Raaf, Zeno, Veer

De schilder Jan Vanriet (Antwerpen, 1948) heeft een opvallend uitgebreide tentoonstelling in de Antwerpse galerie De Zwarte Panter waar hij letterlijk elk hoekje in beslag heeft genomen, behalve natuurlijk de ruimte waar het permanente Fred Bervoets-sacrosanctum in gevestigd is. De tentoonstelling bestaat uit drie delen: in 'Zeno' is een selectie van tekeningen te zien die Vanriet de jongste jaren voor de krant De Morgen maakte, meer bepaald voor de gelijknamige bijlage. Ze toont ook de aquarellen rond de boekenreeks van Nobelprijswinnaars Literatuur. Het tweede en grootste deel is 'Veer', met een serie uiteenlopende schilderijen rond het thema 'Transport' (vorig jaar was in de Gentse Campo Santo-kapel al een tentoonstelling rond dit thema te zien). In dit thema gaat het vooral over ontheemding, over al dan niet politieke vluchtelingen, over weggevoerde en verdwenen mensen. Het is een thema dat Vanriet na aan het hart ligt, als zoon van ouders die de Duitse concentratiekampen aan den lijve meemaakten. Een serie van grote werken heet 'Marano', wat verwijst naar de benaming voor de joden die samen met de moslims in de 15de eeuw in Granada verdreven werden (of een gele driehoek moesten dragen), als resultaat van de Reconquista. Deze werken spreken het minst aan, ook al zijn ze absoluut niet nadrukkelijk: Vanriet vermijdt altijd het anekdotische en tracht met emblemen en symbolen een sfeer op te roepen. Maar de Marano-doeken, zeker 'Marano-Zwart' en 'Marano-Sporen' dragen een al te gewilde abstrahering in zich. Vanriet moet het hebben van subtiele figuratie in een geabstraheerde achtergrond, waarbij de kleuren vooral schakeringen en sferen duiden, en geen bruuske overgangen. Andere doeken in deze reeks, vooral die in de bovenzaal achterin de galerie, zijn in hun subtiele en raadselachtige donkerte krachtiger en sprekender. De voorliefde van ondergetekende gaat uit naar de reeks 'Raaf': een groot schilderij en een twintigtal aquarellen en tekeningen waarin een hommage aan de recent overleden dichter Eddy van Vliet wordt gebracht. Van Vliet wilde zijn as verstrooi zien in Watou, het dorp waar jaarlijks de zomermanifestatie plaatsheeft die beeldende kunst en poezie wil combineren. Van Vliet was een regelmatig deelnemer. Op het schilderij zijn de vage contouren te zien van de dichter-organisator, Gwy Mandelinck, die de asse over de weide uitstrooit. Dat thema wordt in diverse schakeringen herhaald in de aquarellen en tekeningen, wat tot een uitermate coherent en pregnant geheel leidt. Jan Vanriet in De Zwarte Panter, Hoogstraat 70-74 Antwerpen, tot 22 juni. Open donderdag tot zondag van 13u30 tot 18 uur. Info: 03/233.13.45. Cris Brodahl Al twaalf jaar volgt galeriehoudster Annette de Keyser haar, en pas nu krijgt ze haar tentoonstelling. Cris Brodahl is een veertigjarige Gentse die een heel lang heeft gezocht naar wat ze in feite wilde zeggen en tonen: over het gevecht dat de vrouw moet leveren om zichzelf te kunnen zijn, de bevrijding en de twijfel. Het is niet alleen een gevecht met zichzelf, maar ook en vooral met het beeld dat door anderen gemaakt en opgelegd wordt. Dat klinkt allemaal als een enorm cliche, iets duidelijker wordt het misschien als we weten dat Brodahl lang als fotomodel gewerkt heeft en dus met beide voeten in het nepwereldje stond waar het 'vrouwbeeld' absoluut gemanipuleerd wordt. Ze heeft een opleiding gevolgd aan het Gentse Sint-Lucas en de Academie en beheerst dus het metier, wat in galerie Annette de Keyser nu gestalte heeft gekregen in een reeks van zes schilderijen die je niet vrolijk maken, maar je integendeel een beetje overvallen, als een natte vaatdoek in het gezicht. Het zijn gefragmenteerde portretten waarin de vrouw zichzelf probeert los te maken van fantomen, vooroordelen en machtsstructuren, gesymboliseerd in ingesnoerde gezichten en verhullende maskers of kapsels. 'Bourgeoise' is het centrale werk (zie foto): het kille beeld van een babe met een poppenmasker. Of 'Pop-Star', waar het tuttige kapsel het hele gezicht bedekt. 'Politics' is dan weer een letterlijk en figuurlijk zwart werk, waar het gezicht weg is en je slechts de X-stralen van een menselijke figuur meent te ontwaren. 'Deze werken zijn geschilderd in twee maanden', vertelt Annette de Keyser. 'Ik wist dat het er ooit zou uitkomen, in een geut. Vorig jaar stelde Cris Brodahl al tentoon in de winkel van Walter van Beirendonck en daar zag ik al aanzetten tot wat dit is geworden. Dit is een ongelooflijk persoonlijke getuigenis van een vrouw, van sterke emoties die eruit moesten.' In het kantoortje van de galerie hangt 'The Kiss', heel anders van toon: vrolijker, kleuriger, optimistischer. Het kwam tot stand na de reeks en kondigt een nieuwe episode aan in Brodahls werk. Te volgen. Cris Brodahl in Galerie Annette de Keyser, Gen. Belliardstraat 19 Antwerpen, tot 28 juni. Open woensdag-zaterdag van 14 tot 18 uur. Info: 03/231.90.56. Samenstelling: Marc RUYTERS