Advertentie
Advertentie

Politieke beloften omtrent lichte wapens moeten waargemaakt worden

Vastbesloten om het menselijke lijden, dat veroorzaakt wordt door de illegale handel in en het erop volgend misbruik van lichte wapens - gebruikt om honderdduizenden onschuldige mensen elk jaar te terroriseren, te doden, te verminken - te verminderen.Dit citaat komt uit de inleiding van het Actieplan, het resultaat van de VN-Conferentie over Illegale Handel in Lichte Wapens in al zijn Aspecten, die in New York plaatsvond van 9 tot 21 juli. Maar hoe ernstig zijn de voornemens van de verschillende regeringen?Ongeveer 550.000 lichte wapens circuleren in de wereld, genoeg om elke tiende persoon op aarde te bewapenen, en dit terwijl er geen globale regels zijn om de stroom van wapens naar criminelen, drugshandelaars, terroristen, conflictzones en gedestabiliseerde regios te controleren. Bijna elke minuut sterft iemand door vuurwapens.Na deze onderhandelingen blijkt dat van de doeleinden van de conferentie niet veel kan gerealiseerd worden. Verplichte markering en tracering van lichte wapens lijkt geen hoofdbekommernis meer te zijn, meer openheid over de trafieken van wapens is niet haalbaar en een sterkere regelgeving voor het exportbeleid, zodanig dat daar geen anomalieën meer optreden, is helemaal ondenkbaar. Bekommernis om de mensenrechten wordt niet vermeld in het Actieplan, terwijl er jaarlijks duizenden mensenrechtenschendingen gebeuren met dit soort wapens. Respect voor het internationaal humanitair recht wordt daarentegen herhaald. De intentie om brokering aan banden te leggen, lijkt binnen handbereik en de rol van de ngos bij bewustmaking, hulpverlening en bestrijding van lichte wapens werd wel erkend.De oorspronkelijke tekst is fel afgezwakt. Elke regio heeft immers zijn gevoeligheden. De Arabische wereld vindt dat er geen sprake is van een extreme en destabiliserende accumulatie van lichte wapens, de Arabische Liga en China zijn tegen meer transparantie, de laatste verzet zich ook fel tegen het verplicht maken van welke regel dan ook. Een ander pijnpunt, vooral voor de niet-gebonden landen, waaronder veel ontwikkelingslanden, blijkt artikel 51 van het VN-Charter, waarin het recht op zelfverdediging bevestigd wordt.Maar de hevigste tegenstander van een sterk Actieplan zijn de Verenigde Staten. In hun beginverklaring stelden ze dat het dragen van een wapen in de VS behoort tot een basisrecht, vastgelegd in hun grondwet. Een beperking of controle op legaal bezit en transfer van wapens is ondenkbaar voor hen, terwijl het al meermaals bewezen is dat het grootste deel van de wapens op de zwarte markt legaal aangekocht werden maar daarna, onder andere door diefstal en corruptie, in handen van minder goedbedoelende mensen belandden. De National Rifle Association en andere organisaties van de wapenindustrie en wapenliefhebbers hebben dus een sterke voorstander voor hun zaak gewonnen. Niet toevallig zit de NRA ook in de officiële delegatie van de VS.Andere VS-senatoren zoals de democrate Feinstein benadrukken echter dat de VS zelf sterk transparante wetten heeft inzake lichte wapens. Zouden we niet beter streven naar een aanvaarding van sterke wetten in de internationale gemeenschap? De VS-regering zou moeten streven naar een einde aan al de geheimhouding, die mogelijk maakt dat duizenden wapens criminaliteit en oorlogen stimuleren, zonder dat iemand kennis heeft van hun oorsprong! Of zoals Mary Leigh Blek van de ngo Million Mom March uit de VS het uitdrukte voor de Algemene Vergadering: De officiële VS-rapportering representeert niet de gedachtegang van het Amerikaanse publiek. Het is een minderheidspositie van een minderheidsregering!België stelde duidelijk dat er een nood is aan maatregelen gericht op de preventie van wapenhandel en op de vermindering van het aantal in omloop gebrachte wapens. Hierbij neemt minister Louis Michel, enigszins tegen de verwachting in, het sterke standpunt over dat de vorige voorzitter van de EU, Zweden, innam. De Europese landen worden in hun eisen bijgestaan door Canada en Zwitserland. Vanuit hun dagelijkse realiteit eisen ook de Afrikaanse landen een betere controle op lichte wapens.Helaas heeft de regering van de VS veel politieke middelen ter beschikking om haar standpunt door te drukken. Door de toevoegingen die zij eiste van diplomatieke taal als op vrijwillige basis, waar nodig, overwegen om, volgens hun eigen nationale wetten zijn de oorspronkelijke actiepunten erg afgezwakt. De VS stelden zelfs dat ze een cultuur van vrede wilden bevorderen waar nodig! Waar vindt de VS vrede dan niet nodig?Toch blijken de meeste landen niet ongevoelig voor dit thema. De aanwezigheid van 177 ngos van over heel de wereld speelde hier misschien een rol in. Deze legden schokkende getuigenissen af en wezen de delegaties op de desastreuze effecten van een massale verspreiding van wapens over heel de wereld. In de VS sterven sinds 1972 elk jaar meer dan 30.000 mensen door lichte wapens, een tol die veel hoger is dan die van de Vietnamoorlog. Brazilië kende in de voorbije eeuw geen ernstige conflicten en toch telde het in het afgelopen decennium alleen bijna 300.000 doden door vuurwapens. In Afrika, een continent geteisterd door conflicten, kost een Kalashnikov in Kenia evenveel als 2 geiten; in Somalië nog slechts één kip. Het VN-ontwikkelingsbureau UNDP rekende uit dat het probleem van lichte wapens in handen van burgers in Albanië een schade van 1,6 miljard dollar (ruim 18 miljard euro) toebracht aan hun economie. In Pakistan stierven tussen 1992 en 1998 alleen 18.000 tot 20.000 mensen door wapengeweld; vele tienduizenden stierven in ongeregeldheden in India en Sri Lanka.De illegale handel in lichte wapens kan niet met één pennentrek weggeveegd worden, de vele rampzalige, complexe gevolgen van het misbruik van deze wapens nog minder. Toch lijkt met dit politieke Actieplan van de Verenigde Naties de eerste stap gezet van een moeilijk en langdurig proces. Nu moeten die beloftes ook waar gemaakt worden. Want, zoals de Afrikaanse ngos duidelijk stelden, ons recht om te leven is duidelijk belangrijker dan welke economische overweging ook.Hilde HERSSENSWaarnemer VN-Conferentie voor het Vlaams Netwerk Lichte Wapens. Tot het VNLW behoren de organisaties AmnestyInternational Vlaanderen, Pax Christi Vlaanderen en Vrede.