Advertentie
Advertentie

Stilist in hart en nieren

Vier titels in nog geen drie jaar tijd, en de vijfde komt er binnenkort aan. François Ozon heeft het in de Franse cinema zeer snel van rijzende ster tot vaste waarde geschopt. Zo snel dat deze 34-jarige filmmaker zijn volledige oeuvre al als totaalpakket op dvd kan presenteren. Vijf verzorgd uitgegeven schijfjes - goed voor vier speelfilms en maar liefst negen kortfilms - nodigen uit om in goeie cinefiele traditie de handtekening van deze nieuwe auteur te ontcijferen. Chronologisch kijken is de simpelste manier om coherentie in dit jonge werk te bespeuren. De vroege kortfilms vormen de sluimerende voorbode van wat komen gaat. De debuutfilm is als een vulkaanuitbarsting. En de rest, dat zijn de naschokken. Zelfs dit voorspelbaar schema doorloopt Ozon in snel tempo. Twee jaar na zijn wilde debuut levert hij al eenmatuur werkstuk af waarin hij vorm en inhoud volledig uitkristalliseert. Die vroege meesterproef legt hem geen windeieren: de cast van zijn volgende bioscooprelease (onder andere Deneuve, Huppert, Béart, Ledoyen, Ardant, Darrieux spelen Huit femmes) klinkt als de natte droom van elke filmmaker op jaren.Op het eerste gezicht schuilt in Ozons werk geen enkele samenhang. Een absurd familiedrama, een gewelddadige roadmovie, een verfilmd theaterstuk, een intimistische gezinstragedie: elke film oogt compleet verschillend. Meer nog, in zowat elke film uit het rijtje wordt met gemak van genre gewisseld. Dat is het duidelijkst in Les amants criminels, een portret van twee scholieren die gewoon voor de kick een klasgenoot vermoorden. Wat begint als een Franse versie van Natural Born Killers verandert onverwacht in een duister sprookje wanneer het duo door een stroper-kannibaal in een verlaten boshut wordt opgesloten. Bonnie en Clyde worden Hans and Grietje maar ook Adam en Eva zijn nooit ver weg in deze moderne allegorie voor de gruwel van de puberteitsjaren. Ozon schuwt de provocatie niet. In Sitcom vergastte hij het Franse publiek al op een incestueuze relatie tussen een moeder en haar homozoon (én op een stijve penis in beeld). In Les amants criminels laat hij zijn tienerstel een donkere seksuele affaire beleven: het meisje is een en al lust maar de jongen overwint zijn impotentie pas in bed met zijn mannelijke belager. Ozons personages verwisselen al even onverwacht van seksuele voorkeur als hij van filmstijl.In Gouttes deau sur pierres brûlantes komt een twen terecht in het appartement van een vijftiger. De prille verliefdheid van dit ongerijmde duo ontaardt al vlug in de versleten gewoontes van een gesettled echtpaar. De buitenwereld komt er niet aan te pas tenzij in de gedaante van de vrouwen die in het hoofd van beide mannen blijven spoken. De emoties van dit hetero-homokoppel laaien hoog op terwijl Ozon de teugels strak in de hand houdt. Zijn adaptatie van het gelijknamige, onopgevoerde Fassbinder-stuk zet de theatraliteit van het origineel sterk in de verf. Een huis clos in drie aktes, poserende acteurs in een gestileerd decor, Duitse karakters die Frans praten: Ozon bouwt altijd graag een afstand in. Het is niet de afstand van de Fassbinder-generatie die in Brechtiaanse vervreemdingstechnieken een politieke confrontatie zag schuilen. Ozons afstand is veel verleidelijker van aard, hij is een klassiek stilist in hart en nieren die romantische muziek (Mahler, Verdi, Chopin, Portishead, Françoise Hardy) en literaire verwijzingen (Rimbaud, Woolf) niet schuwt. Met zijn antinaturalisme mag hij dan een vreemde eend in de Franse cinemabijt heten, zijn films spelen het filmspel volgens de regels.Ozon is geen Virginie Despentes (van Baise-moi), geen Gaspard Noé (van Seul contre tous) of geen Catherine Breillat (van Romance). Hij is geen artiste maudit maar een enfant terrible, geen anarchistische herrieschopper maar een vakman die met weinig respectabele materie een zeer respectabele carrière weet uit te bouwen. Na drie heftige films over de seksuele experimenten van jonge mensen komt hij schijnbaar achteloos aanzetten met een film over en voor volwassenen. Sous le sable vertelt het rouwproces van een welgestelde vrouw van vijftig wier man tijdens de vakantie in zee verdwijnt. Wat begint als een gevoelig portret van een echtpaar verandert gaandeweg in een studie van een borderline-krankzinnigheid. De vrouw gaat door met haar leven maar beeldt zich in dat haar verdwenen man nog steeds deel uitmaakt van haar dagelijks bestaan. Het klassieke spookverhaal en zelfs het Hitchcock-melodrama loeren achter de hoek in Ozons opvallend ingehouden variatie op zijn favoriete thema: de machtsverhoudingen binnen het koppel. Het lichaam staat meer dan ooit centraal, dit keer niet dat van een verlokkelijke jongeling maar dat van een rijpe vrouw. Sous le sable is een detailstudie van het gezicht en van het lijf van hoofdactrice Charlotte Rampling. In haar androgyne, mysterieuze