Solos voor piano en pianist

In de kapel van de Bijloke in Gent staat donderdag een bijzonder concert op het programma. Paulo Alvares brengt het integrale pianowerk van Mauricio Kagel. Dat dit programma nog maar zelden is samengebracht, heeft alles te maken met Kagels benadering van zijn eigen muziek. Muziek is voor hem zelden een volledig geïsoleerde entiteit. Hetzelfde geldt voor de hier voorgestelde werken. Ofwel maken ze deel uit van een groter geheel, ofwel werden ze oorspronkelijk voor een andere bezetting geschreven, ofwel passen ze in de typische theatrale aanpak van Kagel en zijn ze niet echt als een recitalstuk geconcipieerd. Niettemin is het relevant de stukken samen te brengen omdat ze min of meer toch een dwarsdoorsnede bieden van Kagels oeuvre dat nu al ruim veertig jaar omspant. De stukken worden zelfs grosso modo chronologisch gebracht.Dat Alvares zich van een dergelijke taak wil kwijten, is niet zo verwonderlijk. Hij werkt immers reeds lang intens samen met de componist. De eventuele aanpassingen gebeurden dan ook in samenspraak. In Vlaanderen is Alvares bekend door zijn recitals maar ook in toenemende mate als solist bij het Gentse Spectra Ensemble.Het concert opent met Metapiece (Mimetics) uit 1961. Het stuk bestaat deels uit een grafische partituur en laat in die zin meer vrijheid van de uitvoerder toe dan in zijn latere werken. De prominente rol van de strak gehanteerde en gecontroleerde Witz die Kagels werk zo typeert is hier nog niet aanwezig. Die is er wel in MM51, Ein Stück Filmmusik uit 1976. Het is muziek die Kagel schreef bij een denkbeeldige griezelfilm. Om de typische suspense en opbouw naar een plotse ontknoping te verkrijgen, bouwt hij een Kageliaans theatraal trucje in. Tijdens de circa tien minuten dat het stuk duurt kantelt geleidelijk aan de metronoom tot het tikken ophoudt en dus ook het stuk. An Tasten uit 1977 toont weer de theatrale zijde van de componist. De titel verwijst naar de plaats van de uitvoerder maar ook naar de mogelijke omgang met de toetsen. De pianist als uitvoerder is het eigenlijke onderwerp van dit minimalistische werkje. Passé Composé met als ondertitel KlavieRhapsodie uit 1993 is een ander voorbeeld van de semantistische trekjes van Kagel. Het verleden waar Kagel naar verwijst, is onbestemd. Er zijn wel motieven en themas, zelfs speelwijzen die naar het verleden verwijzen, maar de kern van het stuk is dat dit verleden is samengesteld en dus momentaan is. A Deux Mains (Impromptu) uit 1995 toont een ander prominent aspect van Kagel, namelijk een sterke aantrekking tot formalismen en hieruit een ambigue houding tegenover improvisatie. Hier gaat hij tot het uiterste door een stuk zodanig uit te werken en te preciseren dat het moet klinken alsof het geïmproviseerd is. Kagel beschouwt spontaniteit hier als een conventie. Het zeer korte stukje Ragtime wordt gebracht in de pianoversie uit 1997 en duidt op Kagels voortdurende fascinatie voor en adaptatie van elementen uit de zogeheten lagere kunsten. De avond wordt besloten met een weer typerende Kagelfarce: Eid des Hippokrates uit 1984 is een stuk voor piano driehandig. Paul Alvares brengt het integrale werk voor piano solo van Mauricio Kagel op donderdag 17 januari om 20 uur in de kapel van de Stedelijke Concertzaal De Bijloke, Jozef Kluyskensstraat 2 te Gent. Kaarten en inlichtingen: 09/233.68.78 of www.debijloke.beSamenstelling: Peter-Paul DE TEMMERMAN