Advertentie
Advertentie

Regios kunnen de EU nieuwe dynamiek geven

Op de top van Laken zijn de Europese staats- en regeringsleiders er in geslaagd een belangrijke aanzet te geven voor een verdieping van de Europese Unie, aan de vooravond van een verdere uitbreiding. Een Conventie werd belast met de voorbereiding van verdragswijzigingen, die tegen de toetreding van nieuwe lidstaten in 2004 rond moet zijn. Het doel van de Europese staatshervorming is vooreerst een slagkrachtiger Europa dat grote maatschappelijke uitdagingen aanpakt, namelijk diegene die beter op een supranationaal niveau worden aangepakt, zoals internationale veiligheid of internationale competitiviteit van de Europese economische ruimte. Maar tegelijk dient de nieuwe Europese constructie beter aan te sluiten bij de alledaagse problemen van de burger en een beter evenwicht te bewerkstelligen tussen de belangen van de verschillende deelnemende landen of regios. Dit laatste is van groot belang om de kritiek van anti- of anders-globalisten evenals de onverschilligheid van de stilzwijgende meerderheid te pareren. Hoe kunnen deze twee ogenschijnlijk tegengestelde doelstellingen verenigd worden? Een versterking van de positie van de regios in Europa kan de sleutel zijn tot de oplossing. Een Europa dat opgebouwd wordt vanuit autonome regios zal een evenwichtiger constructie zijn dat het huidige Europa van enkele grote, dominante lidstaten en een heleboel kleintjes. In een Europa van en met autonome regios kunnen de diverse Europese leefgemeenschappen directer en in gelijkere mate participeren in de EU-besluitvorming, wat de legitimiteit van de EU vergroot. Dit biedt meer ruimte voor een verdieping van de EU - met een veralgemening van de meerderheidsregel - in zaken waar de EU echt moet wegen.Het gaat hier dan wel om regios met een bovenlokale dimensie, een eigen economisch en socio-cultureel profiel en een sterke graad van politieke autonomie. We denken hierbij aan regios zoals Vlaanderen, (bepaalde) Duitse Länder, Schotland Maar ook kleine landen kunnen aan deze omschrijving beantwoorden, zoals de Scandinavische landen, Ierland, Nederland evenals het grootste deel van de kandidaat-lidstaten.Dit is een visie op lange termijn, onlangs nog naar voor gebracht door de Denkgroep in de Warande. Het is overigens de vrijheid van elk land te bepalen in welke mate het zich eventueel wil regionaliseren. Inmiddels dient de EU wel de bevoegdheidsverdeling in elke lidstaat ten volle te respecteren. Dit betekent concreet dat autonome, wetgevende regios inzake hun bevoegdheden op hetzelfde niveau als een lidstaat dienen behandeld te worden. Het is dus zeer terecht dat een groep van wetgevende regios - waaronder Vlaanderen en Wallonië - zich in de aanloop naar de top van Laken uitdrukkelijk in die zin gemanifesteerd hebben. Voor hun inbreng kunnen ze niet verbannen worden naar het raadgevende Comité van de Regios, maar dienen ze direct in het hart van de Europese instituties present te zijn.Deze logica is zeer relevant voor de positie van Vlaanderen in de EU. Het zou niet meer dan logisch zijn dat Vlaanderen voor zijn bevoegdheden rechtstreeks zijn stem kan uitbrengen in de Europese ministerraad. Vandaag is de regeling zo dat er één gemeenschappelijk Belgisch standpunt moet zijn. Indien de deelstaten geen akkoord bereiken, dient België zich te onthouden, wat leidt tot Belgische - Vlaamse én Waalse - onmondigheid. In een aanbeveling over de betrokkenheid van Vlaanderen in het Europese besluitvormingsproces leggen de Vlaamse sociale partners in de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV) de vinger op de wonde. De SERV is van mening dat voor een actieve betrokkenheid van de (Belgische) regios in het Europese besluitvormingsproces geen nieuwe complexe structuren moeten worden opgericht. Wel dienen de bestaande Europese instellingen te worden aangepast aan de nieuwe bestuurlijke ontwikkelingen in de lidstaten. De SERV stelt zeer terecht dat deze aanpassingen ook het voorwerp moeten uitmaken van de besprekingen in het kader van de wijzigingen van het Europese verdrag. Meer concreet vraagt de SERV ook te onderzoeken of een opsplitsing van de Belgische stemmenquota een werkbare formule is voor de EU-besluitvorming inzake exclusieve bevoegdheden van gewesten en gemeenschappen.Op de top van Laken werd de deur voor de wetgevende regios op een kier gezet: zij krijgen een delegatie in de Conventie, als waarnemers, naast de stemgerechtigde afvaardigingen van nationale regeringen, nationale parlementen, Europese Commissie en Europees Parlement. De besprekingen in het kader van de Conventie bieden een unieke kans om de betrokkenheid van de regios - inzonderheid de wetgevende regios - institutioneel te verankeren in de EU-besluitvorming. Jean-Luc Dehaene kan als ondervoorzitter van de Conventie hierin een belangrijke bijdrage leveren, vanuit zijn ervaring met de Belgische staatshervorming.Philippe MUYTERSJan VAN DORENDe auteurs zijn respectievelijk gedelegeerd bestuurder vanhet VEV en adjunct-directeur van de VEV-Studiedienst.