Stoute paradijzen

Stoute paradijzenDe internationale gemeenschap lijkt het steeds moeilijker te hebben met de fiscale paradijzen. Dat blijkt uit de OESO-lijst van 35 belastingparadijzen, die als schadelijk worden gebrandmerkt. Het lijstje van de OESO is het derde op rij. Eerder maakte een werkgroep van de zeven rijkste landen al een lijstje van landen met bedenkelijke financiële praktijken bekend. Vorige week pakte een gespecialiseerde werkgroep in de OESO uit met landen die gespecialiseerd zijn in het witwassen van crimineel geld.De samenstelling van de lijsten is soms arbitrair en meestal politiek onderhandeld. Maar de vaststelling is er: de geïndustrialiseerde wereld kan steeds moeilijker om met landen die zich specialiseren in het versassen en verbergen van geld van fiscale fraudeurs en criminele witwassers. Niet dat die activiteiten per se gelijklopen, maar wie de lijsten bestudeert, merkt al snel dat vaak dezelfde namen op de lijsten voorkomen.De tolerantie tegen de verdachte landen neemt zienderogen af. Enerzijds wellicht omdat de liberalisering van de financieel-economische wereld dit soort landen nog meer dan vroeger in de kaart speelt. Anderzijds omdat hoe langer, hoe meer duidelijk wordt dat parallel met de geldstromen van de fiscale fraude de geldstromen van de criminele organisaties vloeien. Om de georganiseerde criminaliteit aan te pakken, is er internationale samenwerking nodig. En dan kunnen vrijbuiters, al dan niet met een idyllische ligging, gemist worden.Zowel het witwassen van crimineel geld als de fiscale fraude stoelen op het bankgeheim. Het bankgeheim is ontstaan in de twintigste eeuw. Het is verfijnd tijdens de nazi-jaren om te voorkomen dat ondemocratische regimes beslag zouden leggen op het geld van hun onderdanen.Deze overweging speelt al lang geen rol meer in het gebruik van het hedendaagse bankgeheim. Sterker nog, sommige landen met een stevig bankgeheim kan je nauwelijks een democratie noemen.De OESO merkt ook op dat de belastingparadijzen exponentieel groeien. Nieuwe rijkdom vloeit als het ware de belastingparadijzen binnen. Wat wordt verdiend in een legale economie wordt schaamteloos onttrokken aan diezelfde economie.Tussen het publiceren van een lijstje en het nemen van maatregelen ligt een lange weg. Natuurlijk is het niet fijn om op een lijstje te figureren als verdacht of zelfs malafide land. Het levert gebrek aan internationaal respect op en een verhoogde media-aandacht. Maar dat is niet genoeg om de professionelen van de fiscale paradijzen te ontmoedigen.De logische stap na het publiek maken van de verdachte landen, zijn financiële maatregelen. Het uitsluiten uit de internationale, financiële gemeenschap is een zeer doeltreffende manier om in te grijpen. Het volstaat dat enkele belangrijke landen verbieden dat er nog financiële banden mogen zijn met de fiscale paradijzen en de paradijzen verliezen hun voedingsbodem en hun bestaansrecht. Zonder afdoende maatregelen echter, werken de lijstjes op de duur contraproductief. Ze gaan dan dienen als een soort alternatieve gids voor bankieren in het duister. Of, anders gezegd, de schandpaal van nu wordt later een uithangbord. Daarom moet de internationale gemeenschap, wil ze geloofwaardig blijven, maatregelen nemen. Jean VANEMPTEN