Stressmanagement is geen zaak van hulpverleners maar van beslissers

Stressmanagement moet uit handen worden genomen van de preventieadviseurs. Tot dan zit deze problematiek gevangen in de diagnosesfeer en dat is niet goed, vindt de in stressmanagement gespecialiseerde professor en arts, Theo Compernolle. Na 14 jaar praktijk is één zaak voor mij duidelijk, zegt hij in een gesprek met de krant. Stressmanagement levert niets op als het niet in handen komt van het management van het bedrijf. De koppeling van stressmanagement als managementinstrument wordt zelden gelegd. Bedrijfsgeneeskundige diensten zien stress te veel als een gezondheidsprobleem. De bedrijfsarts moet zijn witte jas uittrekken en met het management praten.Kris Barrezeele

Theo Compernolle reageert met zijn uitspraken op de jongste conferentie over stressbestrijding van de federale minister van Werkgelegenheid, Laurette Onkelinx. De conferentie was een publiekssucces en diende een tweede maal georganiseerd te worden. Maar inhoudelijk was het een afknapper, stelt Theo Compernolle. In vergelijking met 1992, toen de toenmalige minister van Werkgelegenheid, Miet Smet, in het kader van het Belgische voorzitterschap van de Europese Unie voor het eerst een conferentie over stressbestrijding hield, is niets veranderd. De inhoud was zo goed als dezelfde en de deelnemers bleken wederom vooral hulpverleners te zijn. Nederlandse en Belgische banken deden eerder een groot onderzoek over stress in de banken. Wetenschappelijk een erg interessant project, maar het blijft bij een diagnose, vindt Compernolle. Ik deed vroeger ook enquêtes, geeft hij toe. Risico-inventarisatie op het vlak van stress, pesterijen en discriminatie is nodig, maar voor een bedrijf is het een zware taak omdat telkens een paar honderd vragen moeten worden beantwoord. De analyseinstrumenten zijn ontwikkeld door onderzoekers die zoveel mogelijk willen vernemen. Ik heb mij daar ook aan bezondigd.Theo Compernolle: Een diagnose-instrument kan niet dienen als managementinstrument. Het is te ingewikkeld voor herhaald gebruik. Vandaar dat ondernemingen zich aan het wettelijke minimum houden. Ik vind dat snellere terugkoppeling nodig is als zich een stressprobleem voordoet. Maar daarvoor zijn meer peilingen nodig.Adviseurs en onderzoekers zijn te vaak afkomstig uit de hulpverlening en staan daarom onvoldoende in de schoenen van het bedrijfsmanagement, vindt Theo Compernolle. Zij zijn vreemde lichamen in het bedrijf en worden snel afgestoten omdat zij geen voeling hebben met de concrete bedrijfsvoering.Werknemers die in België te lijden hebben van stress, worden te vaak als slachtoffer voorgesteld en in een slachtofferrol geduwd. Als arme werknemers worden zij uitgeperst door de werkgever. Zij zien stress als een tegenstelling tussen werknemer en werkgever maar dat beeld klopt niet, waarschuwt Theo Compernolle. De belangen van werknemer en werkgever lopen hier integendeel heel mooi samen. Met het beschuldigende vingertje zwaaien, is onterecht. Dat het toch gebeurt, is bijzonder jammer en getuigt van een foutieve aanpak van de kwestie. In Frankrijk is het nog erger gesteld. De stressproblematiek wordt er behandeld als een pathologie met oorzaak en gevolg. Stress maakt domStressmanagement is een bijzonder moeilijke opdracht, dat mag men niet uit het oog verliezen, weet Theo Compernolle. Stress en veerkracht bij een mens hebben te maken met de werking van het bedrijf als sociale organisatie. Het leiderschap, de omgang tussen collegas en de persoonlijke verantwoordelijkheid bepalen hoe die organisatie werkt. In geval van stress moet een werknemer zich drie zaken afvragen: wat kan ik er zelf aan doen, wat kunnen wij als collegas er aan doen, en ten slotte, wat kunnen zij, met name het management, er aan doen. Stressmanagement moet zinvol zijn voor de bedrijfsleiding, zij moet duidelijk haar voordeel zien. Beschuldigingen uiten helpt niet. In een bedrijf hanteer ik een eenvoudige strategie. Eerst ga ik na waarop het bedrijf trots is en laat vervolgens het stressmanagement hierop aansluiten. Chemiebedrijf DuPont de Nemours bijvoorbeeld is vermaard voor zijn veiligheidsbeleid. Het management is bezeten van veiligheid. Bij DuPont de Nemours is een effectief verband gelegd tussen stress en veiligheid. Negatieve stress maakt de mensen dom, zo blijkt. Zij worden erdoor verblind. 