Open van dinsdag tot vrijdag van 11 tot 18 uur, zaterdag en zondag van 13 tot 17 uur. Toegang gratis. Catalogus beschikbaar.Samenstelling: Bert POPELIER