Advertentie
Advertentie

Snezana Bukal, schrijfster uit Servië, over etnische conflicten

Die zogenaamde eeuwenoude haat waar mensen hier het vaak over hebben als ze over de Balkan praten, over de verhouding tussen Serviërs en Albanezen in Kosovo bijvoorbeeld - ik betwijfel of die bestaat. Heel vaak gaat het om heel jonge mythen, die bewust gecreëerd zijn om bepaalde doelen te dienen. Als bepaalde politici besluiten om het publiek, met gebruikmaking van alle media, daar dag in dag uit mee te bestoken, dan kun je mensen wel zo ver krijgen dat ze gaan geloven in, bijvoorbeeld, de notie van het heroïsche-maar-bedreigde Servische volk. Dat heeft niets met een Servische geest te maken, maar alles met manipulatie. Je kunt je er alleen over verbazen hoe makkelijk dat soms blijkt te zijn. Maar in een klimaat van voortdurend aangewakkerde angst en onzekerheid is veel mogelijk. Je moet ook niet vergeten dat de economische toestand van het land vanaf de jaren tachtig drastisch begon te verslechteren, en de communistische machthebbers stelden daar niets tegenover dan uitgekauwde slogans en holle frasen. Hoe irrationeler je mensen maakt, hoe groter de misdaden zijn waartoe je ze kunt drijven. En dat ze die misdaden begaan ligt niet aan de menselijke natuur, de volksaard, de geschiedenis of wat dan ook, maar aan machthebbers die daar belang bij menen te hebben. De MorgenFreek de Jonge, Nederlandse cabaretier, over zijn oudejaarsconferenceMensen kunnen niet langer dan een half uur naar mijn geraas luisteren, dus kom ik met een rustiger verhaal. Andersom heb ik het spervuur van grappen nodig om hun concentratie op te bouwen, zodat ze naar zon verhaal kunnen luisteren. Mijn show gaat over schuld en schaamte. Ik ben met Ajax in China geweest, waar de spelers nog als godenzonen werden ontvangen. Het was daar blijkbaar nog niet doorgedrongen dat het grote Ajax al lang niet meer zo groot was. Toen verloren ze van de Chinezen met 3-1 en werden ze met hoon overladen. In de bus terug naar het hotel begonnen de spelers meteen elkaar de schuld te geven. Dat is onze schuldcultuur. Terwijl in de schaamtecultuur je de schuld zelf op je neemt, en daar de consequentie uit trekt. Schaamte kan tot loutering leiden. We zouden ons meer moeten schamen......Ik stel een vraag, en die moet zich ergens nestelen in de hoofden van de mensen. Als je genoegen neemt met het cliché van het bestaan, dan leg je hem naast je neer. Maar als je dat niet doet, dan denk je er even over na. Meestal duurt dat maar twee tellen, maar dat geeft niet. Ik hoef niet de man te zijn die de wereld veranderde. NRC Handelsblad