verschijning heeft Ozon de gedroomde drager voor zijn broeierige cinema gevonden.Regarde la mer + Action vérité + La petite mort + Une robe dété (1994-97, 95 min.), Sitcom (1998, 80 min.) + Photo de famille + Victor, Les amants criminels - originele versie + nieuwe, gehermonteerde versie (1998, 90 min.), Gouttes deau sur pierres brûlantes (1999, 90 min.) + Une rose entre nous, en Sous le sable (2000, 95 min.) + Mes parents un jour dété + Les doigts dans le ventre van François Ozon, dvd. Elke film is voorzien van commentaar van de filmmaker, co-scenaristen, acteurs,... Agent provocateurOoit, nog eens niet zo lang geleden, organiseerde het Brusselse Filmmuseum jaarlijks de LAge dor-filmreeks. Ongeveer rond deze tijd van het jaar liep er dan een keure van internationaal werk dat het taboedoorbrekende manifest van Bunuels gelijknamige film uit 1930 onderschreef. Na vele jaren zijn ze er daar in Brussel mee gestopt omdat de provocerende titels niet zo gemakkelijk meer te vinden zouden zijn. Onzin, beweren sceptici, het is een kwestie van de juiste mensen uit te sturen naar de juiste plaatsen. De Japanse cineast Takashi Miike geeft hen gelijk. Het voorbije decennium heeft de man in zijn vaderland al 14 films afgeleverd waarvan zes stuks na Audition. Die dateert van twee jaar geleden maar verschijnt nu pas op de Europese markt. De kans is groot dat Miike nu ook bij ons de cultstatus zal verkrijgen die hij in eigen land al een tijd kan koesteren (op basis van zijn gangstertrilogie The Triad Society).Audition is het soort film dat de kijker voortdurend op het verkeerde been zet. Bij aanvang schotelt Miike een traag melancholisch verhaal voor: het zoontje van een weduwnaar zet zijn vader aan tot hertrouwen. Sinds de dood van zijn vrouw heeft de man zijn sociale vaardigheden wat verloren en daarom besluit hij zijn bruid via een auditie te zoeken. Dit absurde, misogyne idee wordt door de filmmaker als heel gewoon afgehandeld en pas wanneer het kersverse koppel na de obligate romantische afspraakjes in bed belandt, verandert de film bruusk van stemming. Het tweede deel stevent langzaam maar zeker op een gruwelijk einde af wanneer blijkt dat de weduwnaar de speelbal wordt van zijn eigen schuldig verlangen naar een jonge, gedweeë maagd. Het diepmenselijke portret van een eenzaam mens op middelbare leeftijd moet dan plaatsmaken voor een vlijmscherpe afrekening met het seksisme van de doorsnee Japanse man. Miike verpakt zijn sociale kritiek evenwel als een onvervalste oefening in het horrorgenre: niet iedereen zal de tergend lange finale met foltering, verminking en andere SM-fantasmes kunnen uitzitten. De volhouders worden nochtans beloond: aan het einde van de gore rit toont Audition zijn ware aard, als een taboedoorbrekende prent, vol gitzwarte humor, even verwarrend als sommigefotos van Araki, even intens als sommige hardcore-composities van John Zorns Naked City. Bunuel zou er zonder meer trots op zijn. Audition van Takashi Miike, 115 min., 1999, VHS & dvd.Samenstelling: Herman ASSELBERGHSMade inHong KongIn de zalen loopt momenteel The One, een Hollywood-vehikel voor de verdere uitbouw van Jet Lis Amerikaanse carrière. Wie deze Aziatische superster in zijn oorspronkelijke habitat wil aanschouwen, kan in de (betere) buurtvideotheek terecht voor:Xinyan Zhang1979, 92 min.Hier is het voor de opvolger van Jackie Chan allemaal mee begonnen, filmgewijs weliswaar want voor zijn debuutfilm was hij al een bekende Chinese sporter. Met het oog op meer spektakel wisselden de makers van deze kungfufilm hun acteurs in voor regionale en nationale wushukampioenen. De 16-jarige Li is dus niet de enige straffe vechter in Shaolin Temple maar het is al duidelijk dat zijn ticket van Beijing naar Hong Kong niet lang op zich zal laten wachten.Wong Fei-hungTsui Hark, 1991, 134 min.Voor de buitenlandse markt heet dit epos Once upon a time in China. Een van de beste filmmakers van Hong Kong speelt oost en west tegen elkaar uit tegen een sfeervol 19de-eeuws decor. Li is geen groot acteur en dus weet hij met de romance voor zijn verwesterde nicht niet echt blijf. Het bevechten van geweren met blote vuisten kent voor deze meester-choreograaf echter geen geheimen: de titelrol blijft zijn waarmerk in de vele vervolgen tijdens de Hong Kong-filmboom van de jaren negentig.Hak hapDaniel Lee, 1996, 89 min.De overstap naar Amerika nadert met dit flutverhaal over een superheld die in zijn eentje een leger van supersoldaten moet bestrijden. Maar springen, tollen, uithalen dat Li doet: daarbij vergeleken lijken de stunts in Crouching Tiger, Hidden Dragon kinderspel. De ontelbare ontploffingen in The Black Mask waren wellicht hoorbaar tot in Hollywood want twee jaar later mag hij er Lethal Weapon 4 gaan opluisteren. De rest is nog geen geschiedenis: het blijft voorlopig wachten op een Amerikaanse film die Lis kwaliteiten als actieheld alle eer aandoet.