Advertentie
Advertentie

Seks

Bloot verkoopt. Dat weet iedereen ondertussen. En omdat kijkcijfers, lezerscijfers, kortom verkoopcijfers het medialandschap regeren, valt er hoe langer hoe meer bloot en halfbloot te zien, in de kranten, in magazines, op televisie. Van Jambers tot De Standaard, van P-Magazine tot Canal +, zowat iedereen heeft de pornografie ontdekt en probeert er zijn graantje van mee te pikken. Voor de een gaat het al wat gemakkelijker dan voor de andere. Een betaalzender kan in de nachtelijke uren zijn abonnees van het harde werk voorzien, terwijl de openbaar-commerciële omroep het moet stellen met de zachte variant. Een kleurenmagazine pakt graag uit met ondeugende stoeipoezen, terwijl een dagblad zich voorlopig nog beperkt tot het rapporteren van pikante faits-divers. In feite gaan mainstreammedia en pornografie niet samen: wie stijve lul of vochtige kut wil zien moet nog altijd terecht in de lokale seksshop, bij de videoboer op de hoek of via zijn thuiscomputer op het wereldwijde web. In mainstreammedia nog geen expliciete beelden van pompende bekkens, exploderende erecties, zwelgende monden. Geen close-ups van wilde penetraties in alle mogelijke in-en uitgangen van vrouwelijke, mannelijke, jeugdige en dierlijke lijven. Mainstreammedia kunnen enkel flirten met de pornografie, ze kunnen enkel de porno suggereren, haar zo dicht mogelijk benaderen, zoals op de reclameposters van H&M. Of ze kunnen de pornografie beloven: niets tonen, maar er wel over praten, zoals in Goed Gevoel. Seks in de titel volstaat om verscherpte aandacht te krijgen. Seks in de titel doet lezen, doet kijken. Dat bewijst de respons op het recente nummer van NWT. Dit respectabele literaire tijdschrift wijdt het merendeel van zijn paginas aan praten over bloot, stoutmoedig opgeluisterd met een paar échte pornofotootjes. Toch is de schroom groot. De kaft belooft voorzichtig een themanummer rond erotiek, maar de eyecatchers hebben het ondubbelzinnig over porno. En het is overduidelijk Kristien Hemmerechts die de hoofdvogel afschiet met haar uitgebreide bijdrage over porno, of juister geformuleerd: in haar uitgebreide bijdrage over Kristien Hemmerechts. Haar dagboek van een maand lang verwijlen in pornoland vertelt voornamelijk over haar eigen preutsheid, over haar eigen lichaam, over zichzelf. Van het handvol boeken over pornografie dat het NWT haar ter lezing toespeelde, brengt ze slechts een oppervlakkig verslag ten gunste van een resem anekdotes over haar schoorvoetende kennismaking met het echte werk. Op wat impressies na komen we over pornografie niets te weten, maar dat lijkt ook niet de bedoeling. Het eigenlijke onderwerp van dit felbesproken stuk is het exhibitionisme van zijn auteur, de blikvanger een naaktfoto van haar. Dat die foto niets met pornografie te maken heeft, houden de kranten, de radio en de televisie er niet van af om het er uitgebreid over te hebben en op hun beurt porno in hun koppen te sluizen. Dat dit portret van de schrijfster in haar blootje geen uitstaans heeft met pornografie zal Kristien Hemmerechts zelf als eerste toegeven. In een interview benadrukt ze dat zij en de fotograaf allesbehalve een banaal portret wilden maken, allesbehalve een sexy kalenderfoto. Vandaar dat ze samen kozen voor een smaakvolle oplossing waarin controle het sleutelwoord heet. In de slotparagraaf van het NWT-stuk licht zij toe: Vrouwen moeten controle krijgen over het produceren, consumeren en distribueren van porno.Sommige feministische theoretici en filmmakers nemen inderdaad graag de touwtjes in eigen handen, ze maken en slijten hun eigen vrouwvriendelijke porno. Hoe die militante beslissing leidt tot Hemmerechts inval zichzelf te laten portretteren in een krampachtige erotische foto blijft een raadsel. Het behoud van controle waar die feministen het over hebben, doelt grotendeels op wat er buiten beeld gebeurt: wie betaalt, wie filmt, wie verdient (vrouwen dus en niet, zoals gebruikelijk, mannen). In beeld gaat het om controleverlies en vieren deze pornografen hun lusten bot, geven ze zich ongeremd aan de camera, aan elkaar.Van dat controleverlies is in de foto van Hemmerechts niets te merken. Zij geeft zich niet over aan de blik van de fotograaf en van de kijker. Integendeel, ze speelt een subtiel spel met (on)scherpstelling. Precies daarom is haar geposeerde naaktfoto geen pornografie, niet alleen omdat we Hemmerechts niet zien pijpen, beffen of neuken, maar omdat zij halsstarrig weigert om zichzelf haarscherp, onverbloemd en zonder enige terughoudendheid te laten zien. Porno omarmt de obsceniteit, verwerpt alle afstand. Porno drukt zijn kijker met de neus op de feiten en verplicht zijn gebruiker tot medeplichtigheid. Er zal de komende dagen ongetwijfeld meer worden gemasturbeerd bij de aanblik van Sabine de Vos en andere uitnodigend lonkende tv-omroepsters, dan met de brave pagina 37 van de nieuwe, vlotverkopende NWT in de hand. De mainstreamtelevisie heeft natuurlijk de nodige ervaring in het zichzelf aanprijzen via de suggestie van en belofte aan porno. Schrijvers hinken achterop. Hun kop is niet meer van de achterflap van hun boeken weg te denken, maar dat is lang niet meer genoeg. Sommigen hebben de weg naar de media al gevonden. Maar willen ze echt de aandacht (blijven) trekken, dan zullen ze ze zich wat meer bloot moeten geven. Kristien Hemmerechts wijst de weg: in een grensverleggend interview bij Jan van Rompaey liet ze onlangs in haar psyche kijken, in een erotische egotrip in NWT gaat ze uit de kleren. De volgende, onvermijdelijke stap laat zich gemakkelijk raden. Wie doet beter? Voor wanneer de eerste échte pornografische schrijver?Herman ASSELBERGHSEdwin CARELS