75 procent van de ongevallen is te wijten aan negatieve stress. Net deze combinatie van stress en veiligheid spreekt het bedrijfsmanagement het sterkst aan zodat de problematiek op deze manier meteen doordringt tot het management. Een werknemer die een taak met hoog veiligheidsgehalte niet kan uitvoeren zonder gezichtsverlies te lijden, ziet zijn taak tijdelijk overgenomen door collegas. Deze zorg voor elkaar, dat is stressmanagement, beklemtoont Compernolle. Het merkwaardige is dat je dan wel niet over stressmanagement praat, maar er toch intens mee bezig bent. Een onderneming die werk maakt van klantentevredenheid, moet weten dat de basis voor klantentevredenheid bestaat uit de tevredenheid van de werknemers. DuPont de Nemours startte in België en Groot-Brittannië een proefproject dat een managementinstrument ontwikkelde dat dienstig is voor volledige bedrijven. Nu is Nederland aan de beurt. Met een Six Sigma-aanpak wordt de werking van de productie verbeterd. Het is een zeer gestructureerde stap-voor-stapaanpak die de knelpunten in het productieproces oplost en voor een significante verbetering van de kwaliteit zorgt, er wordt beter omgegaan met grondstoffen en personeel. Iedereen in het bedrijf kan een plan indienen voor een Six Sigma-project. De aanpak ligt vast en er is voorzien in een ingebouwd meetsysteem.Theo Compernolle maakt zelf deel uit van een experimentele Six Sigma-groep die geleid wordt door de supervisor van een team arbeiders. In het team zitten naast Theo Compernolle ook de manager, de bedrijfsarts en een lid van het uitvoerend comité. Een uniek project op het vlak van personeelsbeleid, vindt Compernolle. In dat team zit ik samen met een arbeider, de supervisor, en een manager. Dat project is dan niet mijn zaak noch de zaak van de bedrijfsarts. Het is de zaak van het hele management geworden. Dat is het mooie. De kans op succes is groot.Een ander voorbeeld is het farmabedrijf Pharmacia Upjohn. Het is een performant, goed bestuurd bedrijf dat nooit problemen heeft om vacatures in te vullen. Voor het bedrijf is een aangepast managementinstrument voor stressmanagement ontwikkeld. Als de resultaten worden besproken, vraagt het bedrijf om de meting binnen een jaar te herhalen. Het is een teken dat het goed zit, dat er geen weerstand is. Het bewijst hoe je van een wettelijke verplichting een competitief voordeel kan maken. Je maakt van de verplichting gewoon een managementinstrument. Een en ander maakt duidelijk dat enquêtes doen niet zinvol is zonder dat eerst inzicht is verkregen in wat de top van het bedrijf verwacht van de enquête. Als het onderzoek bevestigt wat de bedrijfsleiding vreest, moet snel actie kunnen worden ondernomen. Als niets gebeurt, komen de resultaten als een boomerang terug. Dergelijke discussies worden geen klaagproces, stipt The Compernolle aan. Er wordt meteen gezocht naar oplossingen om er iets aan te doen. Goede, kleine bedrijven gaan soms al zo te werk, vaak uit puur zelfbehoud. Een bakker die vijf personeelsleden in dienst heeft, moet goed met zijn mensen omgaan, zoniet gaat zijn zaak eraan. Stress-signalen zijn vaak de allerbeste en allereerste signalen om te achterhalen waar de pijnpunten in het productieproces zitten. Stress-signalen zoals ziekte en absenteïsme zeggen iets over het productieproces. Ze vertellen veel over de efficiëntie van het productieproces. Ziekenhuizen in de Verenigde Staten die een stresspreventieprogramma opstartten, stelden vast dat dankzij deze stresspreventie 40 procent minder fouten werden begaan. Dat had meteen een weerslag op het financiële resultaat want de schade-eisen van patiënten daalden evenredig.Stressmanagement helpt onder meer de mensen assertiever maken en leert hen zich te ontspannen, vindt Theo Compernolle. Met een gezonde levenswijze is veel winst te halen. Mensen moet je op een gezonde manier met stress leren omgaan. Volgens professor Compernolle kunnen ministeries en vakorganisaties, die ook met stress af te rekenen hebben, het voortouw nemen door zelf eerst een programma stressmanagement te starten. Zij kunnen die ervaring dan gebruiken als kennismodel. Voor vakorganisaties wordt het wennen. Zij hoorden tot nu toe nog nooit van stressmanagement voor vakbonden. Werkgeversorganisaties blijven hier nog in gebreke, vindt Compernolle. De conferenties van Smet en Onkelinx, die allebei een vakbondsverleden hebben, dreven het thema te veel in de hoek van de werknemersorganisaties en de hulpverlening. Werkgeversorganisaties stellen zich in deze te defensief op. Werkgevers moeten zich realiseren welk competitief voordeel zij halen als zij deze kwestie offensief aanpakken. Du Pont de Nemours, Jansen Pharma en Pharmacia-Upjohn zijn goede voorbeelden. Ik wil op zon congressen vooral beslissers zien.

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud